<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Miếu An Sơn

Vị trí

Miếu An Sơn hay còn gọi là Miếu Bà, nằm trên đảo Côn Sơn, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu.

Đối tượng suy tôn

Miếu được xây từ 1785, sau được xây lại vào năm 1958, thờ bà Phi Yến vợ Nguyễn Ánh.

Năm 1783, sau khi bị thua quân Tây Sơn, Nguyễn Ánh đem vợ con và 100 gia đinh chạy ra đảo Côn Sơn và cùng với dân sở tại lập nên 3 làng An Hải, An Hội và Cỏ Ống. Để cầu viện quân Pháp, Nguyễn Ánh dự định gửi hoàng tử Cải sang Pháp làm con tin. Bà Phi Yến phản đối quyết định này nên bị Nguyễn Ánh tống giam vào một hang đá trên đảo Hòn Bà. Đến khi quân Tây Sơn vượt biển ra đảo, Nguyễn Ánh bỏ chạy, quên luôn số phận bà Phi. Con của bà Phi Yến là hoàng tử Cải lúc đó mới 4 tuổi cứ khóc đòi mẹ cùng đi, bị nhà vua ném xuống biển, xác trôi về Cỏ Ống.  Riêng bà Phi Yến được một con vượn và 1 con hổ cứu sống. Bà về sống với dân làng Cỏ Ống để trông nom mộ hoàng tử Cải.

Rằm tháng bảy năm Ất Hợi (1785) ban hương chức làng An Hải cử đại diện qua làng Cỏ Ống thỉnh bà về dự lễ xá tội vong nhân. Buổi lễ kéo dài đến khuya, sau đó Bà nghỉ đêm trong nhà việc tại làng An Hải để ngày hôm sau về Cỏ Ống. Năm ấy bà 24 tuổi, dung nhan còn lộng lẫy. Trong làng có tên đồ tể Biện Thi đem lòng tà dục, mò vào cấm phòng nắm lấy tay Bà. Nghe tiếng bà tri hô, dân làng kéo đến đóng gông tên Biện Thi chờ ngày xử tội. Tủi phận mình, bà đã chặt đứt cánh tay bị xâm phạm rồi quyên sinh giữ vẹn danh tiết. Tên Biện Thi được giải về làng xử tội chết, dân làng An Hải lập đền thờ, tạ tội với bà, hàng năm cúng lễ, có đủ mặt giới chức và dân làng Cỏ Ống.

Năm 1861, quân Pháp chiếm đảo, đuổi dân xây nhà tù. Không có ai chăm sóc, ngôi miếu thờ bị đổ nát dần. Năm 1958, người dân đã xin phép nhà cầm quyền, quyên góp tiền bạc và huy động sức tù xây lại ngôi đền trên vị trí của tòa miếu cổ. Bài vị thờ bà đặt tại ngôi chính điện, với đôi câu đối.

母 嶷 稱 后 廕 昆 邦

聖 得 配 天 安 海 國

Mẫu nghi xưng hậu ấm Côn bang

Thánh đắc phối thiên An Hải quốc

Tạm dịch:

Bậc mẫu nghi hoàng hậu che chở dân làng Côn Đảo

Bậc thánh nhân do trời ban cho vùng An Hải

Hai bên tả - hữu Hoàng tử Cải và quan đốc Ngọc Lân, người đã can gián xin bà khỏi tội chết khi Nguyễn Ánh khép bà vào tội thông đồng với Tây Sơn. Trên hàng cột trước cửa miếu có khắc nổi hai câu đối của một người tù chính trị đề tặng bà:

忠 義 間 君 千 古 照

契 幸 捐 牲 萬 代 傳

Trung nghĩa gián quân thiên cổ chiếu

Tiết hạnh quyên sinh vạn đại truyền

Tạm dịch:

Lòng trung nghĩa, dám căn ngăn vua, ngàn năm sau còn chiếu rọi

Nết tiết hạnh, dám quyên sinh ngàn đời sau còn truyền tụng

 

©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt