<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Chùa Thông
Thọ Vực - Vĩnh Lộc - Thanh Hoá

Chùa Thông có tên chữ là Du Anh Tự toạ lạc tại chân núi Xuân Đài, xã Thọ Vực, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Chùa có từ lâu, năm 1606 được sửa chữa lại. Trong chùa có bia đá cao 2,66m, ngang 1,63m, do thái tể Phùng Khắc Khoan soạn văn bia nói rõ việc tu sửa chùa (1606). Chùa có tượng gỗ Tuyết Sơn.


Kim Long - Tam Dương - Vĩnh Phúc

Vị trí

Chùa Thông toạ lạc tại làng Hữu Thủ, xã Kim Long, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc, cách  thành phố Vĩnh Yên khoảng 4km, sát bên đường đi Tam Đảo, cách trung tâm khu du lịch Tam Đảo khoảng 14km.

Lịch sử

Từ xa xưa, trên đất làng Hữu Thủ, xã Kim Long đã có ngôi chùa thờ Phật, gọi là chùa Thông. Theo thời gian, năm tháng, trải bao phen mưa gội, gió đàn, chiến tranh, giặc giã, ngôi chùa đã bị đổ nát, hoang phế, trơ lại nền đất xơ xác cỏ dại, không dấu chân người. Một người khách thập phương khi đến vãn cảnh Tây Thiên- Tam Đảo, ghé qua đây, đã có thơ cảm tác để lại :

Chùa Thông ai cất tự bao giờ

Mà nay đổ nát giữa hoang sơ

Trụ đá ngổn ngang nền trơ trọi

Chiều buông thương nhớ tiếng chuông chùa.

Ngôi chùa hiện nay được khởi công xây dựng vào tháng 3 năm 1999, sau 11 tháng thì hoàn tất.

Kiến trúc

Chùa toạ lạc trên một khu đất cao, khuôn viên chùa rộng 4000m2. Cửa chùa hướng Tây, hướng qua giữa 2 đỉnh đồi. Phía sau và 2 bên tả hữu là vườn rừng bạch đàn. Phía trước có vườn nhãn và vườn bạch đàn, bên trái có ao rộng khoảng 0,8ha, quanh năm có nước, làm nơi rửa chân cho khách vãn lai trước khi vào thăm chùa. Chùa có lối kiến trúc cổ, 3 gian thoáng rộng.

Mái chùa lợp ngói mũi hài. Bờ nóc đắp nổi hình lưỡng long triều nguyệt. Sân chùa bằng gạch men da lươn, có vườn cây cảnh gồm các loại như đa, thông, lựu, ngâu, ngọc lan, ... Ở 2 góc sân phía trước có 2 trụ đèn đắp hình búp sen cầu phúc. Trên các đỉnh cột là các lồng đèn có đắp hình tứ linh: long, lân, quy, phượng. Tam quan chùa đẹp, lợp ngói mũi hài, trước cửa tam quan có hai ông hộ pháp dáng vẻ thật uy nghiêm đang canh giữ. 

Di vật

Trong chùa có 3 ban thờ, đặt 9 bức tượng. Tượng Phật A Di Đà ngồi. Ba bức tượng tam thế, tượng đức thành Hiền, tượng Quan Âm Bồ Tát, tượng Đại Thế Chí Bồ Tát và tượng Thích Ca sơ sinh. Hai bên tả hữu có đắp tượng ông Thiện và ông Ác, cao to, uy nghi. Trong chùa có 2 đôi câu đối lòng máng bằng chữ Nôm sơn son thếp vàng.

Ngoài ra trong chùa còn có chuông đồng cao 1,2m, đường kính 0,6m. Trên chuông có ghi năm, tháng dựng chùa và danh tính những người đứng ra hưng công làm chùa.


xã Đồng Lạc - huyện Yên Thế - tỉnh Bắc Giang

Vị trí
 

Chùa Thông nằm trong cụm di tích khởi nghĩa Yên Thế cách trung tâm đồn Phồn Xương khoảng 2km về hướng Đông Bắc. Ngôi chùa tọa lạc gần trục đường 265 tiện cho việc tham quan nghiên cứu. Xưa chùa Thông thuộc làng Nứa, xã Hữu Trung, có thời gian là xã An Lạc, tổng Hữu Thượng, phủ Yên Thế; nay thuộc xã Đồng Lạc, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.

Lịch sử
 

Ngôi chùa được xây dựng từ lâu đời và đã được tu sửa qua nhiều giai đoạn. Khoảng những năm 1901-1902 cùng với nhiều di tích khác trong vùng Yên Thế, chùa Thông được Hoàng Hoa Thám cho tu sửa thêm phần khang trang. Trong cuốn “Khởi nghĩa Yên Thế” của tác giả Khổng Đức Thiêm, Nguyễn Xuân Cần ghi: “Chùa chiền, đình miếu, nhà thờ thiên chúa giáo bị hư nát được sửa lại nhiều như các ngôi đình ở Hả, Lan, Cao Thượng, các ngôi chùa Lèo, chùa Thông, Phồn Xương, các nhà thờ thiên chúa giáo...”.

Chùa Thông là nơi ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử gắn liền với khởi nghĩa Yên Thế, địa điểm nghĩa quân Yên Thế và thực dân Pháp họp ký hòa hoãn lần thứ nhất (1894-1897). Năm 1894, để có thời gian chuẩn bị và củng cố lực lượng, Đề Thám đã tổ chức bắt sống tên Sét-nay chủ bút báo Tương lai xứ Bắc Kỳ và nhân viên đi theo Lô-gi-u, tập kích một chuyến xe lửa rồi rút về Phồn Xương. Việc bắt ông Sét-nay đã giáng một đòn mạnh vào dư luận. Trước tình thế đó thực dân Pháp đã nhờ giám mục Vê-lát-cô làm môi giới điều đình với nghĩa quân. Cuộc đàm đạo kéo dài trong 15 ngày tại chùa Thông, cuối cùng ngày 23 tháng 10 năm 1894, hai bên đi đến thoả thuận: ngừng chiến, thả hai người Pháp với tiền chuộc là 15.000 frăng. Đề Thám cai quản 4 tổng: Mục Sơn, Yên Lễ, Nhã Nam, Hữu Thượng thu thuế ở đó trong 3 năm. Việc thương thuyết, điều đình tới ký hiệp ước tại chùa Thông nhiều tài liệu gọi đây là cuộc hoà hoãn lần thứ nhất giữa nghĩa quân Yên Thế và thực dân Pháp.

Chùa Thông còn là nơi tuyển nạp, luyện tập binh sĩ của nghĩa quân Yên Thế. Các thanh niên được tuyển dụng, đào tạo võ nghệ, sử dụng thành thạo vũ khí cung tên, nỏ, dao, kiếm… để cung cấp cho nghĩa quân. Cạnh chùa còn bãi tập trận của nghĩa quân Yên Thế. Đôi câu đối ở chùa còn ghi:

Phiên âm:

Bảo Thông Đồng Lạc nghĩa quân tụ nghĩa binh cơ

Trọng đức chiêu hiền dũng mãnh kiên cường phù đại nghĩa

Dịch nghĩa:

Đồng Lạc, là nơi nghĩa quân tụ họp lĩnh binh cơ

Nơi đây trọng nghĩa, chiêu hiền được sự dũng mãnh kiên cường phò nghĩa lớn

Di tích
 

Với những giá trị lịch sử về cuộc khởi nghĩa Yên Thế, chùa Thông là một trong 23 điểm di tích thuộc Những địa điểm khởi nghĩa Yên Thế được Thủ tướng chính phủ ký Quyết định số 548/QĐ-TTg ngày 10/5/2012 công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.

Khu di tích chùa Thông hiện nay gồm các hạng mục công trình: khuôn viên vườn chùa, nhà Mẫu và khu chùa chính tất cả tọa lạc trên gò đồi có tổng diện tích 3.093 m2.

Ngôi chùa hiện nay có bình đồ kiến trúc kiểu chữ “Đinh” gồm toà tiền đường 3 gian nối với toà thượng điện 2 gian. Phần liên kết vì mái toà tiền đường giống nhau kiểu chồng rường giá chiêng truyền thống các cấu kiện kiến trúc không chạm khắc nhưng vẫn đượm màu thời gian cổ kính. Toà thượng điện có hai gian, phần liên kết vì mái kiểu vì giá chiêng kẻ chuyền, các cấu kiện kiến trúc không chạm khắc.

Trong chùa bài trí hệ thống tượng Phật đầy đủ gồm 17 pho tượng và một số tài liệu, hiện vật, đồ thờ tự có giá trị như mâm bồng, bát hương, đài thờ cổ... có giá trị lịch sử và giá trị nghiên cứu khoa học.

Lễ hội
 

Chùa Thông là trung tâm sinh hoạt văn hoá tôn giáo nơi tổ chức lễ hội truyền thống của nhân dân địa phương, hội chùa Thông nằm trong không gian văn hóa chung của lễ hội vùng Phồn Xương - Yên Thế. Hằng năm, vào mùa Xuân tháng Giêng, Hoàng Hoa Thám cho mở hội thi làm cỗ, làm bánh, thi thả đèn, thả cá, thả chim rất náo nhiệt. Để củng cố sức mạnh cho nghĩa quân, Đề Thám còn mở hội thi võ, đấu vật và bắn cung, bắn nỏ. Vào mùa thu Đề Thám lại cho mở hội cầu siêu, cho mời nhiều vị cao tăng đức độ đến hành lễ, tổ chức cuộc rước và kết thúc bằng lễ phóng ngư, phóng điểu nói lên khát vọng tự do của nhân dân… Ngày nay, hội chùa Thông vẫn được tổ chức theo không gian văn hóa chung của lễ hội vùng Phồn Xương - Yên Thế ngày 16 tháng 3 dương lịch với nhiều nghi lễ và các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc dân tộc.


©2023 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt