<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Huyện Yên Sơn

Sơ lược
 

Yên Sơn là một huyện miền núi phía Nam tỉnh Tuyên Quang, cách thị xã tỉnh lị khoảng 5km.

Lịch sử hình thành
 

Trước đây, Yên Sơn thuộc tỉnh Tuyên Quang, năm 1976, Hà GiangTuyên Quang sáp nhập thành Hà Tuyên, Yên Sơn thuộc tỉnh Hà Tuyên.

Năm1991, tỉnh Hà Giang tách khỏi Hà Tuyên, Yên Sơn trở thành huyện của tỉnh Tuyên Quang.

Trước năm 2008, Yên Sơn có diện tích 210km2, dân số 167.200 người và 36 đơn vị hành chính.

Ngày 03/09/2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 99/2008/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Yên Sơn để mở rộng thị xã Tuyên Quang. Cắt 7.523,33 ha diện tích tự nhiên và 31.933 nhân khẩu của huyện Yên Sơn (gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các xã: An Tường, Lưỡng Vượng, An Khang, Thái Long và Đội Cấn) cho thị xã Tuyên Quang.

Điều kiện tự nhiên
 

Vị trí địa lý

Phía Bắc Yên Sơn giáp huyện Hàm Yên huyện Chiêm Hoá; phía Đông giáp huyện Định Hoá (tỉnh Thái Nguyên); phía Nam giáp huyện Sơn Dương (tỉnh Tuyên Quang), huyện Đoan Hùng (tỉnh Phú Thọ); phía Tây giáp huyện Yên Bình (tỉnh Yên Bái).

Địa hình

Các xã phía Bắc huyện Yên Sơn độ cao từ 200 – 600m và giảm dần xuống phía Nam, độ dốc trung bình 250, phía Nam huyện Yên Sơn vùng đồi núi, độ cao trung bình dưới 500m và hướng thấp dần từ Bắc xuống Nam, độ dốc thấp dần dưới 250. Ở phía đông Yên Sơn, địa hình núi thấp, có đỉnh Pu Miêng cao 694m, thung lũng xâm thực - tích tụ và bán bình nguyên bóc mòn ở phía Tây huyện.

Trên địa bàn Yên Sơn có các sông Phó Đáy, Sông Lô, Sông Gâm chảy qua.

Khí hậu

Chia thành 2 mùa, mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều từ tháng 4 đến tháng 9, nhiệt độ trung bình khoảng 280C; mùa đông hanh, khô từ tháng 10 đến tháng 3, nhiệt độ trung bình khoảng 160C, độ ẩm trung bình 82%.

Tài nguyên

Tại Yên Sơn đã phát hiện mỏ sắt tại Phúc Ninh, Tân Tiến, Cây Nhãn với trữ lượng hơn 5 triệu tấn; Barít tại Làng Chanh, Xóm hoắc, xóm Húc; cao lanh tại Nghiêm Sơn; đất sét tại Lưỡng Vượng; nước khoáng - nước nóng Mỹ Lâm (mỏ nước khoáng Mỹ Lâm có trữ lượng nước khoáng là là 1.474 m3/ngày cấp B C1 C2, trong đó cấp B: 492 m 3/ngày; cấp C 2: 248 m 3/ngày). Ngoài ra, Yên Sơn còn có mỏ chì - kẽm, mỏ Antimoan và là địa bàn tập trung các loại nguyên liệu xây dựng như: gạch, đá. cát. sỏi…

Điều kiện kinh tế, xã hội
 

Tiềm năng kinh tế

Diện tích đất lâm nghiệp 87.780,81 ha, chiếm 72,6% diện tích đất tự nhiên toàn huyện là điều kiện thuận lợi cho phát triển nông - lâm nghiệp.

Yên Sơn là nơi thích hợp cho việc chăn nuôi gia cầm và các loại đại gia súc như: lợn, bò. Đất đai Yên Sơn phù hợp cho việc trồng rừng nguyên liệu, tre, nứa, trồng chè, lúa, đậu, mía, cây ăn quả … đặc biệt là trồng gấc ở các xã Trung Môn, Lang Quán, Tứ Quận.

Rừng keo tai tượng ở Yên Sơn. Ảnh: dof

Huyện Yên Sơn có thế mạnh phát triển các lĩnh vực công nghiệp như: công nghiệp chế biến nông- lâm sản, công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản, khai thác lâm sản: gỗ, tre, nứa.

Trên đại bàn Yên Sơn có quốc lộ 2, 37 chạy qua.

Văn hoá, xã hội

Diện tích: 113,4km2.

Dân số: 157.908 người.

Yên Sơn có 31 đơn vị hành chính bao gồm thị trấn Tân Bình và các : Đội Bình, Nhữ Khê, Nhữ Hán, Mỹ Bằng, Chân Sơn, Thắng Quân, Lang Quán, Tứ Quận, Quý Quân, Chiêu Yên, Lực Hành, Xuân Vân, Phúc Ninh, Trung Trực, Kiến Thiết, Tân Long, Tân Tiến, Trung Môn, Hoàng Khai, Kim Phú, Phú Lâm, Phú Thịnh, Thái Bình, Tiến Bộ, Đạo Viện, Trung Sơn, Công Đa, Kim Quan, Hùng Lợi, Trung Minh.

Yên Sơn là địa bàn sinh sống của các các dân tộc: Kinh, Tày, Dao, H’Mông, La Chí, Sán Dìu, Tống, Cao Lan…

Người Tống ở Yên Sơn sinh sống bằng làm nông nghiệp, cấy lúa nước và trồng ngô, khoai, sắn, gừng và các loại rau xanh, bí đỏ trên nương rẫy và chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà.

Cách thức canh tác và nông cụ của người Tống tương tự người Tày, Dao, người Tống làm nhà theo kiểu nhà người Kinh, Tày, Dao, tuy nhiên chuồng gia súc thường làm xa nhà ở.

Trước đây, đàn ông Tống thường cạo đầu, chỉ chừa một chỏm tóc dài trên đỉnh (giống người H’Mông), vấn khăn đầu rìu bằng vải chàm, mặc áo tứ thân, quần lá toạ. Phụ nữ mặc áo ngắn với váy và khăn đội đầu màu chàm. Tuy nhiên, hiện giờ trang phục của người Tống có thay đổi đôi chút, những người nhiều tuổi ăn mặc giống người Tày, còn những người thanh niên lại mặc trang phục giống người Kinh.

Người Tống ăn cơm nếp nhiều hơn cơm tẻ, cách chế biến thức ăn giống như người Tày.

Người Cao Lan ở Yên Sơn có nhiều truyện cổ được ghi chép bằng chữ Hán, hoặc truyền miệng; có khá nhiều điệu múa như: múa chim gâu, múa xúc tép, múa cờ, múa khai đèn… Nhạc cụ có đủ bát âm, gồm: trống, chiêng, chuông, chập xeng, thanh la, kèn tổ sâu, sáo, nhị. Trong lễ hội, bên cạnh các trò chơi như kéo co, đẩy gậy, ném còn... thì không thể thiếu làn điệu sình Ca.

Tiềm năng du lịch

Yên Sơn là nơi có nhiều danh lam thắng cảnh như: hồ Ngòi Là ở Chân Sơn; núi Là ở Lang Quán; suối khoáng Mỹ Lâm ở Phú Lâm… có thể đầu tư khai thác phục vụ cho du lịch sinh thái. Ngoài ra, yên Sơn còn có khu di tích lịch sử tại xã Kim Quan, khu di tích lịch sử Làng Ngòi, Đá Bàn ở Mỹ Bằng, di tích lịch sử Trường Nguyễn Ái Quốc, địa điểm Khe Lau, Km 7, hội trường Đại hội Ítxala, di tích CayXỏn –PhômViHản, di tích XuPhaNuVong.

Vào ngày 10 tháng giêng âm lịch hàng năm, tại xã Kim Phú lại diễn ra lễ hội Giếng Tanh của người Cao Lan (hội thường kéo dài 1-2 ngày). Trong lễ hội, mọi người tham gia các trò dân gian như: đánh đu, đi cà kheo, múa hát…

Du khách khi đến yên Sơn được thưởng thức những món đặc sản như: tinh bột dong giềng Lực Hành, thịt mỡ muối, thịt bò khô, thịt trâu khô, cá thính của người Sán Dìu... 

Du khách muốn đến Yên Sơn có thể theo quốc lộ 2 theo tuyến Hà Nội lên Phú Thọ tới Tuyên Quang hoặc theo tuyến quốc lộ 37 từ Thái Nguyên đi qua huyện Sơn Dương tới Yên Sơn.

Hạn chế

Khi đến Yên Sơn vào mùa mưa, du khách cần lưu ý khu vực trọng điểm thường xảy ra lũ quét, lũ ống hằng năm như: Mỹ Bằng, Hùng Lợi, Trung Minh.

Mục tiêu

Đến năm 2010, ngành công nghiệp - thủ công nghiệp chiếm tỷ trọng 43%, nông - Lâm nghiệp chiếm tỷ trọng 30%, dịch vụ chiếm tỷ trọng 27%.
Tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm tăng 13,7%. Trọng tâm phát triển một số ngành Công nghiệp có lợi thế như chế biến nông - lâm sản, sản xuât vật liệu xây dựng, khai thác và chế biến khoáng sản, phát triển kinh tế nông - lâm nghiệp theo hướng tập trung, phát triển nhanh kết cấu hạ tầng và du lịch - dịch vụ, thu hút đầu tư.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt