<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đinh Nhật Thận

Đinh Nhật Thận là danh sĩ đời Minh Mạng (1820-1841), Tự Đức ( 嗣德; 1829–1883), tự Tử Úy, hiệu Bạch Mao Am, quê xã Thanh Liêu, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.

Năm Mậu Tuất (1838), ông đỗ Tiến sĩ, làm Tri phủ, tính cương trực, chẳng bao lâu ông bị cách chức. Đến khi được phục chức năm Quý Sửu (1853) ông cáo bệnh không ra làm quan nữa.

Chính ông đã cổ động nhân dân khai hoang lập ấp ở làng Thanh Liêm và làng Tiên Hội, gọi là ấp Gia Hội, rồi mở trường dạy học, làm thuốc tại quê nhà.

Ông giao du với Cao Bá QuátNguyễn Hàm Ninh, sau Cao Bá Quát dấy binh chống triều Nguyễn rồi bị hại, ông cũng bị tình nghi bắt giải về kinh, khép tội tử hình, nhưng sau đó được ân xá, phải lưu giữ ở Huế để dạy những người trong hoàng tộc. Ít lâu, ông bệnh mất hưởng dương 51 tuổi.

Thời gian bị quản thúc ở Huế, ông soạn khúc ngâm Thu dạ lữ hoài, đặc điểm là nguyên văn chữ Hán, mà theo thể song thất lục bát của ta. Sau này, có Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm cũng làm khúc Thu dạ hoài ngâm bằng chữ Hán và cũng theo thể song thất lục bát.

Đoạn mở đầu khúc ngâm “Thu dạ lữ hoài” thật đẹp lời, đẹp ý:

“Thu dạ tĩnh thiên quang ẩn ước,

Cách sơ liêm đạm chước kim bôi,

Thiên thời nhân sự tương thôi,

Phù sinh nhược mộng kỉ hồi vi loan?

Nhân đối cảnh hoa gian nguyệt chiếu,

Cảnh liêu nhân thọ điếu phong xuy,

Giá ban liệu thiểu nhân tri.

Nhàn lai phong nguyệt dữ thùy vi thu?”

Bản dịch (tương truyền) là tác giả tự dịch luôn ra quốc âm:

“Đêm thu lặng bóng trời thấp thoáng,

Cách rèm thưa chuốc chén kim bôi,

Gẫm xem thời sự ngậm ngùi,

Cõi phù mấy thuở làm vui với đời?

Người đối cảnh trăng soi hoa nở,

Cảnh trêu người ngọn gió rung cây

Nỗi niềm tâm sự kể hay,

Cùng ai trăng gió đêm ngày thưởng thu...”


©2021 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt