<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Bùi Xương Trạch

Danh thần Bùi Xương Trạch đời Lê Thánh Tông (黎聖宗; 1442 - 1497), quê ở làng Trịnh Liệt, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông, nay là huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Ông là con trai của Diễn Phúc Bá Tả Dụ (còn gọi là Trung Thức) và là thân phụ của Bùi TrụBùi Vịnh, ông nội của Bùi Bỉnh Uyên (con của Bùi Vịnh) và người cháu xa là Bùi Huy Bích đều là bậc danh sĩ.

Ông xuất thân trong một gia đình nghèo. Thuở nhỏ, ông vừa cày ruộng vừa kiên chí học tập, nổi tiếng về tài văn chương. Năm Mậu Tuất (1478), đỗ tiến sĩ lúc 27 tuổi, được bổ vào làm Viện hàn lâm. Sau đó, Lê Thánh Tông thân chinh Chiêm Thành, ông theo đoàn quân, phục vụ việc quân sự. Năm KDậu (1489), ông đi sứ nhà Minh.

Đến đời Lê Hiển Tông, ông được thăng chức Hiệu thư Đông các, ít lâu sau, bổ vào làm Thiên Đô ngự sử, rồi dần thăng đến chức Thượng thư bộ Binh, gồm giữ cả việc 6 Bộ và kiêm chức vụ ở Viện Đô sát, Tế tửu Quốc tử giám (Viện trưởng Viện Đại học ngày nay), tước Quảng Văn Hầu.

Năm Canh Thìn (1520), ông đã 70 tuổi, xin về nghỉ hưu. Đến năm K Mùi (1529), ông mất, hưởng thọ 78 tuổi. Ông nổi tiếng thanh liêm - chính trực, được nhiều người kính phục. Triều đình truy tặng Thái phó, tước Quảng Quốc Công, thụy Văn Lượng.

Trong Lịch triều hiến chương loại chí Phan Huy Chú phẩm bình: “Ông gặp thời ra làm quan, tự đảm nhận trách nhiệm kinh bang tế thế, mà khiêm giới, thanh liêm, kiệm ước, không mưu tính tài sản riêng tư một mảy may nào. Bổng lộc được bao nhiêu đều chia hết cho họ hàng làng mạc. Lòng tốt và danh vọng lớn lao của ông được người đời tôn phục”.

Lượt là vằng vặc rạng tơ hào,
Phải mịt mù nay vì cớ nao?
Nhân bởi hắc vân ngất phủ,
Há rằng ngọc thỏ hay lao.
Hằng Nga lấy đấy làm rông vát,
Thục Đế tuồng ni kẻo ước ao.
Mựa đắng đêm nay chăng thấy nguyệt,
Thu qua đông đến quế càng cao.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt