<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Trịnh Hoài Đức

Tiểu sử
 

Danh sĩ thời Nguyễn sơ - Trịnh Hoài Đức còn có tên gọi khác là An, tự là Chỉ Sơn, hiệu Cấn Trai, sinh năm Ất Dậu (1765), tổ tiên vốn người huyện Trường Lạc, tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc), đến đời ông nội là Trịnh Hội sang nước ta ngụ ở Phú Xuân (Huế), sau thân phụ vào thôn Bình Trước, huyện Phước Chánh, phủ Phước Long, dinh Trấn Biên (nay là phường Trung Dũng, thành phố Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai) lập nghiệp và sinh ra ông tại đây. Khi ông lên 10 tuổi, cha ông qua đời, mẹ ông chuyển vào Phiên Trấn (Gia Định) - thành phố Hồ Chí Minh ngày nay.

Ông là học trò của Sùng Đức xử sĩ Võ Trường Toản ở Gia Định.

Năm 1788, khi Nguyễn Ánh mở kỳ thi tại Gia Định, ba ông ra ứng thi và đều đỗ đạt. Trịnh Hoài Đức được bổ làm Hàn Lâm Viện Chế Cáo, rồi được sung chức Điền Tuấn Quang, trông coi việc khai khẩn đất ở Gia Định.

Năm 1793, ông được phong làm Đông Cung thị giảng, rồi phò hoàng tử ra giữ thành Diên Khánh. Năm sau, ông được thăng lên chức ký lục dinh Trấn Định (Mỹ Tho ngày nay).

Năm 1801, ông được thăng Tham tri bộ Hộ. Cũng một năm sau, ông được thăng chức Thượng thư bộ Hộ rồi sung làm Chánh sứ cùng với Binh bộ Tham tri Ngô Nhân Tịnh và Hình bộ Tham tri Hoàng Ngọc Uẩn đi sứ sang Trung Quốc.

Năm 1808, ông được bổ làm Hiệp trấn Gia Định thành, phụ tá cho Nguyễn Văn Nhân lúc đấy là Tổng trấn Gia Định thành. Năm 1812, ông được bổ nhiệm làm Lễ bộ Thượng thư, kiêm quản Khâm thiên giám. Năm 1813, lại đổi làm Lại bộ Thượng thư. Năm 1816, ông lại được bổ nhiệm làm Hiệp Tổng trấn Gia Định thành lần thứ hai. Mùa hè năm 1820, vua Minh Mạng triệu ông về kinh làm Lại bộ thượng thư kiêm Binh bộ Thượng thư, sung chức Phó Tổng tài Quốc sử giám, thăng Hiệp biện Học sĩ.

Năm Ất Dậu (1825) ông mất, thọ 60 tuổi. Vua Minh Mạng vô cùng thương tiếc, truyền bãi chầu 3 ngày, truy phong Thiếu phó cần chánh diện Đại học sĩ (hàm Chánh nhất phẩm), đặt tên thuỵ là Văn Khác. Thi hài ông được đưa về an táng tại quê nhà. Hiện nay tại phường Trung Dũng, thành phố Biên Hoà có mộ và đền thờ ông. Hằng năm, vào dịp lễ thanh minh, họ Trịnh khắp nơi tụ họp về đây viếng ông. Ngôi mộ ông đã được nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia.

Tác phẩm
 

Ông nổi tiếng về tài văn chương, cùng Lê Quang Định và Ngô Nhơn Tịnh được người đời xưng tặng là “Gia Định tam gia” trong nhóm Bình Dương thi xã tiếp thời với thi phái Chiêu Anh Các ở Hà Tiên. Thơ Nôm của ông còn truyền tụng khá nhiều.

  • Lịch Đại kí

  • Cấn Trai thi tập: Thối thực truy biên tập, Quan quang tập, Khả dĩ tập

  • Nguyên Khang

  • Bắc sứ thi tập

  • Khang tế lục

  • Gia Định thành thông chí

  • Gia Định tam gia thi tập

Bộ Gia Định thành thông chí là một địa phương chí ra đời sớm và sáng giá nhất về đất Nam Kì xưa. Với công trình này, tác giả không những giúp cho người Việt Nam am hiểu về miền đất mới của tổ quốc, mà còn cho người nước ngoài hiểu về đất Nam Kì xưa một cách tường tận. Chính vì vậy, ngay từ khi mới chiếm Nam Kì người Pháp (Aubaret) đã dịch tác phẩm này sang tiếng Pháp hồi cuối thế kỉ XIX.


©2021 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt