<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Phạm Quý Thích

Tiểu sử
 

Danh sĩ Phạm Quý Thích (范 貴 適) cuối đời Hậu Lê - đầu đời Nguyễn, tự Dữ Đạo, hiệu Lập Trai, biệt hiệu Thảo Đường cư sĩ, sinh ngày 25-12-1760 (19-10-1760 âm lịch), quê ở xã Hoa Đường, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương, nay thuộc huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Sau ngụ ở phường Báo Thiên, huyện Thọ Xương, thành Thăng Long, thành phố Hà Nội.

Năm Kỷ Hợi (1779), ông đỗ tiến sĩ làm Thiêm sai tri công phiên. Khi nghĩa quân Tây Sơn ra Bắc, ông trốn lánh. Đầu đời Gia Long (1802) vời ông ra, ông từ chối không được, giữ chức Thị trung học sĩ, tước Thích An Hầu trông coi việc chép sử (1811). Ít lâu sau, ông cáo quan về quê. Đầu đời Minh Mạng (明命; 1802-1841), lại vời ông ra, nhưng ông đang bệnh, lấy cớ ấy từ chối. Từ đó, ông chăm lo việc dạy học ở quê nhà, đào tạo được nhiều trí thức như Nguyễn Văn Lữ, Nguyễn Văn Siêu, Vũ Tông Phan...

Ngày 16-5-1825 (29-3-1825 âm lịch), ông mất, hưởng thọ 65 tuổi.

Tác phẩm
 

Các tác phẩm chính của ông gồm:

  • Thảo Đường thi nguyên tập.

  • Lập Trai tiên sinh di thi tục tập.

  • Thiên Nam Long thủ liệt truyện.

  •  Chu Dịch vấn đáp toát yếu.

Ông là bạn thân của nhà thơ lớn Nguyễn Du, chính ông là người đầu tiên đem truyện Kiều ra bình phẩm với học trò và làm bài thơ Đề vịnh truyện Kiều (Đoạn trường tân thanh đề từ) rồi lo việc ấn hành.

Học trò ông là Châu Doãn Trí có soạn bộ Lập Trai tiên sinh hành trạng, chép tiểu sử và phổ biến một ít thơ ông. Tâm sự của ông được kí thác qua bài thơ ĐỀ VỊNH TRUYỆN KIỀU

Giai nhân bất thị đáo Tiền Đường,

Bán thế yên hoa trái vị thường.

Ngọc diện khởi ưng mai thủy quốc,

Băng tâm tự khả đối kim lang.

Đoạn trường mộng kí căn duyên liễu,

Bạc mệnh cầm chung oán hận trường.

Nhất phiến tài tình thiên cổ lụy,

Tân thanh đáo để vị thùy thương.

Bản dịch:

Giọt nước Tiền Đường chẳng rửa oan,

Phong ba chưa trắng nợ hồng nhan.

Lòng tơ còn vướng chàng Kim Trọng,

Gót ngọc khôn đành giấc thủy quan.

Nửa gối đoạn trường tan giấc điệp,

Một dây bạc mệnh dứt cầm loan.

Cho hay những kẻ tài tình lắm,

Trời bắt làm gương để thế gian.

 


©2021 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt