<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Di tích Phòng tuyến Tam Điệp

Vị trí

Phòng tuyến nằm trên dãy núi Tam Điệp chay dọc biên giới phía Tây thị xã Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình với huyện Hà Trungthị xã Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hoá. Núi Tam Điệp là dải cuối cùng của vòng cung đá vôi Hoà Bình ăn ra gần sát biển. Đó là một dải núi đá vôi xen lẫn một số đồi đất ở vào vùng giáp giới hai tỉnh Ninh BìnhThanh Hoá. Núi Tam Điệp tự nó đã có giá trị như một bức tường thành thiên nhiên lợi hại ngăn cách hai vùng Ninh Bình-Thanh Hoá và án ngữ các đường thuỷ bộ từ Thăng Long vào Thanh Hoá.

Lịch sử

Phòng tuyến do Ngô Thì Nhậm chủ trương xây dựng, trong cuộc kháng chiến năm 1788-1789, để ngăn chặn bước tiến của quân Thanh, tạo thời gian cho quân Tây Sơn tập trung lực lượng để phản công. Trong cuộc họp bàn với các tướng lĩnh, Ngô Thì Nhậm cho rằng: Không nên cố thủ Thăng Long mà nên rút quân về chiếm giữa Tam Điệp. Nếu núi Tam Điệp mà mất thì lộ Sơn Nam thênh thang với những cánh đồng bằng phẳng rộng rãi, e khó tranh nhau với giặc, việc nước sẽ không thể làm thế nào được nữa. Kế sách đó được các tướng lĩnh ủng hộ và thực hiện ngay. Từ Thăng Long, Ngô Văn Sở theo đường bộ lui quân về giữ núi Tam Điệp (Ninh Bình). Quân thuỷ chở lương thực theo đường biển rút về đóng ở Biện Sơn (Thanh Hoá). Phòng tuyến thuỷ bộ Tam Điệp-Biện Sơn đã hình thành vững chắc nhằm nhử địch vào sâu về phía Nam, địch sẽ chủ quan kiêu ngạo, còn quân ta thì chờ vua Quang Trung kịp kéo quân ra Bắc.

Ngày 20 tháng Chạp năm Mậu Thân (15/1/1789) vua Quang Trung hội đại binh ở đèo Tam Điệp. Mười ngày sau, ngày 30 tháng Chạp (25/1/1789) vua Quang Trung mở tiệc khao quân ở đèo Tam Điệp và tuyên bố trước ba quân: "Nay hãy làm lễ ăn Tết Nguyên Đán trước, đợi đến ngày 7 tháng Giêng vào thành Thăng Long sẽ mở tiệc lớn. Các người hãy ghi nhớ lấy lời ta nói, xem có đúng không". Sự việc diễn ra đúng như vua Quang Trung nói: chỉ trong 5 ngày quân ta đã đập tan 29 vạn quân Thanh sang xâm lược nước ta. Ngày 5 Tết Kỷ Dậu (1789) quân Tây Sơn chiến thắng lớn ở Đống Đa (Thăng Long).

Hiện trạng

Hiện nay, trước ải Tam Điệp còn di tích thành luỹ của quân Tây Sơn. Luỹ dài 135m, chân rộng 15m, có chỗ cao 1,8m, nối liền hai mạch núi đá vôi nhằm chặn một lối đi qua đấy. Thành rộng gần một mẫu Bắc Bộ, hình gần vuông, chân rộng 7m, có chỗ cao hơn 2m. Phía ngoài thành đều có hào, di tích còn lại có chỗ rộng 4m, sâu 0,5m. Thành nằm gần đường Thiên Lý và giữ như một tiền đồn phía Bắc cửa ải. Những luỹ này được xây dựng từ trước và quân Tây Sơn đã tu bổ, xây dựng khi lập phòng tuyến Tam Điệp. Vì vậy nhân dân địa phương thường gọi là luỹ Quang Trung, đồn Tây Sơn. 


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt