<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đền Lễ Thành Hầu
Châu Phú A - TX Châu Đốc - An Giang

Vị trí

Ngôi đền thờ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh có tên chữ là Trung Nghĩa Từ, nhưng nhân dân quen gọi là đền Châu Phú, thuộc địa bàn phường Châu Phú A, thị xã Châu Đốc, tỉnh An Giang. Đình được xếp vào loại lớn nhất trong số các ngôi đền thờ Lễ Thành Hầu tại miền Nam. Đền này do tướng công trấn thủ Thoại Ngọc Hầu cho dựng vào những năm 1820-1828.

Lịch sử - Kiến trúc

Bên ngoài có tường rào bao bọc chắc chắn, trong sân có cổ thụ toả râm mát. Tương truyền, lúc đầu đền được dựng đơn sơ với mái lá, vách ván, nền đất. Vì được xây dựng trên nền đất của dòng dõi họ Lê Công nên được cụ Huỳnh Thị Phú (phu nhân của Lê Công Thoàn) quan tâm coi sóc. Trong những năm 1838-1858, cụ đã đứng ra tu sửa lại ngôi đền, xây nền gạch.

Năm 1926, do muốn chiếm đất để xây tư dinh, trường học và bệnh viện, người Pháp đã cho di dời ngôi đền đến vị trí hiện nay trên đường Nguyễn Văn Thoại, nhìn ra sông Hậu. Hiện tại, đền Châu Phú  có diện tích 240m2, được xây dựng bề thế với lối kiến trúc nguy nga nhưng vẫn giữ được vẻ trang nghiêm, cổ kính.

Bên ngoài là cổng tam quan lợp ngói đỏ, mái cong ba tầng trang trí hoa văn hình rồng. Bên trên có bức hoành phi đắp bằng chữ Hán 忠 義 祠 Trung Nghĩa Từ. Hoành phi được đắp ở cả hai mặt của cổng. Các hàng cột ở cổng đều có đắp câu đối đỏ. Trong sân đình có miếu Ngũ Hành và miếu Sơn Quân.

Toà nhà chính được trang trí rất kiểu cách, Mặt hành lang phiá trước lấp những ô cửa vòm và hoa văn rất lộng lẫy. Chánh điện gồm có 3 gian. Gian giữa là bệ thờ Nguyễn Hữu Cảnh, Thoại Ngọc Hầu và thần Vệ Thuỷ. Hai bên là Tả Ban và Hữu Ban. Chánh điện có 4 hàng cột, mỗi hàng 10 trụ. Cột được làm bằng gỗ quý, đường kính hơn một vòng tay, ốp liễn đối, sơn son thếp vàng, chạm trỗ lộng lẫy với các hình bát tiên, chiêm muôn, mai lan, cúc trúc...nhất là chạm rồng 4 móng thật tuyệt.

Đặc biệt, trong đền còn có bản Sự tích tôn thần thôn Châu Phú được viết bằng chữ Hán. Trên án thờ, lư đỉnh chói lọi, hai bên là tàn lọng, bát bửu rực rỡ. Bệ thờ được đặt rất cao ở nơi trung tâm, trên đó có 3 bức tượng gỗ điêu khác tuyệt kỷ, cao hơn 1m, bên ngoài sơn nhũ vàng óng ánh. Tượng giữa là Đức ông Nguyễn Hữu Cảnh, hai bên là quan văn võ đứng hầu

Mặc dù đã qua hàng trăm năm, nhưng đền Châu Phú vẫn giữ được vể bề thế, nguy nga, cổ kính, thật xứng đáng với tấm lòng tôn kính của người dân nơi đây đối với Thượng đẳng thần Nguyễn Hữu Cảnh

Dưới đây xin trích dẫn một câu đối tại đền:

拓 境 開 彊 天 地 以 時 歸 宿 將

Thác cảnh khai cương thiên địa dĩ thời quy túc tướng

停 車 駐 節 漢 夷 隨 在 自 靈 神

Đình xa trú tiết hán di tuỳ tại tự linh thần

Dịch:

Định cõi mở bờ, trời đất sẵn dành danh tướng soái

Ngừng xe đóng trại, chí hùng vang dậy chốn linh thiêng.


Hiệp Hoà - TP Biên Hoà - Đồng Nai

Vị trí

Ngôi đền thờ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh toạ lạc ở phía Nam Cù Lao Phố. Xưa thuộc thôn Bình Hành, huyện Phước Chính, tỉnh Biên Hoà. Nay thuộc phường Hiệp Hoà, thành phố Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai. Đền do dân chúng lập nên sau khi ông mất. Tương truyền vị trí đền lúc xưa được dựng tại nơi quàn quan tài ông. Về sau do đổ nát nên được xây dựng lại ở vị trí ngày nay vào năm 1857.

Tiểu sử Nguyễn Hữu Cảnh

Nguyễn Hữu Cảnh tên thật là Nguyễn Hữu Thành, huý Kính, sinh năm 1650, cha là Nguyễn Hữu Dật (có sách ghi là Nguyễn Hữu Đạt). Ngoài ra, trong gia tộc, ông còn có tên là Nguyễn Hữu Lễ. Quê hương của ông sau này là thôn Phước Long, xã Chương Tín, huyện Phong Lộc, tỉnh Quảng Bình. Tổ tiên dòng họ Nguyễn là Đinh Quốc Công Nguyễn Bặc, một vị tướng tài ba của Đinh Tiên Hoàng. Nguyễn Hữu Cảnh là cháu đời thứ 8 của nhà chính trị lỗi lạc Nguyễn Trãi.

Nguyễn Hữu Cảnh sinh ra và lớn lên trong thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh. Lúc nhỏ, chuyên tâm luyện tập võ nghệ, lớn lên theo cha chinh chiến. Năm 20 tuồi được chúa Nguyễn Phúc Tần phong chức Cai Cơ. Năm 1692, tình hình biên giới Việt-Chiêm căng thẳng, vua Chiêm là Bà Tranh đem quân đánh Diên Ninh (tức địa phận tỉnh Phú Yên ngày nay), chúa Nguyễn Phúc Chu sai Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh làm thống binh cùng với tham mưu Nguyễn Đình Quang đem quân dẹp loạn. Ông bắt được vua Chiêm Thành và đặt tên phần đất này là trấn Thuận Thành, sau đổi là phủ Bình Thuận. Với công trạng đó, Nguyễn Hữu Cảnh được phong làm Chưởng Cơ, trấn thủ Bình Khang, tức Ninh Hoà, Khánh Hoà ngày nay.

Mùa xuân năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh lại vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu làm Thống Suất vào kinh lược vùng đất phương Nam. Ông đặt đại bản doanh tại Cù Lao Phố, để điện viện quan sát và tiến hành việc định vùng an dân. Về hành chính, ông lấy xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long, dựng dinh Trấn Biên. Lấy xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn. Tất cả đều thuộc phủ Gia Định.

Năm 1699, chúa Nguyễn Phúc Chu phong Nguyễn Hữu Cảnh làm thống binh cùng 2 phó tướng Phạm Cẩm Long và Nguyễn Hữu Khánh "đem quân thủy bộ từ Dinh Bình Khang" hợp lực cùng Trần Thượng Xuyên bình định Chân Lap, tấn công chiếm được kinh đô Nam Vang… Tháng 4 năm Canh Thìn 1700, trên đường về, ông cho dừng thuyền ở Tiêu Mộc làm tờ điệp, báo khải hoàn, chờ lệnh chúa. Ít lâu sau, ông nhuốm bệnh, thuyền chở ông về đến Rạch Gầm thì ông tắt thở, thọ 51 tuổi, khi ấy nhằm ngày 9 tháng 5 năm Canh Thìn.

Nguyễn Hữu Cảnh là một võ tướng tài ba đức độ được phong tước hầu, được truy tặng Hiệp tán công thần, rồi Thượng đẳng công thần, rồi Khai quốc công thần, thờ ở Thái Miếu, riêng người Chân Lạp cũng lập đền thờ ông tại Nam Vang.

Kiến trúc

Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh tại Biên Hoà nhìn ra sông Đồng Nai theo hướng Tây Nam. Trước đền là một khoảng sân rộng. Mặt tiền đền có gắn đôi rồng chầu pháp làm bằng gốm men xanh, hai bên là cặp lân. Hàng cột phía trước đắp rồng cuốn mây có đôi liễn chữ nho khắc chìm vào tuờng. Mộ ông nằm bên trái đền, cách khoảng vài trăm mét, nằm giữa gò tràm rợp bóng mát. Năm 1998, tỉnh Đồng Nai đã xây dựng nhà bia ghi lại lịch sử 300 năm của vùng đất Biên Hòa Đồng Nai trong khuôn viên của đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh.

Lễ hội

Ngày 16/05 và ngày 11/01 âm lịch hằng năm, nhân dân địa phương tổ chức tế lễ, cầu cho quốc thái dân an và tưởng nhớ đế công đức to lớn của bậc tiền nhân có công khẩn hoang, xác lập nền hành chính tại vùng đất phương nam. Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh là một di tích lịch sử-văn hóa đã được nhà nước xếp hạng


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt