<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đình Lôi Động
Tân An - Thanh Hà - Hải Dương

Vị trí
 

Ngôi đình ở làng Lôi Động, xã Tân An, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương. Đình đã được xếp hạng năm 1994.

Đối tượng suy tôn
 

Đình thờ thành hoàng là Yết Kiêu, Nguyễn Hữu Cầu, Nguyễn Như Ngu. Đây là những người có công với dân, với nước. Yết Kiêu là vị tướng giỏi của Trần Hưng Đạo, có công trong thời kỳ kháng chiến chống giặc Nguyên thế kỷ XIII. Nguyễn Như Ngu từng đỗ tiến sĩ khoa Quý Dậu, năm Thái Hoà 11 (1453). Nguyễn Hữu Cầu là lãnh tụ xuất sắc của phong trào khởi nghĩa của nông dân thế kỷ XVIII.

Lịch sử – kiến trúc
 

Trong kháng chiến, đình là cơ sở hoạt động cách mạng, nhiều lần bị tàn phá và được trùng tu. Ngôi đình hiện nay là kết quả của đợt trùng tu năm 1987. Đình có bố cục kiểu chữ Đinh (). Trong đình còn nhiều cổ vật có giá trị, trong đó có tượng Yết Kiêu, 7 đạo sắc, chuông đồng đúc năm 1859.


Hoàng Động - Thuỷ Nguyên - thành phố Hải Phòng

Vị trí – đối tượng suy tôn
 

Đình Lôi Động thuộc làng Lôi Động (tên Nôm là làng Lớ), xã Hoàng Động, huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng. Đình Lôi Động là điểm hội tụ văn hóa tín ngưỡng của một làng quê ven sông Cấm, có truyền thống làm nghề chài lưới. Đình thờ nhiều vị thần như: Nhân Linh tôn thần, Duệ Trí tôn thần, Linh Ứng tôn thần, Linh Phù địa giới uy linh tôn thần, Quí Minh thượng đẳng thần. Đình đã được công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia ngày 13/2/1996.

Kiến trúc
 

Đình Lôi Động là một công trình kiến trúc cổ của làng Lôi Động, có tiếng văn minh, nề nếp bởi thuần phong mỹ tục và cảnh sắc lao động của thần đất Thuỷ Nguyên. Đình cấu trúc kiểu chữ Đinh () gồm 5 gian đại đình, ba gian hậu cung. Phía trước ba bậc tam cấp bằng đá xanh là khoảng sân rộng, hai phía tả hữu có hai toà dải vũ 5 gian và hệ thống cột trụ, cổng tam quan (phía trước hai cổng bên) khiến người ta dễ hình dung ra cấu trúc của ngũ môn (3 cửa chính, 2 cửa bên). 
Từ khoảng sân rộng nhìn vào mặt trước đại đình ta thấy bờ nóc mái 5 gian tiền đường đắp một mặt nhật và những đao lửa toả về hai bên, đắp đấu hoa hình con triện và đôi nghê chầu trong tư thế động. Trên ba cấp bậc thềm bằng đá xanh, có kích thước 13 -14 -70cm là ngưỡng gỗ gian trung tâm cao 30cm, trên có bộ cửa tùng khung khách. Hai gian bên được xây lối hồi tường bít dốc. Do có hệ thống hành lang bao quanh nhà tiền đường và mái đao kiểu "cháo đao tàu góc", đồng thời dấu vết các lỗ mộng trên các cây cột cái và cột quân giúp ta liên tưởng đến hình ảnh một ngôi đình Lôi Động (cũ) có đầy đủ ván sàn, ô con triện nay đã bị biến đổi so với ban đầu.
Nhìn từ phía trước ta thấy thanh mái tàu được gối lên 6 thanh bảy hiên; 4 thanh ở hai gian chính mặt khắc chữ triện. Đình trang trí bằng các mảng điêu khắc cúc trúc hoá long. Nét chạm to, nổi hẳn lên mặt thân bảy, rồng 4 móng như móng chim, đuôi xoáy 4 chẽ; bụng bảy để trơn, không trang trí gì. Kết cấu vì nóc mái theo kiểu trụ chồng giá chiêng, khung chịu lực được tạo bởi một mặt gỗ vát hình thang ngửa khắc chữ 'thọ', gác lên đôi cột trụ, đôi đấu sen. Toàn bộ kết cấu nóc mái đứng trên câu đầu nối hai đầu cột cái. Cột cái và cột quân là những cây gỗ lim nguyên cây, đứng trên các đấu, kê đá xanh giật hai cấp, đáy vuông, đỉnh tròn, là biểu tượng trời tròn, đất vuông như ông cha ta đã nghĩ trước kia. Phía dưới, những thanh câu đầu của mỗi vì cột được lắp các đầu dư hình đầu rồng. Quan sát kỹ ở một vài bộ phận trang trí trên kiến trúc, ta thấy có tận dụng một số vật dụng của ngôi đình cũ, nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XVII: 4 đầu dư hình rồng, có từng chùm đao mác, có các loài thú 4 chân cùng đùa giỡn. Do lối dải hoàn kiểu thượng tam, hạ tứ đã tạo ra một độ dốc vừa phải của mái đình. Ba gian cung của đình được tạo ra từ hai thanh xà thượng, nối hai ngọn cột cái phía trong, hai cây gỗ nối hai cột quân và thanh kẻ, tạo thành kết cấu mái xối vuông góc với 5 gian tiền đường. Kết cấu vì nóc mái gian cung thiêng kiểu giá chiêng, cốn gỗ bưng kín, nước sơn trang trí rồng mây...

Di vật
 

Trong đình có nhiều hiện vật có giá trị nghệ thuật cao, trong đó nổi bật nhất là hương án và ngai tượng. Hương án được kê chính giữa, nửa phía trong gian trung tâm tiền đường, có kích thước cao 114cm, rộng 150cm, ngang 84cm, phủ sơn son thếp vàng. Nét độc đáo của chiếc hương án đình, ngoài chức năng bày đặt đồ tế tự còn có hoa văn cả 4 mặt. Phần trang trí chạm khắc khá độc đáo, bằng cả kỹ thuật chạm thủng và nổi, cảnh bến nước, con thuyền, diềm hoa dây, hồi mai điều, chùa thấp 6 tầng. Ngai tượng có tượng 4 vị thành hoàng trong tư thế thiết triều, mặt đỏ, râu đen, trang phục đủ áo mũ, cân đai, mang kiến trúc nghệ thuật Nguyễn cuối thế kỷ XIX.

Những đồ tế khí được thờ trong đình Lôi Động còn phải kể đến: Long đình, bát bửu, chấp kích, bát hương men lam cao 29cm, đắp nổi đôi rồng Nguyễn, đôi độc bình cao 57cm vẽ cảnh sơn thuỷ, tùng lộc và một số sắc phong niên hiệu Khải Định năm thứ 9.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt