<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đình Hoà Ninh
Quảng Hoà - Quảng Trạch - Quảng Bình

Đình của làng Hoà Ninh ở xã Quảng Hoà, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.


xã Hoà Ninh - huyện Long Hồ - tỉnh Vĩnh Long

Ngôi đình tọa tại Ngã Ba Đình thuộc ấp Hoà Thuận, xã Hoà Ninh, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long. Ðình đã được Ủy ban Nhân dân tỉnh Vĩnh Long ra quyết định số 3101/QÐ.UBT công nhận di tích cấp tỉnh vào ngày 17-09-2003.

Tương truyền, đình được xây dựng vào năm Kỷ Dậu 1849, trên mảnh đất rộng 2.000 m2 do ông Huỳnh Văn Phuông hiến cúng. Sau đó, hội hương của đình mua thêm 10.000 m2 mở rộng phạm vi đình để thuận tiện cho việc thờ cúng chiêm bái của dân làng. Đình gồm 3 gian: võ ca, võ quy và chánh điện, mái lợp ngói âm dương, nền lót gạch tàu, kiến trúc theo kiểu đình làng truyền thống Nam Bộ.

Năm 1852, đình Hòa Ninh được vua Tự Đức sắc phong Thành Hoàng Bổn Cảnh. Năm 1902, đình bị sụp đổ, hư dột, dân làng Hòa Ninh hợp sức đóng góp sức người, sức của dựng lại ngôi đình mới trên nền đình cũ. Năm 1938, chi bộ đảng Cộng sản đầu tiên được thành lập dưới gốc cây đa của đình. Từ tháng 10-1945, đình là địa điểm hoạt động của Thanh niên tiền phong.

Tháng 08-1948, đình bị phá hủy theo chủ trương tiêu thổ kháng chiến. Năm 1949, do nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân, hội hương đình đã dựng tạm ngôi đình đơn sơ trên nền cũ. Năm 1970, đình được tôn tạo lại lần nữa. Ngày 08-08-1995, dân làng Hòa Ninh khởi công trùng kiến ngôi đình. Công trình khánh thành vào ngày 16-11-1995.

Ngôi đình tuy không còn giữ được những nét kiến trúc ban đầu, nhưng vẫn còn lưu lại các giá trị lịch sử. Bên cạnh đó, đình Hoà Ninh là một trong những di tích nằm trong khu du lịch sinh thái của tỉnh Vĩnh Long, nơi thu hút rất nhiều khách du lịch trong và ngoài nước. Đây là điều kiện thuận lợi để ngành du lịch tỉnh mở các tuor tham quan du lịch sinh thái kết hợp với văn hoá lịch sử.

Hằng năm, đình Hoà Ninh có các lễ cúng:

- Lễ Hạ Điền ngày 10/3 âm lịch.

- Lễ Thượng Điền ngày 15 – 16/10 âm lịch.

- Ba năm đáo lệ Kỳ Yên một lần.


xã Quảng Hoà - huyện Quảng Trạch - tỉnh Quảng Bình

Đình Hoà Ninh nằm trên một khu đất rộng, bằng phẳng, với tổng diện tích là 1.758m2, toạ lạc ở trung tâm xã Quảng Hòa, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.

Lịch sử
 

Đình Hòa Ninh được xây dựng vào năm Bảo Đại thứ 11 (1936). Trải qua thời gian và chiến tranh, đình bị hư hỏng nhiều. Năm 1976, nhân dân địa phương đã trùng tu tôn tạo lại đình và gìn giữ cho đến nay.

Cùng với các giá trị về văn hóa, đình làng Hòa Ninh trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cũng là nơi ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử. Ngôi đình là nơi hội họp của nhân dân, nơi diễn ra các cuộc mít-tinh của mặt trận Việt Minh kêu gọi quần chúng nổi dậy giành chính quyền ở làng xã, huyện lỵ (8-1945). Trong những năm chống Mỹ cứu nước, đây cũng là nơi lực lượng vũ trang ta tập kết và là kho cất giấu vũ khí sẵn sàng đánh trả lại máy bay địch khi chúng đánh phá miền Bắc.

Kiến trúc
 

Quy mô kiến trúc đình Hòa Ninh khá đồ sộ với hệ thống tường thành bao quanh và cổng trụ, bình phong và toà đại đình nằm ngang.

Bước qua cổng chính, ấn tượng đầu tiên đó là sự kết hợp hài hòa về màu sắc trang trí ở hai trụ biểu; những đường nét mềm mại, sắc sảo thể hiện sự tài hoa của các nghệ nhân Quảng Hòa trong việc khắc hoạ, bài trí. Hình ảnh hai con nghê được ốp bằng sứ men xanh hay men nâu nhạt rất công phu đứng trên hai đỉnh trụ biểu, gợi nên một biểu tượng đẹp đẽ về sức mạnh đoàn kết của nhân dân làng Hòa Ninh.

Mái đình Hòa Ninh được xây theo kiểu tứ giác, hai mái thượng trước và sau, hai mái hạ ở hai đầu hồi đông và tây. Ở giữa nóc đình là hình lưỡng long chầu nguyệt.

Đình gồm có 5 gian, 4 vài; có một cửa chính và 4 cửa phụ. Trước cửa chính có khắc chữ “Thọ” lồng trong mặt trăng và 3 chữ Hán đắp nổi: Phúc, Du, Đồng (muôn vàn tinh hoa của dân làng tụ họp ở đây). Đây là trung tâm thể hiện các họa tiết trang trí như: long, ly, quy, phượng, bát bửu, hoa lá... bằng nghệ thuật đắp vữa và ghép mảnh sành, sứ. Đặc biệt ở cửa chính có khắc câu đối của ông Cử nhân Nguyễn Tiến Ích tặng

Nhị khí lương năng phong vật dự tuỳ, sơn thủy hoán.

Bách niên hội điển họp tôn chung, dự trạch sơn hàm.

(Tài năng trời không cho mà có, phong cảnh tuỳ thuộc phối lại với nhau

Sông núi hài hoà, trăm năm hội họp lại làm sao quên được).

Nghệ thuật
 

Nổi bật nhất là nghệ thuật chạm trổ trên gỗ ở đình Hoà Ninh, đây là nơi đua tài, đua trí của các nghệ nhân làng thời đó như Đặng Chịnh, Đoàn Uy, Đoàn Định, Đoàn Thơi. Qua cách bài trí bố cục các hình ảnh: rồng móng, rồng phun nước, cá chép hoá rồng, rồng ẩn mây, long tranh hổ đấu... ở các cột, kèo, vì, xà, dư… đều toát lên sự linh hoạt tài tình trong chạm khắc, hợp lý trong bố cục của các nghệ nhân xưa. Tính đăng đối cũng biểu hiện khá rõ nét trong trang trí như: sen, trúc, cúc, mai với sơn thuỷ hữu tình. Các đường nét đều được chọn lọc và trau chuốt rất công phu, tỉ mỉ, mang đầy đủ giá trị tinh thần, truyền thống và ý nghĩa văn hóa, tín ngưỡng của một công trình kiến trúc nghệ thuật.

Bài trí
 

Bên trong ngôi đình, ở gian giữa là nơi thờ tự Thành Hoàng làng – người có công khai phá, lập nên làng. Thành Hoàng làng là vị nhân thần biểu tượng cho cầu phúc. Hai gian bên thờ các vị bách thần sở hội, là các vị thần có chức sắc, đức độ khoa bảng, được nhân dân mến mộ và thờ phụng. Các phong tục lễ hội của làng diễn ra tại đình vào mùa xuân đều tập trung phản ánh các quan niệm thờ cúng và thể hiện tư tưởng của người nông dân làng xã trong sự tôn vinh các vị thần.

Di vật
 

Đình Hòa Ninh là nơi sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng, nơi thờ phụng thần Hoàng làng, đồng thời cũng là biểu tượng cho một vùng quê nông thôn Việt Nam có nhiều nhân tài đỗ đạt khoa bảng. Đó là niềm tự hào về truyền thống hiếu học của cha ông đi trước.Truyền thống đó đã được các sử sách, gia phả của làng qua nhiều thế hệ ghi lại. Hiện nay, ở đình còn lưu giữ được 10 sắc phong bằng chữ Hán qua các triều vua nhà Nguyễn ban tặng.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt