<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu

Thông tin sơ lược

Diện tích: 1.975,2km2

Dân số: 816.900 người (2004)

Mật độ: 414 người/km2

Dân tộc: Kinh, Hoa, Chơ Ro; Khmer

Tỉnh lị: Thành phố Vũng Tàu

Bao gồm thành phố Vũng Tàu, thị xã Bà Rịa và 6 huyện khác là: Châu Đức, Côn Đảo, Long Điền, Đất Đỏ, Tân Thành, Xuyên Mộc

Vị trí

Bà Rịa-Vũng Tàu là tỉnh nằm ở khu vực Đông Nam Bộ.  Bắc giáp Đồng Nai. Đông giáp Bình Thuận. Tây giáp thành phố Hồ Chí Minh. Nam và Đông Nam giáp biển. Là cửa ngõ hướng ra biển Đông của các tỉnh trong khu vực.

Địa hình

Chủ yếu là đồng bằng phù sa cũ, có những lớp phủ bazan cao hơn 100m, thấp dần về phía biển, ven biển có nhiều cồn cát cao từ 4 - 25m. Trên bề mặt đồng bằng nổi lên một số núi cấu tạo bởi anđêzit-đaxir, lấn ra biển tạo nên những mũi biển đẹp và kỳ thú

Khí hậu

Do có vị trí ba mặt giáp biển nên Vũng Tàu có nhiệt độ trung bình thấp hơn so với các tỉnh phía Nam. Ở đây quanh năm lộng gió, nhiệt độ trung bình khoảng 28oC, lượng mưa trung bình 1.500mm/năm. Tỉnh có hai mùa rõ rệt tuỳ thuộc vào gió, gió thổi theo hai chiều gần như ngược nhau, trừ những ngày chuyển tiếp. Gió mùa Tây Nam thổi vào mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 10), gió mùa Đông Bắc thổi vào mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4).

Thuỷ triều

Thuộc loại bán nhật triều, mỗi ngày đều có hai lần thuỷ triều lên xuống. Biên độ triều lớn nhất là 4-5m. Nhiệt độ nước biển ít thay đổi, quanh năm nhiệt độ tầng mặt nước khoảng 24-29oC, nhiệt độ tầng đáy khoảng 26,5-27oC.

Tài nguyên thiên nhiên

Bà Rịa-Vũng Tàu là vùng đất được thiên nhiên đặc biệt ưu đãi. Ngoài nguồn tài nguyên đất phù sa cổ và đất đỏ bazan, khí hậu ôn hòa, mát mẻ, tỉnh còn có nguồn tài nguyên to lớn từ biển.

Dầu khí

Trên thềm lục địa thuộc vùng biển Bà Rịa-Vũng Tàu đã phát hiện các mỏ dầu có giá trị thương mại lớn như: Bạch Hổ, Rồng, Đại Hùng, Rạng Đông ... Trữ lượng công nghiệp của các mỏ này cho phép khai thác 20 triệu tấn dầu mỗi năm. Khí đồng hành và khí thiên nhiên cũng có trữ lượng lớn (khoảng 300 tỉ m3) cho phép mỗi năm khai thác 6 tỉ m3. Riêng khu vực lòng chảo Côn Sơn đã phát hiện hai mỏ khí thiên nhiên Lan Tây-Lan Đỏ trữ lượng 58 tỉ m3, mỗi năm có thể khai thác 1-3 tỉ m3.

Thuỷ hải sản

Vùng biển Bà Rịa-Vũng Tàu có nguồn lợi rất đa dạng gồm 660 loài cá, 35 loài tôm, 23 loài mực, cho phép mỗi năm khai thác khoảng 200.000 tấn. Ngoài ra, tỉnh còn có 5.700 ha mặt nước có thể phát triển việc nuôi trồng các loài thủy hải sản.

Tiềm năng cảng biển

Dự trữ công suất cảng biển của Bà Rịa-Vũng Tàu có thể đạt tới 80 triệu tấn hàng hóa luân chuyển mỗi năm. Sông Thị Vải, Cảng Baria-Serese, Cảng Bến Đầm...là những cảng nước sâu có công suất lớn. Ngoài ra, trên sông Dinh phần chảy qua thành phố Vũng Tàu dài 10 km hiện đã đầu tư và khai thác một loạt cảng như Cảng Dịch vụ dầu khí, Cảng cá, Cảng dầu, Cảng thương mại...

Du lịch

Bà Rịa-Vũng Tàu là một trung tâm du lịch lớn của cả nước. Tỉnh có khoảng 150 km bờ biển có bãi tắm đẹp, bãi cát dài thoai thoải, nước trong và sạch quanh năm.

Lịch sử hình thành và phát triển

Những phát hiện khảo cổ học ở Bưng Bạc và Bưng Thơm vào thập kỷ 80, 90 của thế kỷ XX  tại Bà Rịa - Vũng Tàu cho thấy, từ 2.500 đến 2.700 năm trước, chủ nhân bản địa của vùng đất này đã biết chế tạo khuôn đúc đồng, dùng bàn xoay làm đồ gốm, dùng đá, đồng làm đồ trang sức.  Từ đầu Công nguyên đến thế kỷ II, với các di chỉ khảo cổ học Bày Thành, Long Đất và Châu Pha, Suối Nghệ cho thấy cư dân bản địa là những chủ nhân của nền văn hoá khảo cổ học Óc Eo miền Đông Nam Bộ.

Năm 1658, chúa Nguyễn Phúc Tần đưa 2.000 quân tiến đánh thành Mô Xoài của Chân Lạp (thuộc vùng đất Bà Rịa). Lý do của cuộc chinh phạt này được Chúa Nguyễn đưa ra là để bảo vệ những cư dân người Việt sinh sống ở đây. Trận này, Chúa Nguyễn bắt được vua Chân Lạp là Nặc Ong Chân. Chân Lạp xin được làm chư hầu và triều cống hàng năm. Năm Giáp Tuất, Thái Tông thứ 27 (1674), Chúa Nguyễn lại sai Nguyễn Dương Lâm và Nguyễn Diên đem quân đánh lũy Bô Tâm của Chân Lạp ở xứ Mô Xoài mà về sau người Việt gọi là Lũy cũ Phước Tứ (vùng thị trấn Long Điền ngày nay).

Mùa Xuân năm 1698, khi chúa Nguyễn Phúc Chu sai thống suất Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, thì vùng đất Bà Rịa - Vũng Tàu ngày nay thuộc về huyện Phước Long, dinh Trấn Biên, phủ Gia Định. Trước đó, trên bản đồ nhà Nguyễn, vùng đất này được chú thích là Thuyền Úc. Còn trên bản đồ hàng hải của nhiều nước phương Tây thì ghi là Cinco Chagas Verdaretras hay Cap Saint Jarques, phiên âm sang tiếng Việt là Ô Cấp

Năm 1802, vua Gia Long đổi phủ Gia Định thành trấn Gia Định. Năm 1808 đổi Gia Định trấn thành Gia Định thành, bao gồm 5 trấn. Vùng đất Bà Rịa - Vũng Tàu ngày nay thuộc huyện Phước An, trấn Biên Hòa. Tương truyền, thời gian này, đất Vũng Tàu có nhiều hải tặc hay phá rối dân chúng, cướp bóc tàu thuyền đi lại trên biển. Lúc bấy giờ, có 3 chiếc thuyền lần lượt do ba ông Phạm Đăng Dinh, Lê Văn Lộc và Ngô Văn Huyền chỉ huy vào đây đánh bọn cướp. Sau khi tiêu diệt xong bọn hải tặc, ba ông ở lại đây và lập nên 3 làng đầu tiên của đất này là: Thắng Nhất, Thắng Nhì và Thắng Tam. Vì thế Vũng Tàu còn có tên gọi là Tam Thắng. Đồng thời, để nhớ ơn ông Phạm Văn Dinh, người ta đã lấy tên ông đặt cho con sông duy nhất ở Vũng Tàu: sông Dinh và tên một dãy núi: núi Dinh.

Năm 1832, trấn Biên Hòa được đổi thành tỉnh Biên Hòa, đến năm 1837, vua Minh Mạng đặt thêm phủ Phước Tuy. Phủ lỵ đóng tại Bà Rịa. Đây là lần đầu tiên, địa bàn thị xã Bà Rịa ngày nay trở thành trung tâm hành chính của một phủ. Về tên gọi Bà Rịa có hai cách giải thích: Theo các cuốn "Gia Định thành thông chí", "Đại Nam nhất thống chí" và một số bộ sử khác thì Bà Rịa vốn là đất của tiểu vương Bà Lỵ (bị Chân Lạp thôn tính). Năm 1622 theo thoả ước của chúa Nguyễn Phúc Nguyên với vua Chân Lạp Chey Chetta II, những nhóm cư dân Việt đầu tiên được phép khai phá xứ Mô Xoài xứ bà Lỵ. Tên Bà Lỵ được người Việt phát âm chệch thành Bà Rịa. Một cách giải thích khác: Vào khoảng năm 1789 có một người đàn bà tục gọi là Bà Rịa người Bình Định đưa dân nghèo vào khai hoang ở Tam Phước (tên gọi ngày nay). Nhờ uy tín và tài năng tổ chức, bà động viên được mọi người ra sức khẩn hoang, xây dựng cuộc sống trên vùng đất mới. Về già, Bà Rịa đem hết tài sản của mình làm việc công ích, lập quỹ cứu tế để trợ giúp người nghèo, rước thầy về dạy học cho trẻ... Bà chết năm 1803 và được dân lập đền thờ như một vị phúc thần. Tên của bà đã trở thành tên của tỉnh.

Ngày 9/2/1859, 12 chiến hạm chạy bằng máy hơi nước của liên quân thực dân Pháp-Tây Ban Nha đã dàn trận tại vịnh Hàng Dừa (Bãi Trước - Vũng Tàu). Sáng sớm hôm sau, chúng nã pháo vào phòng tuyến bảo vệ của nhà Nguyễn trên bán đảo Vũng Tàu. Quân nhà Nguyễn do thống chế Trần Đồng chỉ huy đã đánh trả oanh liệt trên pháo đài Phước Thắng.

Ngày 5/6/1862, nhà Nguyễn ký hoà ước Nhâm Tuất nhường trọn chủ quyền cho Pháp 3 tỉnh Biên Hòa, Gia Định, Định Tường và đảo Côn Lôn". Năm 1867, thực dân Pháp chia Biên Hòa thành 5 địa hạt tham biện, huyện phước An được đổi thành hạt Bà Rịa. Ngày 1/5/1895, chính quyền thực dân ban hành Nghị định chính thức thành lập thành phố Vũng Tàu. Đây là mốc lịch sử quan trọng tạo tiền đề và mở đường cho Vũng Tàu phát triển.

Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được thành lập từ thời Mỹ - Ngụy 1955 - 1975. Từ 20/9/1975, sáp nhập một phần đất của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thời Ngụy vào tỉnh Đồng Nai, đồng thời thành lập đặc khu Vũng Tàu-Côn Đảo. Ngày 12/8/ 1991, tái lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, trên cơ sở đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo, thị xã Bà Rịa và 3 huyện Long Đất, Châu Thành, Xuyên Mộc của tỉnh Đồng Nai.

Kinh tế

Do những điều kiện tự nhiên đặc biệt nên kinh tế của Bà Rịa-Vũng Tàu có những nét tương đối khác so với các tỉnh lân cận.

Nông nghiệp

Đất đai ở Bà Rịa- Vũng Tàu nhiều cát, ít phù sa, nên không thích hợp cho việc trồng lúa. Đất cát Vũng Tàu rất thích hợp cho các loại cây ăn trái như mãng cầu, nhãn, vú sữa, xoài, mận, ổi... người dân ở Thắng Nhứt và Phước Thắng trồng khá nhiều mãng cầu. Riêng khóm Xóm Vườn lại trồng nhiều xoài, nhãn, dừa. Khoảng 10% người dân sống bằng nghề khai thác lâm sản.

Ngư nghiệp

Do có nguồn lợi từ biển, ngành đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản ở đây phát triển mạnh. Một phần tư dân sống bằng nghề này. Thành phố Vũng Tàu có ba bến cá lớn là bến bãi Cầu Đá, bến Thắng Nhì (bến Đá) và bến Rạch Dừa. Trong số này, Bến Thắng Nhì sấm uất hơn cả.

Công nghiệp

Do có tiềm năng lớn về dầu khí, cảng biển, có trung tâm điện năng lớn nhất cả nước là Phú Mỹ và nhiều điều kiện thuận lợi khác nên Bà Rịa - Vũng Tàu có khả năng thu hút đầu tư phát triển các khu công nghiệp. Tỉnh đang huy động các nguồn vốn để đầu tư hạ tầng kỹ thuật 7 khu công nghiệp gồm: KCN Đông Xuyên 160,8 ha, KCN Phú Mỹ (I) 954,4 ha, KCN Mỹ Xuân (A) 122,6 ha, KCN Mỹ Xuân A (mở rộng) 146,6 ha, KCN Mỹ Xuân (Bi) 222,8 ha, KCN Mỹ Xuân (A2) 312,8 ha, KCN Cái Mép 670 ha.

Tổng sản  phẩm nội địa của địa phương tăng bình quân hàng năm là 22,29%. Các ngành công nghiệp, nông nghiệp và thương mại đều có những bước phát triển. Trong đó, phát triển CN-TTCN là một hướng ưu tiên của thị xã. Tại đây có Nhà máy điện Bà Rịa chạy bằng khí đốt công suất khoảng 327,8 MW, đang triển khai xây dựng Nhà máy điện liên doanh Wartsla công suất 120 MW. Cùng với Phú Mỹ, Bà Rịa sẽ là một trung tâm điện năng lớn của cả n­ớc. Bà Rịa cũng là nơi cung cấp nước sạch chủ yếu cho tỉnh. Hiện có hai nhà máy n­ước ngầm và nước mặt công suất 43.000 m3/ngày đêm. Các ngành sản xuất vật liệu xây dựng như: gạch không nung, khai thác đá, sản xuất bê tông, bê tông nhựa đường, cơ khí xây dựng đều được quan tâm phát triển

Giao thông

Quốc lộ 51 nối liền với quốc lộ 1A tại ngã ba Vũng Tàu, thuộc địa bàn thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Từ thành phố Hồ Chí Minh, du khách có thể theo xa lộ Hà Nội, đến Biên Hòa rồi rẽ trái vào quốc lộ 51 là có thể đến được với  thành phố Vũng Tàu bằng đường bộ. Quốc lộ 55 nối liền thị xã Bà Rịa với huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận. Quốc lộ 56 từ thị xã Bà Rịa đến Đồng Nai. Đặc biệt, từ thành phố Hồ Chí Minh, du khách cũng có thể ra thăm Côn Đảo bằng đường hàng không.

Du lịch

Bà Rịa - Vũng Tàu là một quần thể thiên nhiên  được bao bọc bởi các dãy núi Lớn, núi Nhỏ, núi Minh Đạm, núi Dinh...Xa xa Côn Đảo huyền thoại.

Ngoài những bãi tắm tuyệt đẹp với bờ cát mịn thoai thoải, nói đến Bà Rịa - Vũng Tàu không thể không nhắc đến hai khu rừng nguyên sinh nổi tiếng: rừng cấm Bình Châu - Phước Bửu và rừng quốc gia Côn Đảo với những loài động thực vật quý hiếm, môi trường đa dạng tập hợp nhiều kiểu rừng của các vùng sinh thái.

Đến với khu du lịch suối khoáng nóng Bình Châu, du khách được thư giãn, trị bệnh bằng nguồn nước khoáng nóng.

Thành phố  Vũng Tàu là trung tâm du lịch biển hấp dẫn với các di tích thắng cảnh như: Bãi Trước, Bãi Sau, Bãi Dâu, Bãi Dứa, Thích Ca Phật Đài, Tượng Chúa, đình Thắng Tam, lăng Cá Ông, Bạch Dinh...

Bà Rịa - Vũng Tàu hiện có 29 khu di tích được xếp hạng cấp quốc gia.

Đặc sản

Bà Rịa – Vũng Tàu là vùng đất vừa có núi rừng vừa có biển, nên đặc sản ở đây rất đa dạng. Du khách đến BRVT sẽ được thưởng thức nhiều món ăn.

  • Bánh canh Long Hương

  • Cháo hàu quán Nghĩa

  • Bánh khọt

  • Bánh hỏi An Nhất

  • Mắm Trí Hải

  • Rượu Áp Xanh


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt