<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Kênh Bảo Định

Tổng quan
 

Kênh Bảo Định còn có tên gọi là Bảo Định Hà, Bảo Định Giang; thời Pháp thuộc, kênh có tên là Arroyo de la Poste. Kênh chảy qua địa bàn thành phố Mỹ Tho, huyện Chợ Gạo của tỉnh Tiền Giangthành phố Tân An của tỉnh Long An rồi đổ nước vào sông Vàm Cỏ Tây. Đây được xem là con kênh đào đầu tiên của xứ Nam Kỳ, từng là tuyến giao thông thủy quan trọng từ miền Tây lên Sài Gòn. Khi kênh chợ Gạo ra đời, vai trò này của kênh Bảo Định bị lãng quên.

Lịch sử
 

Trước khi có kênh Bảo Định, cả vùng này chỉ có rạch Mỹ Tho chảy từ Hóc Đùn ra sông Tiền ở phía Nam; còn ở phía Bắc thì có rạch Vũng Gù chảy từ rạch Cai Lộc ra sông Vàm Cỏ. Khoảng giữa là đầm lầy, cỏ dại mọc đầy. Năm 1705, vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu, chính thống Vân Trường Hầu Nguyễn Cửu Vân đem quân chặn đánh giặc Cao Miên xâm phạm biên cảnh nước ta. Để phòng quân giặc tập kích, ông cho đắp một phòng tuyến dài, từ quán Thợ Cai đến chợ Lương Phú. Bên ngoài phòng tuyến, đào một mương hào nối liền rạch Vũng Gù và rạch Mỹ Tho. Sau đó, nhân đường nước về lưu thông, người ta đào thêm thành kênh cho ghe thuyền qua lại, gọi là kênh Vũng Cù. Do đào vội, kênh Vũng Gù không được thẳng, khoảng sau một thế kỷ, nhiều chỗ bị lấp cạn, giao thông bất tiện. Sau đó, Trấn thủ Định Tường Nguyễn Văn Phong đã huy động 9 ngàn dân phu cải tạo lại kênh Vũng Gù, dài 14 dặm, ngang 7 trượng, sâu 9 thước. Công trình khởi công từ tháng giêng đến tháng tư năm 1819 (Kỷ Mão) thì hoàn thành và đặt tên là Bảo Định Hà. Năm 1825, Minh Mạng lại đổi thành sông Trí Tường. Năm 1867, người Pháp đem máy đào sâu và mở rộng thêm, dùng để chuyển công văn thư tín nên kênh này có tên là kênh Bưu Điện (Arroyo de la Poste).

Kênh Bảo Định đã được vét nhiều lần, lần gần đây nhất là vào năm 1979. Chiều dài kênh qua địa phận Tiền Giang là 19.000 m. Bề sâu so với mặt đất tự nhiên thay đổi tùy theo đoạn: đoạn từ cửa kênh - hỗ thông với sông Tiền - đến cầu Triển Lãm sâu 6 - 9 m, đoạn từ vàm rạch Đạo Ngạn đến chùa Phổ Đức sâu 4 - 5 m, cạn nhất là đoạn chảy qua 2 xã Phú Kiết và Mỹ Tịnh An của huyện Chợ Gạo (chỉ sâu 2 - 3 m). Năm 1974, cống Tân An đã được xây tại đầu phía Bắc của kênh (gần thành phố Tân An) nhằm ngăn nước mặn từ sông Vàm Cỏ Tây xâm nhập vào ruộng, vườn. Năm 2004, cống Bảo Định với chức năng tương tự cũng đã được xây tại gần vàm phía Nam. Vào mùa nước mặn hai cống đóng cửa, vai trò giao thông thủy của kênh hiện không như trước đây.

Có nên khai thông kênh Bảo Định?
 

Từ khi xây các đập ngăn mặn, nhằm cung cấp nước ngọt cho sinh hoạt, vai trò giao thông thủy của kênh Bảo Định đã không còn được chú ý đến nữa. Thị xã Tân An cũng mất đi hoạt động kinh tế sông nước nhộn nhịp ngày nào. Có người cho rằng, đây cũng là nguyên nhân làm Tân An mất đi cơ hội phát triển phồn thịnh. Khi chưa bị đắp đập ngang, tàu thuyền tải trọng cở 200 tấn có thể lưu thông trên kênh Bảo Định. Sau khi xây đập, dòng kênh bị tù đọng, nước chảy lờ đờ, mật kênh phủ kín lục bình. Những năm gần đây, khi kênh Chợ Gạo liên tục bị sạt lở, đắm tàu, ách tắc, người ta mới nghĩ đến vài trò của kênh Bảo Định. Từ đó, có người đặt vấn đề, nên chăng khai thông kênh Bảo Định. Nếu khai thông kênh này thì sẽ được gì và phải giải quyết khó khăn gì?

Báo Lao động điện tử ngày 27-05-2008, đưa ra ý kiến cho rằng nếu phá bỏ đập Bảo Định (để khai thông dòng kênh) thì phải giải quyết 2 vấn đề.

- Thứ nhất, một số khu vực có thể bị nước mặn xâm nhập kéo dài khoảng 2 tháng vào mùa khô. Vấn đề này có thể giải quyết bằng các đập nhỏ cục bộ ven kênh. Bù lại nước biển vào có thể giúp phát triển nuôi trồng thủy sản.

- Thứ hai, phải giải quyết 2 chiếc cầu bắc ngang kênh ở thị xã Tân An (khoang thông thuyền hẹp và thấp), trong đó có 1 chiếc đã gần 100 tuổi.

Chi phí để khắc phục những khó khăn đó là rất nhỏ so với những gì kênh Bảo Định đem lại cho 2 tỉnh Long An - Tiền Giang và cả khu vực Đông bằng Sông Cửu Long khi dòng kênh được "hồi sinh".

Tuy nhiên, ý tưởng này đã không thành hiện thực khi Bộ Giao thông - Vận tải quyết định đầu từ 2.000 tỷ VNĐ để nâng cấp tuyến kênh Chợ Gạo và xem đây là thủy lộ chính cho tàu thuyền từ miền Tây lên thành phố Hồ Chí Minh.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt