<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đình làng Yên

Đình làng Yên hay còn gọi là đình Vân An thuộc xã Tân Thịnh, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái. Đình làng Yên cách trung tâm thành phố Yên Bái 3,5km. Năm 2005, đình làng Yên đã được công nhận di tích cấp tỉnh, cùng với quần thể di tích đền – chùa Rối, đây là niềm tự hào của nhân dân vùng đất Tân Thịnh.

Thần chủ
 

Theo ngọc phả thì đình thờ 5 vị Thành Hoàng có tên là Cao Lễ Đại Vương, Cao Kha Đại Vương, Cao Đạt Đại Vương, Cao Tự Đại Vương, Đỗ Đốc Mãnh Đại Vương. Năm vị là 5 anh em ruột, con của Cao Nghĩa và Phùng Thị Thầm. Vào đời Hùng Duệ Vương, núi Đông Sơn xuất hiện quái vật hại người, hổ sói làm loạn, sát hại dân chúng. Hùng Duệ Vương ủy thác cho các tướng là 5 anh em họ Cao đánh dẹp quái vật. Để ghi nhớ công ơn của họ, người đời sau đã lập đền thờ làm Thành Hoàng làng.

Di tích
 

Cách đền Rối khoảng 3km, đình làng Yên toạ lạc ở một vị trí bằng phẳng, tựa lưng vào đồi, phía trước là ruộng, hai bên là đường liên thôn rộng khoảng 2,5m.

Đình kết cấu theo kiểu chữ “Nhất”, quay hướng nam, với tổng diện tích là 32m2, có ba gian, được xây dựng bằng gỗ, tre, không có hoa văn trang trí, lợp cọ, quy mô nhỏ. Từ ngoài vào gian thứ nhất và gian thứ hai mỗi gian 10m2, cung thờ được thiết lập ở gian trong cùng hướng mặt ra cửa chính. Ban thờ phân cấp tam toà, toà trên cùng thờ 5 vị đại vương làm Thành hoàng, toà giữa là nơi thờ công đồng, dưới cùng là nơi thờ cụ tổ 7 họ khai thiên lập địa vùng đất này. Bên phải của gian trong cùng là nơi thờ Mẫu Âu Cơ và Ngọc Dung công chúa.

Di vật
 

Trong đình hiện nay không còn ngai của các vị đại vương cũng như nhiều đồ thờ cúng khác, chỉ còn giữ lại được một hòm đựng sắc và một cây đao cũ của đình.

Tuy nhiên nguồn văn tự còn lưu giữ tại đình lại khá đầy đủ. Có thể nói, đây gần như là những hiện vật có giá trị nhất trong đình. Ngoài thần phả (ngọc phả) và phần phó ý ghi lai lịch, công trạng của 5 vị Thành hoàng và Ngọc Dung công chúa cùng với các lễ tiết, các kỳ cầu của đình; tại đình còn có 5 sắc phong của 5 vị Thành Hoàng đều đề năm Bảo Đại thứ 12 (1937).

Lễ hội
 

Lễ hội đình làng Yên khá phong phú và còn lưu giữ được nhiều nét văn hoá đặc sắc. Trong các dịp lễ, các hoạt động hội của đình làng Yên có hát chèo, hát chầu văn, thổi kèn, múa sinh tiền.

Hằng năm, đình làng Yên diễn ra 8 kỳ lệ gắn với nhiều nét sinh hoạt văn hóa mang đặc trưng tộc người, bao gồm:

- Lễ Khai xuân từ ngày mùng 6 đến mùng 7 tháng Giêng âm lịch. Ngoài lễ rước, lễ cúng phải có 5 vị ngọt: trà lam, bánh bỏng, bánh tẻ ngọt (bánh củ), bánh mật, rượu mộng. Trong ngày này dân làng còn tổ chức cho nam thanh nữ tú thi làm bánh các loại.

- Ngày 10 tháng 2 âm lịch là ngày giỗ của Cao Tự Đại vương. Dân làng mổ lợn mở tiệc lớn hầu Đức đại vương.

- Ngày 10 tháng 3 âm lịch là ngày giỗ của Đỗ Đốc Mãnh. Dân làng làm thuyền rồng lớn, rước ra cửa sông Hồng rồi hoá. Lễ có múa, hát hầu Đốc Mãnh Đại vương.

- Ngày 1 tháng 5 âm lịch là lễ xuống đồng, cúng Thần Nông, cầu mùa mới bội thu.

- Ngày 17 tháng 7 âm lịch là ngày mất của 2 vị Cao Kha và Cao Đạt (theo thần phả). Dân làng làm 5 thức cúng như ngày Khai xuân mở cửa đình. Tổ chức hát, múa, trong làng từng hội theo độ tuổi tự tổ chức các trò chơi với nhau

- Ngày 10 tháng 8 âm lịch, theo thần phả là ngày sinh của Cao Đạt Đại vương. Đây là ngày đại tiệc thứ hai trong năm. Nhân dân mổ lợn, tế trong 1 ngày 1 đêm.

- Ngày 10 tháng 9 âm lịch là lễ cầu cơm mới để mừng ngày sinh của Ngọc Dung công chúa. (Ngoài ra, trước đó, vào ngày 3 tháng 9 âm lịch, ông Từ đình giã cốm, làm bánh dày cúng tại đình, vì đây là ngày mất của Ngọc Dung công chúa).

- Ngày 25 tháng Chạp âm lịch, đình làm lễ đóng cửa rừng.


©2023 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt