<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đình - Chùa Hổ Lao

Đình - chùa làng Hổ Lao (xã Tân Việt, huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh) là di tích cách mạng của Đệ tứ chiến khu Đông Triều và là di tích văn hoá, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Lịch sử
 

Di tích lịch sử văn hóa đình - chùa Hổ Lao xưa kia thuộc xã Hổ Lao, huyện Đông Triều, tổng Mễ Sơn, phủ Kinh Môn; nay thuộc thôn Hổ Lao, xã Tân Việt, huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh.

Đình và chùa tọa lạc trên một gò đất tương đối bằng phẳng ngay đầu thôn Hổ Lao theo hướng đông nam, phía trước có cánh đồng lúa xanh tốt, xa xa có dòng sông Đạm, phía sau có dãy núi thuộc vòng cung Đông Triều bao quanh giống như một dải tường thành bao bọc vùng địa linh. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, do thiên tai giặc dã… nên đình và chùa Hổ Lao đã bị đổ nát, bia ký bị phá hủy.

Đến thời Nguyễn, đình - chùa được trùng tu lại, những người có công được phong làm hậu thần và cho khắc vào bia đá để hậu thế báo đáp công đức, các bia đá này hiện nay vẫn được lưu giữ tại nơi có phế tích đình - chùa Hổ Lao.

Sang thời Thành Thái (1889 – 1907) do bị phong hỏa giặc dã nên đình - chùa lại bị đổ nát, dân tình ly tán, ruộng đồng hoang phế.

Đến thời Duy Tân, có ông Lý trưởng Mạc Văn Cửu hết lòng chăm lo cho dân đã hội họp dân làng bàn việc tu sửa lại đình và xây thêm chùa, cùng với sự giúp đỡ của ông chủ thầu đất sét trắng người xã Lực Điền (huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên) nên dân làng đã tu sửa được đình, xây dựng thêm chùa và tạc Cửu Long Thánh Tượng để thờ tại chùa. Từ đó đến sau Cách mạng tháng Tám (1945), đình - chùa Hổ Lao thực sự đã trở thành trung tâm văn hóa của xã.

Sự kiện
 

Khi phong trào Việt Minh phát triển mạnh mẽ ở Đông Triều thì đình - chùa Hổ Lao cũng đã trở thành một căn cứ hoạt động của nghĩa quân cách mạng, nhiều sự kiện chính trị quan trọng đã diễn ra ở đây. Trong thời kỳ này đình - chùa Hổ Lao là cơ sở hoạt động của lực lượng du kích làng. Khi đội du kích làng Hổ Lao, Bắc Mã, Đạm Thủy và các binh sĩ yêu nước bỏ hàng ngũ địch trở về được thành lập và nhanh chóng lớn mạnh tạo chỗ dựa vững chắc cho nhân dân thì đình - chùa Hổ Lao trở thành điểm tập kết quan trọng của lực lượng vũ trang này.

Sau cuộc nổi dậy đồng loạt của quân dân ta đánh chiếm 4 đồn: Đông Triều, Chí Linh, Mạo Khê, Tràng Bạch và đã giành thắng lợi vang dội vào sáng ngày 8/6/1945 thì chiều ngày 8/6/1945 nghĩa quân cách mạng đã về sân đình Hổ Lao tổ chức mít tinh tuyên bố thành lập Đệ tứ chiến khu Đông Triều và thành lập Ủy ban quân sự cách mạng do đồng chí Nguyễn Bình, Trần Cung, Hải Thanh phụ trách. Hổ Lao đã trở thành trung tâm căn cứ quân sự của chiến khu.

Sự kiện ra đời chiến khu cách mạng Đệ tứ Chiến khu Đông Triều đã cổ vũ nhân dân vùng Đông Bắc đứng lên chống Nhật, cùng với cả nước tiến tới cuộc tổng khởi nghĩa 19/8/1945 giành thắng lợi. Năm 1947 khi thực dân Pháp quay lại Đông Triều chúng đã ra sức phá hủy các căn cứ cách mạng như Bắc Mã, Hổ Lao, Đạm Thủy… Đình - chùa Hổ Lao đã trở thành phế tích từ đó.

Hiện trạng
 

Năm 1993, nhân dân trong thôn Hổ Lao đã đóng góp tiền của xây dựng lại hậu cung ngôi chùa cũ để làm nơi sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng. Năm 1997 trên nền ngôi đình cũ UBND xã Tân Việt đã xây dựng một nhà bia tưởng niệm ghi công nơi thành lập Đệ tứ chiến khu và ghi tên những người con yêu dấu của xã đã hy sinh anh dũng trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và bảo vệ biên giới phía Bắc…

Cụm di tích lịch sử văn hóa Hổ Lao hiện nay gồm 3 công trình: nhà bia tưởng niệm, đình và chùa. Xung quanh xây tường bao tạo thành một khuôn viên khá rộng, riêng biệt có cổng tam quan, sân nhà bia - đình - chùa phong quang sạch đẹp, trong vườn có nhiều hoa và nhiều loại cây, xanh tốt quanh năm tạo nên vẻ thanh bình, tĩnh mịch nhưng ấm áp.

Đình - chùa Hổ Lao đã được xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia theo quyết định số 38/2001/QĐ - BVHTT ngày 12 tháng 7 năm 2001.

Hiện nay cụm di tích lịch sử văn hóa đình - chùa Hổ Lao cùng với di tích lịch sử đền An Sinh và khu lăng mộ các vua Trần, chùa Bắc Mã, chùa Quỳnh Lâm, chùa Ngọa Vân, Hồ Thiên… tạo thành một quần thể di tích lịch sử văn hóa quốc gia và du lịch tâm linh tiêu biểu của huyện Đông Triều nói riêng và của tỉnh Quảng Ninh nói chung.

Lễ hội
 

Hàng năm cứ đến ngày kỷ niệm thành lập Chiến khu Đông Triều (8/6) các đồng chí lãnh đạo, Đảng bộ nhân dân xã Tân Việt, đại diện các cơ quan ban ngành, đoàn thể của huyện và các nghĩa quân chiến khu năm xưa về đây họp mặt làm lễ dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, nghĩa quân đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp vĩ đại của dân tộc, cầu cho quốc thái dân an, cùng nhau ôn lại những kỷ niệm hào hùng của một thời đã qua và tự nhắc nhở mình phải giữ gìn, phát huy truyền thống cách mạng của lớp người đi trước.

Ngoài ra vào các ngay Lễ, Tết, mùng 1, ngày rằm hàng tháng nhân dân trong vùng và khách thập phương cũng đến đây thắp hương làm lễ. Năm 2012 thể theo nguyện vọng của nhân dân, nhằm từng bước khơi dậy phong tục tập quán tốt đẹp và nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, gây dựng tôn giáo tín ngưỡng lành mạnh trong các tầng lớp nhân dân, phát huy tác dụng của di tích đình - chùa Hổ Lao đối với việc giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, được sự đồng ý của các cấp có thẩm quyền UBND xã Tân Việt cùng với nhà sư trụ trì đã tổ chức thành công Lễ hội đình - chùa Hổ Lao lần đầu tiên sau rất nhiều năm bị gián đoạn vào ngày 06/02/2012 (tức ngày 15 tháng Giêng năm Nhâm Thìn).


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt