<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Từ đường Vũ Tam Tỉnh

Từ đường Vũ Tam Tỉnh là nơi phụng thờ vị Tiên công của dòng họ Vũ, trước kia thuộc thôn An Đông (Yên Đông), xã Phong Lưu, nay là thôn Yên Đông, phường Yên Hải, thị xã Quảng Yên (huyện Yên Hưng cũ), tỉnh Quảng Ninh. Từ đường Vũ Tam Tỉnh đã được nhà nước xếp hạng di tích cấp quốc gia theo quyết định số 51 QĐ/BVHTT, ngày 27/12/2001.

Đặc điểm
 

Từ đường Vũ Tam Tỉnh đồng thời là nhà thờ họ Vũ, hay còn gọi là từ đường họ Vũ Tam, tên chữ là “Chỉ đường qua”, đây là lối chơi chiết tự, chữ “Chỉ” và chữ “Qua” ghép lại với nhau thành chữ “Vũ”, Vũ đường có nghĩa là từ đường họ Vũ.

Khu đảo Hà Nam là vùng đất nằm phía nam huyện Yên Hưng, tách khỏi đất liền bởi dòng sông Chanh, một nhánh của sông Bạch Đằng. Xưa kia nơi đây ngập nước hoang vu, chỉ có vài đường đất cao nổi lên. Năm 1434, vua Lê Thái Tông lên ngôi, niên hiệu Thiệu Bình, chủ trương chú trọng phát triển nông nghiệp, cho nhân dân đi khai hoang mở rộng diện tích đất canh tác. Khi đó, ở phường Kim Liên, phủ Hoài Đức phía nam thành Thăng Long, cụ Vũ Tam Tỉnh cùng 16 cụ khác tập hợp nhau lại sắm thuyền xuôi theo dòng sông Hồng đến cửa sông Bạch Đằng. Họ phát hiện ra khu vực này có những điều kiện tốt có thể sinh sống lâu dài, nên cùng nhau quai đê lấn biển, lập quê hương mới. Để tưởng nhớ công lao to lớn của các cụ, con cháu đời sau suy tôn các cụ là các bậc Tiên công và lập nhà thờ thờ phụng. Cụ Vũ Tam Tỉnh được vua triều Nguyễn phong sắc là: “Dực bảo trung hưng linh phù tôn thần Quốc Tử Giám, giám sinh Vũ Tam Tỉnh khai canh tiên công”.

Di tích
 

Từ đường Vũ Tam Tỉnh được xây dựng từ đời thứ 6 của dòng họ (khoảng năm 1630). Từ đó đến nay công trình đã trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa. Kiến trúc hiện nay của từ đường theo kiểu chữ “Nhị”, gồm 5 gian từ đường, 5 gian hậu cung. Hệ thống vì kèo bằng gỗ, vững chắc được chạm trổ công phu.

Đáng chú ý là nghệ thuật chạm khắc của 2 bức cốn ở hậu cung. Đây thực sự là những tác phẩm điêu khắc gỗ có giá trị, được nghệ nhân chạm lộng, kênh bong, soi một cách tài tình, trau chuốt, tỉ mỉ đến từng chi tiết tạo thành bức tranh khắc gỗ sống động mang đậm nét điêu khắc thời Nguyễn. Bức cốn bên trái thể hiện hình tượng 9 con rồng cùng đao mác vân xoắn uốn lượn mềm mại, mỗi con mang dáng vẻ riêng nhưng đầu chúng đều hướng về phía hậu cung như một sự nhắc nhở con cháu phải luôn nhớ về cội nguồn. Bức cốn bên phải cũng thể hiện hiện hình ảnh 5 con rồng ở 5 kiểu dáng khác nhau nhưng đi vào miêu tả chi tiết hơn.

Hiện nay trong từ đường còn lưu giữ được các hiện vật đồ thờ như long ngai, khám, hoành phi, câu đối... có niên đại từ triều Nguyễn. Đây là những tác phẩm điêu khắc có giá trị nghiên cứu về lịch sử và mỹ thuật.

Hội lệ
 

Hàng năm, tính theo âm lịch, vào ngày 4 tháng Giêng, trong dòng họ, gia đình nào vinh dự có cụ thọ 80, 90, 100 tuổi trở lên đều làm mâm lễ mang lên từ đường họ để cáo yết tổ tiên và nếu có điều kiện thì tổ chức làm lễ thượng thọ tại nhà. Đến ngày 7 tháng Giêng, các cụ thượng được rước đến miếu Tiên Công để làm lễ cáo yết tổ tiên.

Ngày 2 tháng 12 âm lịch, là ngày chạp tổ của dòng họ cũng như cả vùng đảo Hà Nam. Con cháu xa gần sửa soạn sắm lễ dâng cúng tổ tiên, báo cáo những việc đã làm được trong năm vừa qua. Ngoài những ngày lễ chính trên, theo phong tục của Việt Nam, dòng họ đều có hương hoa, lễ vật dâng lên tổ tiên vào dịp rằm tháng Giêng, tiết Thanh Minh, tết Đoan Ngọ…


©2023 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt