<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Chùa Mỹ Cụ
xã Hưng Đạo - huyện Đông Triều - tỉnh Quảng Ninh

Chùa Mỹ Cụ tọa lạc bên sườn núi Chè (ngọn núi mang hình con rùa), thuộc thôn Mỹ Cụ, xã Hưng Đạo, huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh. Chùa Mỹ Cụ đã được nhà nước xếp hạng là di tích nghệ thuật cấp quốc gia theo quyết định số 13/2000-QĐ-BVHTT, ngày 28/7/2000.

Lịch sử
 

Chùa Mỹ Cụ, tên chữ là Sùng Khánh Tự. Chùa được xây dựng ở làng Mỹ Cụ nên lấy tên làng đặt cho chùa. Tên làng được xuất phát từ truyền thuyết: “Tương truyền xưa vua Trần Nhân Tông lên núi Yên Tử đi tu qua nơi này, dân làm cỗ ngon dâng vua, nên đặt tên là Mỹ Cụ”. Còn tên chữ của chùa - Sùng Khánh Tự - mang ý nghĩa đề cao phật pháp vô biên, “khánh” có nghĩa là tốt lành.

Vào thời Trần, Phật giáo bước vào thời kỳ phát triển rực rỡ nhất trong lịch sử Việt Nam và ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực của cuộc sống. Sau khi vua Trần Nhân Tông đi tu ở Yên Tử và sáng lập ra thiền phái Trúc Lâm qua đời, Pháp Loa dưới sự dìu dắt của vua Trần Nhân Tông đã được truyền Pháp y và lên làm vị tổ thứ 2 của phái thiền Trúc Lâm. Dưới thời Pháp Loa, giáo lý Trúc Lâm có sức quyến rũ mạnh mẽ tín đồ đạo Phật. Từ Yên Tử, giáo lý Trúc Lâm phát triển ra khắp vùng Đông - Bắc. Thời kỳ này có 800 ngôi chùa lớn nhỏ được dựng lên. Chùa Mỹ Cụ cũng được xây dựng vào thời kỳ này.

Đặc điểm
 

Khởi dựng chùa Mỹ Cụ có quy mô và kết cấu kiến trúc kiểu chữ “Đinh”. Chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo được ghi lại ở văn bia đặt ở sân chùa. Nhưng cuối thời Nguyễn, ngôi chùa đã bị tàn phá, chỉ còn lại chùa chính. Đến thời sau này chùa được mở rộng ra khá khang trang, bao gồm chùa chính, nhà tổ, nhà tăng, tạo thành một kiến trúc tổng thể hình chữ “Khẩu”.

Giá trị nghệ thuật của chùa Mỹ Cụ tập trung ở kiến trúc chùa chính kiểu chữ “Đinh”, với kết cấu vì kèo và điêu khắc còn giữ được khá nguyên trạng và hệ thống tượng pháp có giá trị nghệ thuật cao, như tượng: A Di Đà, tượng Thích Ca Mầu Ni, tượng Quan Âm Chuẩn Đề, tượng Ca Diếp, tượng Anan... Các pho tượng gỗ có niên đại từ thời Tây Sơn và thời Nguyễn vẫn được lưu giữ khá tốt. Hệ thống tượng pháp được tạc tỉ mỉ và khéo léo, mỗi pho tượng mang một hình dáng, biểu hiện nội tâm khác nhau. Các nét chạm trổ mềm mại nhưng khỏe khoắn và dứt khoát. Màu sắc, hoa văn trang trí trên từng pho tượng đều mang đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc.

Bên cạnh đó, chùa Mỹ Cụ còn bảo lưu những mảng chạm ở các vì kèo, đầu dư, kẻ, bẩy... thể hiện sự khéo léo và cầu kỳ của những người thợ có tâm tạo dựng và trùng tu chốn phật đài.


xã Chính Mỹ - huyện Thuỷ Nguyên - thành phố Hải Phòng

Chùa Mỹ Cụ có tên chữ là Linh Sơn Tự, thuộc làng Mỹ Cụ, xã Chính Mỹ, huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng. Đây được coi là một trong những ngôi chùa lâu đời nhất của huyện Thủy Nguyên, cũng như của thành phố Hải Phòng.

Vị trí
 

Chùa tọa lạc trên một thế đất đẹp, cao ráo; theo quan niệm phong thủy, nơi đây được xem là thế “Ngũ Linh” tức Phụng - Long - Quy - Hổ - Tượng. Địa điểm xây dựng chùa là một đầu của dãy núi có tên “đầu phượng”, dân địa phương thường ca ngợi “ linh sơn núi phượng”. Chùa tựa lưng vào dải núi đá xanh gọi là núi Rồng xanh. Phía bên phải chùa là núi con Hổ, bên trái là núi con Rùa, phía trước mặt xa xa là ngọn núi Voi thuộc huyện An Lão chầu về tiền diện chùa.

Lịch sử
 

Theo truyền ngôn địa phương, cách đây hơn 1000 năm, có vợ chồng nhà họ Lê hiếm muộn, đã luống tuổi vẫn chưa có con nối dõi lại được mách chùa Mỹ Cụ tại trang Mỹ Cụ, huyện Thủy Đường là chốn tối linh nếu thành tâm cầu xin có thể cầu gì được nấy. Ông bà bèn thu vén hành trang đến chùa cầu tự, quả nhiên sau đó bà họ Lê có mang, ít lâu sau sinh được bé trai mặt mũi khôi ngô đặt tên là Lê Hoàn. Lớn lên ông có tài thao lược, được Đinh Bộ Lĩnh trọng dụng làm quan đến chức “Thập Đạo tướng quân”. Sau Đinh Bộ Lĩnh mất, nội bộ đất nước rối ren, bên ngoài quân Tống âm mưu xâm lược, thấy Lê Hoàn là người có khả năng lãnh đạo đất nước, Thái hậu Dương Vân Nga (vợ Đinh Bộ Lĩnh) đã khoác áo long bào và truyền ngôi cho Lê Hoàn. Lê Hoàn lên ngôi, lấy hiệu Lê Đại Hành, ông đã thống nhất binh sĩ, đích thân cầm quân đánh tan quân Tống, giữ yên bờ cõi.

Chùa Mỹ Cụ có lịch sử lâu đời, tuy cho đến nay vẫn chưa khẳng định được niên đại khởi dựng chính xác nhưng nếu căn cứ theo câu chuyện dân gian về việc cầu tự của song thân Lê Hoàn thì ít nhất chùa cũng phải có từ trước thời nhà Đinh (968-980).

Di tích
 

Trải qua hàng ngàn năm tồn tại, bóng dáng kiến trúc xưa đã dần mờ nhạt, không gian kiến trúc hiện tại chính là kết quả của nhiều đợt tu sửa (gần đây nhất vào năm Nhâm Ngọ 1942). Kiến trúc hiện tại vẫn giữ được cách bố trí các công trình theo thứ tự: Thượng - Trung - Hạ theo lối xưa. Phía trên là ngôi chùa nhỏ (còn gọi là chùa Cao) giành để thờ đức Quan Âm Tống Tử và phật Tuyết Sơn, thấp hơn 1 chút là nhà tổ, phía dưới là khu Tam Bảo theo lối chữ “Đinh” bao gồm Tiền Đường (5 gian) và Phật Điện (3 gian). Sự kết hợp hài hoà giữa những đường nét kiến trúc cổ kính và hiện đại trong không gian chùa được thể hiện ở lối kiến trúc tam quan, đây là một công trình tam quan có quy mô vào loại lớn nhất của thành phố Hải Phòng; hạng mục này được hoàn thành vào năm 2001 góp phần làm tôn thêm vể bề thế của không gian ngoại thất chùa Mỹ Cụ.

Di vật
 

Hiện nay, chùa còn lưu giữa rất nhiều tượng phật cổ, tại tòa Tam Bảo còn lưu giữ được tượng Đức Ông, Thánh Tăng, Hộ Pháp, đặc biệt tại Thượng điện còn lưu giữa được tương đối đầy đủ hệ thống tượng phật gồm trên cùng là ba pho Tam thế Phật, tiếp đến là bộ tượng Di Đà Tam Tôn (gồm tượng Phật A Di Đà, Đại Thế Chí Bồ Tát, Quan Thế Âm Bồ Tát), bộ Hoa Nghiêm Tam Thánh (gồm tượng Phật Thích Ca, Ca Diếp, A Nan Đà), hàng tiếp theo là Nam Tào và Bắc Đẩu và hàng tượng cuối cùng là tòa Thích ca cửu long, tượng Phạm Thiên, Đế Thích.

Tại Tam Bảo còn lưu giữa quả chuông được đúc vào năm Minh Mạng thứ 16 (1835). Phía sau ngôi Thượng điện là nhà Tổ, khu vực này còn lưu giữ rất nhiều tượng cổ bao gồm tượng Sư tổ Bồ Đề Đạt Ma và tượng các vị tổ trụ trì tại chùa, trên khu vực nhà Tổ là nơi thờ Quan Âm Tống Tử (Quan Âm Thị Kính), phía trên là tượng Thích Ca Tuyết Sơn và Phật Di Lặc.

Về mặt bi ký, văn tự cổ nhất còn được bảo lưu chính cây “Thạch Trụ Đài” bằng đá, niên hiệu Chính Hoà (1680-1705) đời vua Lê Hy Tông, ghi lại việc trùng tu chùa, gần đó là một cây thông cổ thụ trên bảy, tám trăm năm tuổi càng khẳng định thêm giá trị lịch sử cho ngôi chùa.

Hội lệ
 

Hàng năm nhà chùa mở hội vào ngày mồng 6 tháng giêng âm lịch, đây là hội làng có truyền thống từ rất lâu đời trải qua nhiều thế hệ được duy trì liên tục kể cả trong điều kiện chiến tranh. Cùng với lễ hội Tràng Kênh - Bạch Đằng, lễ hội chùa Mỹ Cụ là lễ hội du xuân lớn tại huyện Thủy Nguyên thu hút đông đảo du khách thập phương không những trong huyện mà còn ở các huyện và các tỉnh lân cận đến vãn cảnh, dâng hương đầu năm.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt