<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đình Phương Độ
xã Bình Dương - huyện Gia Bình - tỉnh Bắc Ninh

Đình Phương Độ thuộc thôn Phương Độ, xã Bình Dương, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, là công trình tín ngưỡng tiêu biểu của địa phương, nơi lưu giữ lịch sử và truyền thống văn hóa lâu đời của làng Phương Độ. Đình làng đã được UBND tỉnh Bắc Ninh cấp bằng công nhận là di tích lịch sử văn hóa theo quyết định số 1139/QĐ-UBND ngày 27 tháng 8 năm 2010.

Thần chủ
 

Căn cứ vào bản “thần tích, thần sắc” của làng Phương Độ kê khai năm 1938 hiện còn lưu giữ tại Viện Thông tin khoa học xã hội Hà Nội, đặc biệt là căn cứ vào 10 đạo sắc phong hiện còn bảo lưu được tại địa phương, đình Phương Độ thờ nhị vị thần là Quý Minh và Linh Lang đại vương.

Di tích
 

Đình Phương Độ tọa lạc trên khu đất có phong cảnh thiên nhiên đẹp ở vị trí trung tâm làng. Theo truyền kể, đình Phương Độ được khởi dựng vào khoảng đầu thời Lê Trung Hưng, đến thời Nguyễn được tu bổ tôn tạo lớn với nhiều tòa ngang dãy dọc, là một trong những ngôi đình to đẹp trong vùng. Hiện trên thượng lương của hậu cung còn những dòng chữ Hán cho biết chính xác niên đại tu bổ đình. Tiếc rằng, trong kháng chiến chống Pháp, nhiều hạng mục của đình như tiền tế, tiền đình, dải vũ đã được tiêu thổ để đáp ứng yêu cầu của cách mạng, chỉ còn giữ lại phần hậu cung.

Hoà bình lập lại, nhân dân địa phương cùng nhau góp công, góp của dựng lại tòa tiền đình trên nền xưa đất cũ. Hiện nay đình Phương Độ có kết cấu kiểu chuôi vồ gồm 5 gian tiền đình và 3 gian hậu cung, hướng nam. Bộ khung đình được làm bằng gỗ lim, trên các bộ phận của kiến trúc như vì nóc, cốn, con rường được trang trí chạm khắc các đề tài truyền thống như long, ly, quy, phượng và hoa lá vân mây cách điệu.

Đình Phương Độ còn bảo lưu được nhiều tài liệu hiện vật quý như thần tích, sắc phong, bia đá, hệ thống hoành phi, câu đối, ngai thờ, bài vị, bát hương, cây đèn… có niên đại thời Lê và Nguyễn, trong đó đặc biệt quý giá là 10 đạo sắc phong.

Lễ hội
 

Lễ hội truyền thống đình Phương Độ được tổ chức vào ngày 12 tháng 10 âm lịch hàng năm, tục gọi là vào đám; năm nào được mùa, hội kéo dài đến ngày 15. Trong những ngày hội, nhiều nghi thức tế rước được tổ chức rất trang nghiêm thể hiện sự thành kính, biết ơn của nhân dân đối với các vị Thần, bên cạnh đó còn là phần hội với nhiều trò chơi dân gian vui nhộn như: đu cây, cờ người, hát chèo, ả đào… thu hút đông đảo nhân dân địa phương hướng về cội nguồn, đoàn kết cộng đồng làng xã, góp phần giáo dục các truyền thống tốt đẹp của quê hương cho thế hệ sau.


Xuân Phương - Phú Bình - Thái Nguyên

Vị trí

Đình Phương Đô,̣ toạ lạc tại làng Phương Độ, xã Xuân Phương, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Đây là ngôi đình mang kiến trúc độc đáo thời Lê. Đình thờ Thành Hoàng của làng là Cao Sơn Quý Minh Đại Vương tức Dương Tự Minh, một phò mã thời nhà Lý, người có công lớn trong việc giữ gìn đất nước và phát triển kinh tế phủ Phú Lương xưa. Phía sau đình có chùa, tạo nên một quần thể văn hóa tín ngưỡng của nhân dân. Đình đã được công nhận di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 1993.

Kiến trúc

Đình ban đầu dựng gần bờ ruộng, đến năm 1901, được chuyển vào giữa làng. Đình làng có 3 gian, 2 chái, mái lợp ngói múi, bốn gốc mái bằng gỗ cong vút, các cột bằng gỗ lim chuyển từ trong Thanh Hóa ra, ván lát xung quang được chạm trổ các bộ tứ linh (Long, Lân, Quy, Phượng) rất khéo léo công phu.

Gian chính của đình, là nơi đặt điện thờ gồm: Một bàn hương án trang trọng lộng lẫy, gọi là Thượng Cung Đình. Trên Thượng Cung Đình, có Cửa Vọng được sơn son thiếp vàng. Phía trong Nội Cung, đặt tượng đức thánh Dương Tự Minh tạc bằng gỗ hình nổi. Bên tả và bên hữu của bàn hương án là bộ “Hạc đứng lưng Quy”, thể hiện cho sức mạnh và sự chiến thắng. Trong gian chính ,còn có câu đối, các bức tranh, bộ bát cửu… được bố trí hài hoà làm tôn thêm vẻ uy nghiêm của ngôi đình.

Di vật

Trong đình, hiện vẫn còn lưu giữ các hiện vật có giá trị như: Một sắc phong và 2 bức Đại tự thờ Dương Tự Minh thời Khải Định; Bàn hương án của cuối thời lê Đầu Thời nguyễn; Bát hương sành cổ (thời Lê); Hai cây nến đồng cao 0,8m (thời Lê) và các đồ vật quý như: Kiệu, bát hương, hương án…được trang trí và trạm trổ hoa văn tinh tế.

Hoạt động – lễ hội

Đình Phương Đô,̣ còn là một cơ sở cách mạng quan trọng của Đảng, trong những năm kháng chiến. Tháng 8-1945, đình được chọn làm nơi tổ chức lễ tế cờ chào mừng thành công của Cách mạng Tháng 8; các lớp tuyên truyền chủ trương của Đảng, Chính phủ, các phong trào như “Bình dân học vụ”, “Tuần lễ vàng” cũng được tổ chức tại đây. Hằng năm, đình tổ chức lễ hội lớn vào ngày 10/10 âm lịch.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt