<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Nghè Tri Nhị

Nghè Tri Nhị thuộc thôn Tri Nhị, xã Song Giang, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Công trình văn hoá tín ngưỡng này là nơi thờ phụng danh nhân khoa bảng: Trạng nguyên - Thái sư Lê Văn Thịnh, người có nhiều công lao đối với vương triều Lý và đất nước ta. Nghè Tri Nhị đã được UBND tỉnh Bắc Ninh xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá, theo quyết định số 232/QĐ-CT ngày 20 tháng 2 năm 2004.

Di tích
 

Nghè Tri Nhị vốn được xây dựng từ lâu đời, đến thời Nguyễn đã có quy mô lớn với các hạng mục: Tiền tế, Đại đình và Hậu cung, các hạng mục trên đều được lát sàn gỗ. Tuy nhiên, do nằm ở vị trí giữa hai con sông, hàng năm đều bị ngập nước, nên đã phải trùng tu sửa chữa nhiều lần. Năm 1964, toà Tiền tế bị dỡ bỏ làm hội trường của thôn, còn lại các hạng mục như Đại đình và Hậu cung vẫn được nhân dân địa phương bảo vệ chu đáo.

Hiện nghè nằm ở trung tâm của làng Tri Nhị, mặt quay hướng nam nhìn ra đê sông Đuống. Toàn bộ công trình có kết cấu kiểu chữ “Đinh” gồm đại đình và hậu cung.

Đại đình là một toà nhà 5 gian, bộ khung gỗ lim, kết cấu vì theo kiểu “con chồng giá chiêng, cốn, bẩy”. Trên các bộ vì, cốn, bẩy hiên được chạm khắc các đề tài truyền thống: long, ly, quy, phượng, tùng, cúc, trúc, mai với kỹ thuật chạm nổi, chạm lộng rất tinh xảo nghệ thuật, mang đặc trưng phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Gian giữa đại đình là trung tâm hành lễ nên được bài trí rất lộng lẫy. Gắn vào hai cột gian giữa là bức cửa võng sơn son thếp vàng, trang trí chạm khắc tinh xảo nghệ thuật các đề tài rồng, mây, hoa lá cây cỏ; giữa cửa võng có 4 ô gắn chữ “Thánh cung vạn tuế” bằng chữ Hán. Phía trong treo bức hoành phi “Khai Quốc trạng nguyên” được làm năm Thành Thái Giáp Thìn (1904).

Nối với gian giữa đại đình là hậu cung 3 gian 2 dĩ, bộ khung gỗ lim, vì kiểu con chồng giá chiêng, kẻ chuyền. Nghệ thuật trang trí chạm khắc trong hậu cung đơn giản, chủ yếu bào trơn đóng bén. Hậu cung được bài trí tôn nghiêm, trên cùng là khám thờ, có tượng Lê Văn Thịnh ngồi trong ngai. Tượng được tạo tác đẹp với khuôn mặt vuông nghiêm nghị, đôi mắt sáng, lông mày lưỡi mác, mũi thẳng, miệng rộng, tai to dài, tay phải cầm quạt giấy, tay trái để úp trên đầu gối, mình mặc áo bào, lưng thắt đai, đầu đội mũ quan, chân đi hia. Phía trước tượng là ban thờ, trên đặt các đồ thờ tự như: đỉnh đồng, bát hương, đài nước, cây đèn, lọ hoa… Hai bên ban thờ là bộ bát bửu gỗ sơn son thếp vàng, hai bên cột treo đôi câu đối nội dung ca ngợi công lao của người được thờ.

Di vật
 

Nghè Tri Nhị hiện còn bảo lưu được bản thần tích về Thái sư Lê Văn Thịnh, người có công lao to lớn đối với vương triều Lý; đặc biệt ông là người có ân đức lớn với dân làng Tri Nhị: Một lần Lê Văn Thịnh đến trang Tri Nhị, thấy phong tục nhân dân ở đây thuần hậu chất phác, ít được học hành. Nơi đây lại có thế đất sơn thủy bao quanh, long hổ ôm ấp, thật là một nơi thắng cảnh đẹp đẽ. Ông bèn truyền lệnh cho nhân dân lập tức xây dựng học đường, dạy dỗ nhân dân, khuyên nhủ noi theo điều thiện. Được vài năm, giáo hóa đã rõ ràng, giềng mối đã thành nếp, về sau lễ nghĩa phong tục nơi đây trở nên thuần hậu cũng đều là nhờ công lao của ông vậy.

Ngoài ra, nghè Tri Nhị còn bảo lưu được nhiều tài liệu hiện vật có giá trị như: tượng Lê Văn Thịnh, 01 bản thần tích, 05 đạo sắc phong có các niên đại: Tự Đức 6, Tự Đức 33, Đồng Khánh 2, Duy Tân 3, Khải Định 9 đều phong cho Thành hoàng làng là Lê Văn Thịnh, hệ thống hoành phi, câu đối, bát hương, siêu đao, bát bửu, bảng văn, đài đồng, cây nến, lọ hoa… và đặc biệt là hệ thống bia đá gồm 7 bia, là những tư liệu quý giá chứa đựng nhiều thông tin giúp cho việc tìm hiểu về tín ngưỡng, phong tục tập quán, về làng xã Tri Nhị trong lịch sử.

Hàng năm, lễ hội nghè Tri Nhị được tổ chức vào ngày mồng 6 tháng 2 âm lịch cùng với 10 làng thờ Thái sư Lê Văn Thịnh nằm quanh núi Thiên Thai và bên ven bờ sông Đuống, truyền gọi là hội “Thập Đình”.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt