<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Chùa Phương Triện

Chùa làng Phương Triện có tên chữ là “Thanh Nương tự” thuộc xã Đại Lai, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Chùa Phương Triện là công trình văn hóa tín ngưỡng lâu đời của nhân dân địa phương, đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, theo quyết định số 1411/QĐ-UBND, ngày 31/10/2006.

Đặc điểm
 

Chùa làng Phương Triện được xây dựng với quy mô lớn thuộc thời Lê. Năm 1691 ngôi chùa được trùng tu lớn, lần trùng tu này được khắc rõ trên văn bia “Thanh Nương tự bi” còn được lưu giữ tại chùa.

Trong kháng chiến chống Pháp chùa là nơi hội họp và là điểm quan sát địch của lực lượng du kích trong làng. Năm 1947 quân Pháp tổ chức xây đồn bốt quanh làng Phương Triện: phía Tây Bắc là bốt Địch (Trung Thành), phía Đông Bắc là bốt Dù (Thái Bảo), bốt Thiên Thai.

Năm 1949, thực hiện lệnh tiêu thổ kháng chiến dân làng Phương Triện đã dỡ bỏ đình, chùa... chỉ còn lại một gian tam bảo để thờ cúng. Năm 1983 khôi phục lại 5 gian tiền đường nối với một gian tam bảo. Năm 2002 bằng công đức của nhân dân địa phương đã khôi phục lại các hạng mục công trình theo kiểu kiến trúc cổ truyền trên nền móng cũ đình xưa gồm các công trình: tiền đường, tam bảo, nhà mẫu... và lấy tên cũ là “Thanh Nương tự”.

Hiện trạng
 

Hiện chùa làng Phương Triện tọa lạc trên một khu đất rộng thuộc xóm Đầu Voi quay theo hướng Nam, xung quanh chùa xây tường bao bằng gạch, phía trước là ao, ở trước toà chính cách 1 khoảng sân có xây một lăng mộ gọi là lăng cụ Báu, người có công xây dựng chùa, tiếp đến là sân gạch, phía sau là vườn chùa có nhiều cây trái xanh tốt, tạo cho không gian của chùa mát mẻ, thoáng đãng.

Công trình kiến trúc chính của chùa gồm: tiền đường, thượng điện. Tiền đường mái lợp ngói mũi, nền lát gạch, bộ khung gỗ chủ yếu được bào trơn đóng bén, phía trước 2 tường hồi xây cột trụ lồng đèn, bờ nóc đắp giải hoa chanh, trên có biển tên chữ của chùa “Thanh Nương tự”, 2 gian hồi trang trí cửa tròn chữ thọ, 3 gian để cửa, phía trước là sân, qua 3 bậc thềm thì đến toà nhà chính. Tại tiền đường đặt 4 pho tượng, bên phải là tượng Thánh Tăng và tượng Bác Hồ, bên trái đặt thờ tượng Đức Ông. Tượng Đức Ông thể hiện mặt đỏ, râu dài, đội mũ cánh chuồn, đai lưng trễ dưới bụng, mặt tượng dữ, mắt xếch và mở to. Cạnh hai bên là tượng Hộ Pháp. Hệ thống tượng thờ mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

Nối liền với tiền đường là 3 gian thượng điện. Các bộ vì liên kết theo kiểu lòng thuyền trụ trốn khung gỗ lim được bào trơn đóng bén. Trong thượng điện xây bàn thờ bài trí các lớp tượng theo từng bậc, bao gồm 5 lớp tượng. Ở bên phải ban thờ chính có đặt tượng Quan Âm Tọa Sơn, bên trái đặt tượng Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn, mặt tượng khoan dung, hiền từ.

Bên phải tam bảo là nhà mẫu, kiểu chữ “Đinh” với diện tích là 45m2, kiến trúc đơn giản, khung xây cột đồng trụ, nền lát gạch, tường xây gạch, mái lợp ngói mũi, cửa 3 gian. Hậu cung bài trí 3 pho tượng mẫu quàng khăn: đỏ, xanh, trắng. Ba pho tượng mẫu có hình tượng tương tự như nhau, đầu đội mũ cài hoa có gắn các biểu tượng linh thiêng, khuôn mặt hiền hậu, tai lớn như tai Phật, cổ kiêu ba ngấn. Mẫu đệ nhất Thượng ngàn ngồi giữa, bên phải là mẫu đệ nhị Thượng ngàn và mẫu đệ tam là Mẫu Thoải ngồi bên trái. Hai bên đặt thờ 2 pho tượng Tổ cùng các đồ thờ tự như: bát hương, mâm bồng, trên treo các bức hoành phi, câu đối...

Chùa Phương Triện là công trình tín ngưỡng tiêu biểu của địa phương, được khởi dựng từ khá sớm, trùng tu tôn tạo lớn vào năm 1691. Do thời gian và chiến tranh, công trình kiến trúc không còn được như xưa, đến nay di tích còn lưu giữ được nhiều tài liệu, hiện vật cổ, quý có giá trị văn hoá tiêu biểu như: bia đá, chó đá, tượng thờ, hoành phi, câu đối... những hiện vật này là nguồn sử liệu quan trọng giúp cho việc tìm hiểu nghiên cứu lịch sử ngôi chùa. Đây là trung tâm tín ngưỡng thờ Phật của nhân dân địa phương, thể hiện rõ bản sắc văn hóa của dân tộc.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt