<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Cụm di tích Gia Phú

Làng Gia Phú ngày nay là một thôn của xã Bình Dương, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Làng Gia Phú là mảnh đất có bề dày hàng ngàn năm lịch sử, giá trị văn hóa ấy được hội tụ và lưu giữ nguyên vẹn trong cụm di tích đình - đền - chùa cổ kính, uy nghi của làng. Đó là đình Đông, đình Tây, đền và chùa làng Gia Phú. Cụm di tích là công trình tín ngưỡng văn hoá tiêu biểu của nhân dân Gia Phú, được khởi dựng từ lâu, đến thời Lê, Nguyễn được trùng tu tôn tạo và đến nay vẫn là trung tâm sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng của địa phương - nơi duy trì những phong tục tập quán tốt đẹp trong đời sống của nhân dân nơi đây. Với những giá trị lịch sử và văn hóa lâu đời, cụm di tích đình - đền - chùa thôn Gia Phú đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Đình Đông
 

Đình Đông khởi thủy nằm ở vị trí phía Nam của làng, giáp với sông Cửa Đền, đây là nơi tôn thờ tưởng niệm về Đức thánh Ả Nương có công âm phù vua Lê Đại Hành đánh giặc Tống xâm lược.

Vào khoảng thế kỷ 16 - 17, do đình nằm gần sông, thường xuyên bị ngập nước nên nhân dân địa phương đã chuyển đình về vị trí hiện nay, vì vậy đình còn được gọi là đình Trong hay đình Mới.

Ban đầu đình có quy mô lớn gồm 7 gian đại đình, 3 gian hậu cung với các cột lim to và chắc khỏe, hai bên là hai dải vũ mỗi bên 3 gian, hệ thống cột ở 2 dải vũ toàn bằng đá, ngoài ra phía trước đình còn có một táp môn (bình phong), 2 bên táp môn là 2 cột đồng trụ. Trải qua thời gian đình đã được tu bổ nhiều lần, đến tháng 4 năm 1947 đình đã bị dỡ bỏ để làm hầm, phục vụ cho kháng chiến chống Pháp. Khoảng năm 1957 nhân dân địa phương dựng lại 3 gian đình nhỏ để thờ đức Bà, đến năm 2001 công trình được dựng lại trên nền đất cũ của đình xưa gồm 2 tòa: đại đình 5 gian và hậu cung 2 gian, kết cấu kiến trúc kiểu chữ “Đinh” quay theo hướng Nam.

Đình Đông - Gia Phú đã được UBND tỉnh xếp hạng năm 2006.

Đình Tây
 

Đình Tây là nơi thờ phụng, tưởng niệm đức thánh Côn Lang, có công dẹp giặc vào thời vua Hùng Duệ Vương, sau khi mất lại hiển linh âm phù các đời vua đánh giặc, được triều đình phong sắc và ban mỹ tự, chuẩn cho thờ phụng muôn đời.

Nguyên xưa đình Tây có quy mô to lớn gồm 5 gian 2 chái 4 mái đao cong, hậu cung 3 gian tất cả được lát bằng sàn gỗ, 2 bên có hai nhà tảo xá mỗi bên 3 gian, tất cả nằm trong khuôn viên đình rộng rãi, vào khoảng năm 1949 - 1950 đình bị phá huỷ do tiêu thổ kháng chiến. Đến năm 1994 - 1995 nhân dân địa phương xây dựng lại như hiện nay gồm 3 gian tiền đường, 3 gian hậu cung, kiến trúc chữ “Đinh”, quay theo hướng Đông Nam.

Toà tiền đường có kích thước dài 6,6m, rộng 4,5m vì theo kiểu quá giang gác tường đơn giản, bước cột các gian trung bình là 2,2m, trước là hệ thống cửa ván ghép, phía trước 2 bên là 2 cột đồng trụ. Bên trong bài trí các đồ thờ tự tôn nghiêm, các cột có hệ thống câu đối ca ngợi về tấm lòng chính khí, công lao, đức độ, giúp các triều đại đánh giặc và được sử sách ghi chép của nhân vật thờ trong di tích.

Hậu cung gồm 3 gian có kích thước sâu 6,2m, rộng 3,5m khung gỗ đơn giản. Bên trong hậu cung được bài trí tôn nghiêm trên một bệ được xây bằng gạch gồm ngai thờ, bài vị thế kỷ 19, bình hương, đẳng tế...

Đình Tây - Gia Phú đã được UBND tỉnh xếp hạng theo quyết định số 482/QĐ-UBND, ngày 14/4/2010.

Đền Gia Phú
 

Đền Gia Phú nằm ở phía Nam của làng, giáp với sông Cửa Đền, xưa đền có quy mô to lớn gồm nhiều hạng mục công trình, trải qua thời gian nay đền chỉ còn lại phần hậu cung cũ, gồm 3 gian xung quanh xây gạch, phía trước được trang trí kiểu cánh phong trên có chữ “Thượng đẳng từ”, hai bên có 2 cột đồng trụ ghi đôi câu đối.

Bên trong đền bài trí khám thờ xây bằng gạch vữa, ngoài cửa cấm được làm bằng đá xanh nguyên khối, 2 bên có đôi câu đối chạm nổi vào năm Giáp Ngọ (tức năm 1834 hoặc năm 1894), nội dung: “Trung chi hình thắng địa / Thượng đẳng hiển linh từ”. Bên trong được bài trí một số đồ thờ như bát hương, mâm bồng tôn nghiêm.

Đền thôn Gia Phú đã được UBND tỉnh xếp hạng theo quyết định số 482/QĐ-UBND, ngày 14/4/2010.

Chùa Gia Phú
 

Chùa Gia Phú tên chữ là Gia Linh Tự, tọa lạc trên một khu đất cao và rộng ở phía Tây của làng quay theo hướng Tây, trong khuôn viên chùa hiện nay có các công trình tam bảo, nhà tổ, nhà khách, nhà mẫu và các công trình phụ.

Toà Tam bảo dựng trên nền đất cao, trước mặt có khoảng sân nhỏ lát gạch chỉ, mặt ngoài có tường bao quanh. Nhà tam bảo có kiến trúc chữ “Đinh” gồm 5 gian tiền đường và 3 gian thượng điện. Trong nhà tiền đường bài trí tượng Đức Ông ở bên trái, tượng Thánh Tăng ở bên phải. Cả hai pho tượng được tạc khá đẹp ở thế ngồi, tất cả đều được tạo tác công phu, cân đối, các đường nét đục chạm miêu tả chân dung sinh động có hồn. Nối vào tiền đường là ba gian thượng điện, phía ngoài cùng trên bộ vì đều có gắn ván bưng chạm khắc hoa văn mềm mại, phía trên treo bức hoành phi: Y chính trang nghiêm. Trên thượng điện xây bệ 4 tầng đặt các bộ tượng phật được tạo tác khá công phu, ngoài 4 pho tượng mới bổ sung các pho còn lại đều là những tác phẩm nghệ thuật tạo hình của triều Nguyễn.

Nhà tổ gồm 5 gian, được xây dựng năm 2009, kiến trúc theo kiểu quá giang gác tường đơn giản, gian giữa bài trí 3 pho tượng của phái Trúc Lâm gồm: Trần Nhân Tông, Huyền Quang và Pháp Loa.

Nhà mẫu gồm 3 gian, được xây dựng năm 2005, kiến trúc theo kiểu quá giang gác tường đơn giản, bên trong bài trí tượng đức Thánh Trần, mẫu Liễu Hạnh, mẫu Thoải và chúa Thượng Ngàn.

Chùa thôn Gia Phú đã được UBND tỉnh Bắc Ninh ra quyết định xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá, theo quyết định số 482/QĐ-UBND, ngày 14/4/2010.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt