<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đình Bà Dương

Đình Bà Dương thuộc xã Vạn Ninh, huyện Gia Bình, đã được UBND tỉnh Bắc Ninh xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa, theo quyết định số 144/QĐ - UBND, ngày 24 tháng 01 năm 2006.

Thần chủ
 

Đình Bà Dương vốn có lịch sử lâu đời và là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân địa phương. Từ xưa đến nay ngôi đình đã là nơi dân làng tôn thờ các vị Thành hoàng là: Đức quốc mẫu Hồng Thị phu nhân, Thái tử Hiền Minh và Công chúa Dương Vũ. Đây là những vị thần có công phù trợ đức Thánh Gióng đánh đuổi giặc Ân xâm lược từ thời Hùng Vương thứ 6.

Theo các cụ ở địa phương, đình Bà Dương trước kia có quy mô đồ sộ gồm 5 gian Đại đình, 4 mái đao cong, Hậu cung 2 gian nối vào tạo bình đồ hình chữ “Đinh”. Kết cấu kiến trúc chủ yếu bằng gỗ lim chạm khắc tinh xảo, có sàn gỗ cao thoáng hai bên, trong đình bài trí nhiều đồ tế tự lộng lẫy, uy nghi, nóc đình đắp lưỡng long chầu nguyệt mềm mại uyển chuyển.

Di tích
 

Trước cách mạng tháng Tám năm 1945, đình Bà Dương là địa điểm để các chiến sĩ cách mạng qua lại hoạt động, hội họp, trong Hậu cung đình có hầm bí mật cho du kích ẩn náu. Đặc biệt cũng tại ngôi đình này một trong những chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Gia Bình đã được thành lập có ý nghĩa to lớn cho việc chỉ đạo phong trào cách mạng yêu nước của nhân dân trong vùng.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đình Bà Dương còn là nơi tập trung các lực lượng du kích, quân đội đánh tập kích giặc Pháp ở trên sông Đuống và các làng lân cận…

Thời kỳ đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (khoảng từ 1955-1961) đình Bà Dương sử dụng làm kho chứa lương thực cho huyện Gia Lương. Đến năm 1965 toà Đại đình bị hạ giải, các vật liệu gỗ, gạch ngói được đưa đi xây dựng một số công trình công cộng của địa phương. Sau đó đình Bà Dương chỉ còn lại phần Hậu cung gồm 2 gian, dân làng đã tôn tạo và quy tụ lại nhiều đồ thờ tự và tiếp tục duy trì việc phụng thờ Thành hoàng.

Năm 2004 được sự đồng ý của các cấp chính quyền, đình Bà Dương đã được tu bổ, 5 gian Bái đường được dựng lên ngay trên nền móng của đình cũ. Trong đình cũng bổ sung nhiều đồ thờ tự có giá trị tiêu biểu, có 3 pho tượng, long đình, hoành phi, câu đối… Trong khuôn viên của đình có nhiều cây xanh được trồng mới, vừa tạo cảnh quan, vừa chống xói mòn đảm bảo môi trường bền vững cho di tích.

Hiện trạng
 

Đình Bà Dương được xây dựng trên khuôn viên đất rộng, mặt nhìn về hướng tây bắc trông ra bến sông và cánh đồng bãi quanh năm xanh tốt. Phía trước mặt đình có khoảng sân nhỏ và một dải ao chạy dài bao quanh tạo cảnh quan sông nước hữu tình.

Toà đình có bình đồ kiến trúc hình chữ “Đinh”, gồm 5 gian đại đình và 2 gian hậu cung. Đại đình mới được nhân dân địa phương tôn tạo năm 2004, kiến trúc theo lối bình đầu bít đốc, hệ thống cột gỗ được liên kết theo kiểu “Tiền bẩy hậu bẩy, xà nách, con chồng giá chiêng” gồm 3 hàng cột dọc, 4 hàng cột ngang. Trên các kết cấu gỗ cũng được chạm khắc trang trí hoa văn với các họa tiết mây lá, rồng, phượng, hổ phù mang tính truyền thống. Nối với đại đình là hậu cung gồm 2 gian, đây là phần kiến trúc cổ còn bảo lưu khá nguyên vẹn mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn.

Trước cửa hậu cung có 3 cửa vòm lối vào đại đình, trong đặt một long đình chạm khắc tinh xảo các hoa văn tứ linh, tứ quý và hoa lá cách điệu. Sau long đình là sập thờ chân quỳ cũng được chạm khắc cầu kỳ các hoa văn bằng nghệ thuật chạm nổi tinh tế. Tiếp sau sập thờ phần cung cấm với hệ cửa bức bàn ngăn cách với bên ngoài, trên cửa cung cấm trên bức đại tự chữ Hán “Tối linh từ” và đôi câu đối.

Trong cung cấm đặt ba pho tượng Thành hoàng đều được tạo tác theo một phong cách, kích thước tượng cao khoảng 90cm, đều làm bằng gỗ phủ sơn. Ngoài ra trong hậu cung còn có một bộ đỉnh ngũ sự, 4 thanh trường côn thời Nguyễn và một lư hương sành thời Lê, tất cả đều được bảo quản cẩn trọng.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt