<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đình Tiểu Than

Đình làng Tiểu Than thuộc xã Vạn Ninh, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, là công trình văn hóa tín ngưỡng thờ danh nhân lịch sử Cao Lỗ. Đình Tiểu Than đã được nhà nước xếp hạng di tích lịch sử văn hóa, theo quyết định số 34/VH-QĐ, ngày 9/1/1990.

Thần chủ
 

Căn cứ vào kết quả khảo sát và các nguồn tư liệu hiện còn lưu giữ tại địa phương thì đình Tiểu Than là công trình văn hóa tín ngưỡng được khởi dựng từ lâu đời để thờ Thành hoàng là Cao Lỗ . Theo bản thần tích “Tiểu Than xã thần linh sự tích thừa sao” còn lưu tại đình đã cho biết khá rõ về quê hương, nguồn gốc cũng như công trạng và kết cục cuộc đời bi thảm của Cao Lỗ. Theo bản thần tích này cho biết: Cao Lỗ là người thôn Sĩ Lộ, xã Đại Than (tục gọi là thôn Dựng, tức Tiểu Than ngày nay). Thân sinh Cao Lỗ là ông Cao Thông và Đỗ Thị. Bà Đỗ Thị nằm mơ thấy rồng trắng cuốn quanh giường, sau đó có thai rồi sinh ra Cao Lỗ. Ông là người kiêm văn võ thường theo An Dương Vương đi đánh giặc lập nhiều chiến công, được phong là Tể phụ, nắm giữ binh quyền. Sau khi thiết lập nhà nước Âu Lạc, định quốc đô ở Cổ Loa, vua An Dương Vương giao cho Cao Lỗ chế thần nỏ. Nhờ có thần nỏ, vua nhiều lần phá tan giặc Triệu Đà. Nhưng sau nghe bọn lạc hầu xúi giục, vua An Dương Vương nghi ngờ Cao Lỗ, sai võ sĩ giết đi. Ngày ông bị tử hình là ngày 4 tháng 4 âm lịch. Xác ông bị vứt ra ngoài phía Tây thành. Thượng đế thương tình bèn sai tướng hổ lang đưa thi hài ông về quê quán. Nhân dân đem thi hài an táng ở nơi đất đẹp gọi là mả Mổ Than.

Di tích
 

Đình làng Tiểu Than ngày nay nằm sát phía Đông Bắc làng, mặt quay hướng Bắc, nhìn ra đê sông Đuống. Truyền rằng đình nằm trên mình con phượng đang xoè cánh bay, đầu thò xuống uống nước ở giếng phía trước đình.

Hiện đình có kết cấu kiến trúc hình chữ “Đinh” gồm toà Tiền đình 5 gian và Hậu cung, hai bên là hai dãy nhà tả vu và hữu vu.

Nghệ thuật trang trí, điêu khắc ở đình Tiểu Than được thể hiện ở các bức cốn, đầu dư trên các vì, đặc biệt tập trung ở các bức cốn ở hai vì giữa, chủ đề tứ linh, tứ quý mang đậm phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, đúng như dòng niên đại được ghi bằng chữ Hán trên câu đầu gian giữa Tiền đình: “Tự Đức nhị thập tứ niên” cho biết đình Tiểu Than được dựng vào năm 1871.

Bên cạnh giá trị về kiến trúc, về người được thờ, hiện đình Tiểu Than còn bảo lưu được nhiều tài liệu, hiện vật phong phú và đa dạng như các đồ thờ tự, tế khí, hoành phi, câu đối… đặc biệt, đình Tiểu Than còn lưu giữ được nhiều tư liệu văn tự quý bằng chữ Hán.

Lễ hội
 

Hàng năm, hội lệ đình Tiểu Than được tổ chức vào ngày 10 tháng 3 âm lịch và ngày 4 tháng 4 âm lịch (là ngày sinh và ngày hoá của đức thánh). Tuy việc thờ cúng, mở hội, tế lễ ngày nay không làm cầu kỳ như xưa, song đến ngày tiết lệ, nhân dân Tiểu Than vẫn thờ cúng thành kính, nghiêm trang nhằm tưởng niệm, tri ân các anh hùng dân tộc, đó cũng là truyền thống vô cùng quý báu của dân tộc ta.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt