<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Loài lachryma jobi
Coix lachryma jobi

Coix lachryma jobi L. var. ma-yuen (Rom.) Stapf (C. chinensis Todaro ex Balansa) – Ý dĩ, Bo bo.

Cỏ sống hằng năm. Thân phân nhánh, nhẵn, to lớn, xốp, cao 1 - 2m. Lá phẳng, thuôn dài, hình tim ở gốc, nhọn ở đầu, dài 10 - 50cm, gân giữa to lớn, nổi rõ, gân bên rất mảnh; bẹ lá nhẵn, kéo dài, thường rất rộng.

Cụm hoa là bông mọc thẳng đứng, có cuống. Hoa đơn tính cùng gốc. Bông chét đực mọc chụm 2 - 3 chiếc một chỗ trên cuống chung mảnh, có mày cứng bao bọc. Bông chét cái hình bầu dục, lá bắc rất dày, cứng màu trắng nhạt hay xanh xám. Quả hình cầu hay hình bầu dục, có vỏ dạng giấy hoặc hóa cứng. 

Coix lachryma – jobi L.

1. Ngọn cây mang hoa; 2. Quả.

Phân bố ở Ấn Độ, Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Inđônêxia, Philippin. Ở nước ta, Ý dĩ mọc hoang và cũng được trồng.

Thường gặp ở các bờ nước, nơi đất ẩm ven đường, ven rừng.

Ra hoa từ tháng 7 đến tháng 12.

Lá và thân có thể dùng làm nguyên liệu giấy.

Hạt cho bột ăn được.

Ý dĩ là thuốc bổ và bồi dưỡng cơ thể tốt, dùng bổ sức cho người già và trẻ em, dùng lợi sữa cho phụ nữ sinh đẻ.

Do Ý dĩ có nhiều lipid, protid hơn gạo, nhiều protid hơn bột bắp, nên người ta dùng hạt đã giã trắng ra để thổi cơm, cũng thơm dẻo và ngon như cơm nếp. Hoặc kết hợp với hạt sen, mộc nhĩ để hầm với thịt gà ăn vừa ngon vừa bổ. Cũng dùng nấu chè, ăn ngon như chè gạo nếp.

Hạt và rễ cũng được dùng làm thuốc. Hạt dùng chữa: áp xe phổi, ruột thừa, viêm ruột ỉa chảy, bạch đới, phong thấp sưng đau, loét dạ dày, loét cổ tử cung, mụn cóc, eczema.

Rễ dùng chữa viêm nhiễm đường niệu, sỏi thận, thủy thũng, phong thấp, đau xương, trẻ em ỉa chảy, bạch đới, rối loạn kinh nguyệt, kinh bế, trừ giun đũa, đau bụng giun.


Coix llachryma jobi var. puellarum

Coix lachrymajobi L. var. puellarum Balansa (C. puellarum Balansa) – Bo bo dại, Cườm gạo.

Cỏ sống lâu năm, to lớn, cao trên 50cm, phân nhánh nhiều, ruột xốp, nhẵn. Lá mềm, phẳng, mép nhăn nheo, đầu nhọn, gốc hình tim, gân mảnh, nổi rõ cả ở hai mặt, bẹ lá nhẵn, thuôn đều, dài.

Cụm hoa ở nách lá hay ngọn thân. Bông chét đực ở trên đỉnh, hợp trên cuống chung, xếp sát nhau, mày bóng, cứng. Bông chét cái có lá bắc cứng bao bọc, màu trắng tím, bóng. Quả có lá bắc phát triển ôm lấy toàn bộ phần bên trong nhỏ bé, hình cầu, bóng, cứng rắn.

Cây mọc hoang dại ở ven đồi thấp, ẩm, ven bờ nước hoặc trên các rẫy.

Ra hoa quả gần như quanh năm.

Hạt có vỏ cứng, được dùng xâu thành vòng, chuỗi để trang sức.


Coix lachryma jobi

Coix lachrymajobi L. var. lachryma. jobi – Cườm gạo.

Cây bụi sống nhiều năm, thân to 8 - 10mm. Lá phẳng, cuống dài 40 - 50cm, rộng 4 - 5cm, gân giữa to, có gân bên rất mảnh; bẹ nhẵn; lưỡi bẹ 1mm.

Cụm hoa ở ngọn nhánh; bông chét đực ở trên, dài 6 - 7cm, nhị vàng, bông chét cái có bao hình bầu cao 8 - 9mm, rộng 6mm, khi chín nâu đen rồi trắng, rất cứng.

Thứ này mọc ở các đất hoang ẩm đến vùng nước lợ.

Dùng làm cỏ chăn nuôi.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt