<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Chiến thắng Bạch Đằng
Chiến thắng Bạch Đằng

Sơ lược
 

Mùng 8/3/1288, quân dân nhà Trần dưới sự chỉ huy của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã bày ra trận địa cọc, cộng với kế hoả công đã đánh tan hơn 400 chiến thuyền và hơn 40.000 quân Nguyên.

Chi tiết
 

Sau 2 lần xâm lược Việt Nam vào các năm 1258, 1285 bị thất bại, năm 1288, Thoát Hoan đem theo 300.000 quân Nguyên và 70.000 hộc lương do Trương Văn Hổ chỉ huy tiến vào Thăng Long bằng đường bộ và đường thuỷ.

Tháng 12/1287, khi đoàn chiến thuyền của ô Mã Nhi tiến vào vùng biển An Bang (Quảng Ninh), Trần Khánh Dư đem thuỷ quân chặn đánh, nhưng không cản được. Ô Mã Nhi cho thuyền tiến thẳng vào cửa sông Bạch Đằng, không chú ý đến đoàn thuyền lương ở phía sau.

Tháng 1/1288, đoàn thuyền lương của giặc mới đến vùng đảo Vân Đồn, Trần Khánh Dư lại đem quân tập kích, Trương Vǎn Hổ chống đỡ không nổi, đổ cả lương thực xuống biển, trèo lên một chiếc thuyền nhỏ, trốn về Quỳnh Châu (Hải Nam). Cùng lúc đó, Thoát Hoan cũng tiến vào Lạng Sơn, hội cùng cánh quân thủy của Ô Mã Nhi ở Vạn Kiếp, Thoát Hoan dừng lại ở Vạn Kiếp trong thời gian một tháng và xây dựng khu vực này thành một cǎn cứ vững chắc, cuối tháng 1/1288 mới chia quân tiến về Thǎng Long.

Tháng 2/1288, Thoát Hoan sai ô Mã Nhi đem chiến thuyền ra biển đón thuyền lương của Trương Vǎn Hổ nhưng bất thành, thiếu lương thực, đạo quân của Thoát Hoan đóng ở Thǎng Long phải rút về Vạn Kiếp. Trên đường rút về Vạn Kiếp, giặc bị quân nhà Trần chặn đánh ở cửa Ba Sông, vùng Phả Lại. Thoát Hoan quyết định rút quân về nước theo 2 đường, cánh quân bộ rút qua vùng Lạng Sơn, còn cánh quân thuỷ sẽ rút ra biển theo sông Bạch Đằng.

Kế hoạch rút lui của giặc không nằm ngoài dự liệu của Trần Hưng Đạo, từ tháng 3, binh lính, dân binh nhà Trần đã chặt gỗ lim, gỗ táu ở vùng rừng núi Yên Hưng làm thành trận địa cọc ở đoạn gần họng sông Bạch Đằng gồm bãi cọc đồng Vạn Muối và bãi cọc Yên Giang. Các bãi cọc kết hợp với các dải đá ngầm ghềnh Cốc và ghềnh sông Chanh làm thành một phòng tuyến bịt chặt sông Bạch Đằng, còn thuỷ quân và bộ binh sẽ phục sẵn trong các nhánh sông và các khu rừng rậm ven sông Bạch Đằng, chuẩn bị các bè mảng bằng tre chở cỏ dễ cháy bố trí ở hai bên bờ sông để dùng kế hoả công đốt thuyền giặc. Trần Hưng Đạo cho quân chặn đánh cánh quân bộ hộ tống của Trình Bằng Phi ở Đông Triều, đánh sập cầu buộc Trình Bằng Phi phải quay lại đường bộ rút cùng Thoát Hoan.

Để ngăn chặn đạo thuỷ binh địch không xuôi theo dòng sông Giá mà phải theo dòng sông Đá Bạc xuôi ra biển. Tại Chúc Động, quân Trần vừa nghi binh vừa chốt chặn quyết liệt, cuối cùng đã đẩy lui được đội thuyền chiến tiên phong của Ô Mã Nhi do Lưu Khuê chỉ huy, bắt được 20 thuyền, buộc địch phải quay lại ngã ba Đụn để xuôi theo sông Đá Bạc.

Bãi cọc trong chiến thắng Bạch Đằng năm 1288. Ảnh: baoquangninh.

Quân nhà Trần đã cắt đứt liên hệ giữa kị binh và thuỷ binh để tiêu diệt đạo thuỷ binh, khống chế được tốc độ và hướng hành quân của quân Nguyên vào trận địa đã chuẩn bị sẵn đúng thời gian dự kiến, phù hợp với thuỷ triều sông Bạch Đằng.

Ngày 30/3/1288, quân Nguyên xuất phát từ Lục Đầu, ngày  4/4, lực lượng kị binh của Trình Bằng Phi đến Đông Triều, còn đạo quân thuỷ binh của Ô Mã Nhi đến ngày 8/4 mới đến ngã ba Đụn. Trên đường bộ, kị binh bị chặn đánh, mất liên lạc với đạo thuỷ binh nên buộc phải quay về nơi xuất phát.

Ngày mồng 7/3/1288, đoàn thuyền chiến của Ô Mã Nhi rút đến khu vực Kinh Môn vào sông Đá Bạc và sông Giá, Trần Hưng Đạo cho quân mai phục hai bên bờ chặn đánh để canh sao giặc phải rút quân ở sông Bạch Đằng đúng vào lúc nước triều xuống thấp để phát huy tác dụng của trận địa cọc.

Sáng 8/3/1288, đoàn thuyền chiến của Ô Mã Nhi tới sông Bạch Đằng, khi tới khu vực dãy núi Tràng Kênh, Trần Hưng Đạo cho đốt lửa làm hiệu lệnh. Bè mảng chở cỏ được đốt cháy từ hai bên bờ lao ra tạo thành hoả công trên sông. Quân nhà Trần trên thuyền nhỏ mai phục hai bên bờ lao ra. Các bãi cọc gỗ và ghềnh đá ngang qua sông Bạch Đằng nhô lên, thuyền giặc dồn lại, bốc cháy, quân nhà Trần bắt được 400 chiến thuyền; bắt sống Ô Mã Nhi, Phạm Nhan, Tích Lệ Cơ Ngọc, Phàn Tiếp.

Thông tin mở rộng
 

Chiến thắng Bạch Đằng lần thứ 3 là trận quyết chiến chiến lược kết thúc kháng chiến chống quân Nguyên (1287 - 1288), giữa quân nhà Trần (Trần Hưng Đạo chỉ huy) và đạo quân thuỷ binh Nguyên (do Ô Mã Nhi chỉ huy) trên đoạn sông Bạch Đằng (từ ngã ba Đụn đến ngã ba sông Chanh), dài khoảng 30 km.

Sông Bạch Đằng là nơi gắn liền với 3 chiến công thắng giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam vào các năm:

Năm 938, Ngô Quyền đánh tan đại quân Nam Hán.

Năm 981, Lê Hoàn đánh thắng quân nhà Tống.

Năm 1288, Trần Hưng Đạo đánh bại quân Nguyên Mông.

Thông tin tham khảo
 

Nhớ về chiến thắng Bạch Đằng Xuân Mậu Tý 1288 – Báo Quảng Ninh ngày 6.2.2008.

Những chiến thắng nổi tiếng trong lịch sử dân tộc ta – Báo Quê Hương ngày 28.2.2005.

Bãi cọc Bạch Đằng – trang web Sở Văn hoá, Du lịch và Thể thao Quảng Ninh ngày 24.7.2007.


Chiến thắng Bạch Đằng

Sơ lược
 

Tháng 11/938, vua Nam Hán sai con là Hoàng Thao đem quân xâm lược nước ta, Ngô Quyền đã bố trí một trận địa cọc nhọn bịt sắt cắm xuống lòng sông Bạch Đằng để phản công quân giặc.

Chi tiết
 

Nǎm 937, sau khi giết Dương Đình Nghệ để đoạt chức Tiết độ sứ, Kiều Công Tiễn cho người sang cầu cứu vua Nam Hán. Nhà Nam Hán đã lợi dụng cơ hội này để xâm lược nước ta, vua Nam Hán là Lưu Cung đã cho con trai là thái tử Hoằng Thao thống lĩnh quân thuỷ vượt biển tiến vào nước ta, còn Lưu Cung thống lĩnh quân binh đóng ở Hải Môn (Quảng Đông) để tiếp ứng.

Cuối nǎm 938, con rể của Dương Đình Nghệ là Ngô Quyền đã đem binh từ châu Ái (Thanh Hoá) ra tiêu diệt Kiều Công Tiễn. Sau đó, ông huy động người dân trong cả nước tham gia kháng chiến chống quân Nam Hán. Ngô Quyền bàn với các tướng sĩ rằng: "Hoằng Thao là một đứa trẻ dại, đem quân từ xa đến, quân lính mỏi mệt, lại nghe được tin Công Tiễn đã bị giết chết, không có người làm nội ứng, đã mất vía trước rồi. Quân ta sức còn mạnh, địch với quân mỏi mệt, tất phá được! Song chúng có lợi ở thuyền, nếu ta không phòng bị trước thì chuyện được thua cũng chưa biết được. Nếu ta sai người đem cọc lớn đóng ngầm ở cửa biển trước, vạt nhọn đầu và bịt sắt, thuyền của chúng nhân khi nước triều lên tiến vào bên trong hàng cọc, bấy giờ ta sẽ dễ bề chế ngự không kế gì hay hơn kế ấy cả".

Ngô Quyền huy động quân dân chặt gỗ, vót nhọn, bịt sắt cắm dưới lòng sông Bạch Đằng ở những chỗ hiểm yếu gần cửa biển, tạo thành một trận địa ngầm, hai bên bờ có quân thuỷ, bộ mai phục.

Trận Bạch Đằng năm 938. Ảnh: vietnamnet.

Khi thuỷ triều lên ngập hết bãi cọc, Ngô Quyền cho thuyền ra khiêu chiến, dụ quân của Hoằng Thao từ vịnh Hạ Long vào sông Bạch Đằng rồi vờ thua chạy. Hoằng Thao mắc mưu liền thúc quân chèo thuyền đuổi theo, vượt qua trận địa cọc ngầm trên sông Bạch Đằng. Quân ta cầm cự với giặc, chờ đến khi thuỷ triều rút xuống, Ngô Quyền hạ lệnh cho toàn quân phản công. Thuỷ quân của Hoằng Thao cầm cự không nổi, phải  lui binh, nhưng khi ra đến gần cửa biển, thuyền địch đâm phải cọc nhọn, bị vỡ và bị đắm rất nhiều. Quân giặc phần bị giết, phần chết đuối, phần còn lại phải đầu hàng hoặc bị bắt sống.

Toàn bộ đạo quân thuỷ xâm lược của Nam Hán đã bị đánh tan tác, vua Nam Hán đang trên đường sang tiếp viện cho con, nhưng nửa đường nghe tin Hoằng Thao chết trận, quân lính bị tiêu diệt gần hết đành phải rút lui, từ bỏ dã tâm xâm lược.

Sau chiến thắng này, Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô ở Cổ Loa (nay thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội), mở ra thời kỳ độc lập tự chủ của nước Việt, chấm dứt hơn 1.000 năm đô hộ của các triều đại phong kiến Trung Quốc.

Thông tin mở rộng
 

Sông Bạch Đằng (Vân Cừ, sông Rừng) bắt nguồn từ hai hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình, sông Bạch Đằng chảy giữa hai huyện Thuỷ Nguyên (Hải Phòng) và Yên Hưng (Quảng Ninh). Đây là con sông gắn liền với 3 chiến công thắng giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.

Lần thứ nhất vào năm 938, Ngô Quyền cho đóng cọc nhọn xuống lòng sông, đánh tan đại quân Nam Hán.

Lần thứ hai vào năm 981, Lê Hoàn đánh thắng quân nhà Tống trên sông Bạch Đằng.

Lần thứ 3 vào năm 1288, Trần Hưng Đạo đập tan đại thủy quân Nguyên Mông do Ô Mã Nhi chỉ huy.

Thông tin tham khảo
 

Những chiến thắng nổi tiếng trong lịch sử dân tộc ta – trang web Quê hương.

Trận Bạch Đằng (938) – Bảo tàng lịch sử Quân sự Việt Nam.

Những ngày kỷ niệm lịch sử – trang web tỉnh Đồng Nai.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt