<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Võ Duệ

Danh sĩ Võ Duệ vốn tên thật là Võ Nghĩa Chi, đời Lê Thánh Tông (黎聖宗; 1442 – 1497), được vua Lê Thánh Tông đổi tên là Võ Duệ, quê làng Trình Xá, huyện Sơn Vĩ, tỉnh Sơn Tây (nay là huyện Phong Châu, tỉnh Phú Thọ).

Năm Canh Tuất (1490), ông đỗ Trạng nguyên lúc mới 22 tuổi. Khi vua Lê Thánh Tông đổi tên có cho ông, từng nói với thị thần: “Ngày sau nước nhà có biến, ắt người này đương nổi”.

Ông làm Tham chính ở Hải Dương, đến đời Lê Chiêu Tông (黎昭宗; 1506 - 1526), vào năm 1520, ông được phong Trình Ý công thần, Thượng thư bộ Lại, Thiếu bảo, kiêm Đông các đại học sĩ, tước Trình Khê Bá.

Khi ông làm quan, thấy Mạc Đăng Dung giết hại quan Ngự sử Đỗ Nhạc, bức hiếp vua Lê và các đại thần, ông phẫn uất tỏ niềm tâm sự trong một bài thơ:

Ỷ nỉ tinh kì quải tịch dương,

Lưỡng cung phiến phiến giá phi hoàng.

Hàm tê chiến sĩ yêm giang thượng

Phục trải trung thân tử đạo bàng.

Vạn lí từ thanh lâm hữu đạo,

Tam quân loạt tệ thác vô lương.

Thăng Long tự cổ hưng vương địa,

Hà bất thư hùng quyết nhất trường.

Bản dịch:

Cờ bay phấp phới dải tà dương,

Thuyền chở hai cung lướt vội vàng.

Chiến sĩ áo tê dồn mặt bãi,

Trung thần mũ trải chết bên đường.

Quan tuần muôn dặm rừng đầy trộm,

Quân lẫy lừng bông lúa thế lương.

Sẵn đất Thăng Long xây nghiệp đế.

Sao không đem sức quyết so lường.

Rõ ràng là ông có ý muốn triệt hạ phe đảng Mạc Đăng Dung để cứu loạn an dân. Nhưng Lê Chiêu Tông hèn yếu, đến nỗi năm Nhâm Ngọ (1522) phải bỏ ngôi chạy vào Thanh Hoá để tránh sự áp đảo của Mạc Đăng Dung. Ông cũng chạy theo vua. Vào đến Thanh Hoá thì nhà vua đã bị nhóm Trịnh Tuy bức bách đi nơi khác rồi. Ông già yếu không theo kịp nữa, đau xót tự vận chết khoảng cuối năm Nhâm Ngọ (1522), hưởng dương 54 tuổi. Ngô Hoán và Nguyễn Mẫn Đốc cũng tự vận chết theo ông.

Nhà Lê trung hưng, truy phong ông vào bậc nhất tiết nghĩa, làm Phúc thần thượng đẳng, dựng đền thờ phụng.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt