<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Người về hương trám vương theo

Cao Bằng ẩn hiện trong sương

Cao Bằng với địa hình 90% là đất rừng, đồi núi và là địa bàn cư trú chính của người Tày, Nùng. Xuất phát từ điều kiện tự nhiên và đặc điểm cư trú đó, tạo cho Cao Bằng những nét văn hóa ẩm thực rất riêng, gắn liền với thiên nhiên núi rừng, gắn với thói quen của những cư dân làm chủ mảnh đất này. Bên cạnh hạt dẻ Trùng Khánh, thì quả Trám cũng đã góp phần làm nên hình ảnh của Cao Bằng qua món xôi Trám, nghe lạ tai và cũng khó tưởng tượng được nếu bạn chưa thử.

Cứ mỗi độ trời chuyển sang thu, những cánh rừng đã bắt đầu thay đi chiếc áo cũ, nằm lặng im trên những đỉnh cao, ngẫm ngợi trước một mùa đông đang sắp đến thì người dân nơi đây lại rủ nhau trèo lên những khu rừng già để tìm quả trám. Chỉ mùa thu mới có Trám, nên muốn thưởng thức món Khẩu Nua Mác Bây (tức xôi trám) thì bạn hãy cố gắng thu xếp để đến đây vào mùa này, vừa có dịp ngắm cảnh thu tuyệt đẹp nơi miền rẻo cao, lại được thưởng thức hương vị béo bùi của trám quyện trong thứ nếp than dẻo ngậy của miền đất cao nguyên hùng vĩ này..

Quả trám đen

Quả trám có hai loại là trắng và đen. Loại trắng thường được dùng trong dược phẩm chữa bệnh. Trám đen thường dùng để chế biến các món ăn trong đó có đồ xôi. Sau khi thu lượm từ rừng sâu, người ta đem về phân loại, chọn những hạt ngon nhất đem ngâm vào nước ấm khoảng vài ba chục độ cho nhân trám mềm ra, lưu ý nếu lạnh quá hoặc nóng quá thì nhân trám sẽ sượng, đồ xôi không ngon. Khi đã ngâm đạt yêu cầu, người ta bóc tách lấy phần thịt quả, trộn vào xôi nếp than đã đồ chín, đánh thật đều cho thịt trám tan vào trong xôi đến khi xôi có màu hồng tim tím là được.

Quả trám trắng

Xôi thịt trám ngon khi đạt được độ mềm dẻo, bùi béo và thơm thoảng hương trám rừng, khi ăn không dính tay, không quá nhão cũng không quá cứng. Tuy đơn giản, nhưng đồ xôi trám không phải ai cũng làm được, cũng có không ít du khách mua trám về miền xuôi để đồ thử, nhưng vẫn cảm thấy không ngon bằng thứ sôi mà bà con đã đãi mình. Điều đó chỉ có thể giải thích, xôi ngon cũng bởi có nguyên liệu thuần khiết sản sinh từ vùng đất và con người nơi đây, nơi có những cánh rừng xanh ngát, không khí trong lành, những nương nếp thanh ủ vàng thơm ngát, và những dòng nước suối mát lành của miền cao nguyên đá vôi hùng vĩ, cũng như bàn tay và tâm hồn nồng hậu của bà con bản xứ.

Xôi nhân hạt trám

Quả trám sau khi lấy phần thịt đồ xôi, được món xôi đồ thịt trám, thì phần hạch quả người ta không bỏ đi mà sử dụng để chế một món xôi khác cũng ngon không kém, đó là xôi nhân hạt trám. Làm món này kỳ công hơn khi đòi hỏi phải có sự chuẩn bị về nguyên liệu. Một chỏ xôi (khoảng vài ký nếp) cần khoảng 1kg nhân hạch quả trám. Nếp được vo đãi sạch, ngâm suốt một đêm. Hạt trám được chẻ ra lấy nhân, công việc này thường cả gia đình tham gia, vì hạt trám cứng nên cứ người chẻ người tách lấy hạt mới nhanh được. Nhân hạt trám sau đó được đem trộn đều vào gạo nếp đã ngâm cùng chút muối tạo vị đậm đà, rồi cho vào nồi hấp.

Người ta hấp đến khi nào mùi thơm của nếp than pha hương thoang thoảng của trám bùi tỏa lan khắp cả gian bếp là biết xôi đã chín. Xôi có thể đơm ra đĩa, hoặc có thể đơm ra nong có lót lá chuối. Màu trắng tinh, hạt nếp còn nguyên bóng loáng và hơi trong. Nhân hạt trám cũng cùng màu với gạo nếp khi chín, nên tinh mắt lắm bạn mới nhìn ra. Tuy nhiên, món xôi này không phải đánh vào thị giác mà đánh vào vị giác của người thưởng thức. Khi ăn vào miệng, món xôi này cho ta cảm giác dẻo dòn, béo ngọt quánh trong hạt nếp.

Hãy đến với Cao Bằng để một lần thưởng thức món ăn đặc biệt mang hương vị núi rừng này, để hiểu vì sao nhà thơ Tố Hữu đã viết:

“Mình về, rừng núi nhớ ai

Trám bùi để rụng, măng mai để già”


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt