<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Giang Văn Minh

Giang Văn Minh là văn thần đời Lê Thần Tông (黎神宗; 1619 - 1643), tự Quốc Hoa, hiệu Văn Chung quê làng Mông Phụ có tên Nôm là làng Kẻ Mía, thuộc xã Đường Lâm, tổng Cam Giá, huyện Phú Lộc, tỉnh Sơn Tây, nay thuộc xã Đường Lâm, TP Sơn Tây, tỉnh Hà Tây.

Ông từng đỗ đầu kỳ thi Hội, rồi thi Đình lại đỗ Đình nguyên Thám hoa khoa Mậu Thìn 1628, năm Vĩnh Tộ thứ 10 đời Lê Thần Tông. Khoa thi này không có ai đỗ Trạng nguyên hay Bảng nhãn, vì vậy ông là người đỗ cao nhất trong cả khoa thi. Sau khi đỗ đạt, ông lần lượt được bổ nhiệm vào các chức vụ như Binh khoa đô cấp sự trung (1630), Thái bộc tự khanh (1631).

Năm 1637 Dương Hòa năm thứ 3, ông và Thiêm đô ngự sử Nguyễn Duy Hiểu được vua cử làm chánh sứ cùng với 4 phó sứ là: Nguyễn Quang Minh, Trần Nghi, Nguyễn Bình và Thân Khuê dẫn đầu hai đoàn sứ bộ sang cầu phong và tuế cống nhà Minh. Lúc này, mặc dù nhà Mạc đã bỏ chạy ra Cao Bằng, nhưng nhà Minh vẫn áp dụng chính sách ngoại giao hai mặt với cả nhà Lê và nhà Mạc nhằm mục đích để cuộc chiến tranh Lê-Mạc kéo dài. Đoàn sứ bộ của Giang Văn Minh sau khi đến Yên Kinh nay là Bắc Kinh, đã bị cản trở, phải nằm chờ ở dịch xá gần 1 năm trời.

Đến khi triều kiến, Minh Sùng Trinh (tức Minh Tư Tông, Chu Do Kiểm, được xem là vị hoàng đế cuối cùng của triều đại nhà Minh) lấy lý do “Vì lệ cũ không có những quy định cụ thể cho việc sắc phong, do đó trong khi còn chờ tra cứu chỉ ban sắc thư để tưởng lệ” để ngăn trở việc công nhận sự chính thống của nhà Lê và bãi bỏ công nhận ngoại giao với nhà Mạc. Đại thần nhà Minh có ra câu đối:

Đồng trụ chí kim đài dĩ lục

(Cột đồng đến nay rêu đã xanh)

Câu này có hàm ý nhắc tới việc Mã Viện từng đàn áp cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, sau đó cho chôn một chiếc cột đồng với lời nguyền: " , Đồng trụ chiết, Giao Chỉ diệt" (Cột đồng gãy thì Giao Chỉ - tức Đại Việt - bị diệt vong). Trước sự ngạo mạn đó, Giang Văn Minh đã hiên ngang đối lại bằng câu:

Đằng Giang tự cổ huyết do hồng

(Sông Đằng từ xưa máu còn đỏ)

Vế đối này vừa chỉnh, vừa có ý nhắc lại việc người Việt đã ba lần đánh tan quân xâm lược phương Bắc trên sông Bạch Đằng.

Bất chấp luật lệ bang giao, vua Minh đã trả thù bằng cách trám đường vào miệng và mắt ông, rồi cho người mổ bụng xem “bọn sứ thần An Nam to gan lớn mật đến đâu”. Sự việc này xảy ra vào ngày mùng 2 tháng 6 năm Kỷ Mão (1639). Minh Tư Tông còn cho ướp xác ông bằng bột thủy ngân và cho sứ bộ ta đem thi hài ông về nước.

Khi thi hài của ông về đến Kinh thành Thăng Long, vua Lê Thần Tông và chúa Trịnh Tráng bái kiến linh cữu ông và truy tặng chức Công bộ Tả thị lang, tước Vinh quận công, ban tặng câu “使不 ,  Sứ bất nhục quân mệnh, khả vi thiên cổ anh hùng” (tức là  Sứ thần không làm nhục mệnh vua, xứng đáng là anh hùng thiên cổ).

Một câu đối truy điệu Thám hoa Giang Văn Minh có viết:

Nguyên văn:

, , .

, , .

Phiên âm:

Thục bất hữu sinh, sinh như công dã, kỳ sinh như vinh.

Thục bất hữu tử, tử như công giả, kỳ tử do sinh.

DỊch nghĩa:

Ai cũng sống, sống như ông, thật đáng sống

Ai cũng chết, chết như ông, chết như sống.

Sau khi thi hài được đưa về nước, Giang Văn Minh được chôn cất tại Đồng Dưa, thuộc xứ Gò Đông, thôn Mông Phụ, xã Đường Lâm.

Hiện nay, nhà thờ ông ở làng Mông Phụ đã được nhà nước Việt Nam xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt