<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Tỉnh Lào Cai

Điều kiện tự nhiên
 

Vị trí địa lý

Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới, nằm chính giữa vùng Đông Bắc và Tây Bắc của Việt Nam. Phía Đông giáp tỉnh Hà Giang. Phía Nam giáp tỉnh Yên Bái. Phía Tây giáp tỉnh Lai Châu. Phía Bắc giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc).

Lào Cai nằm trên trục kinh tế sông Hồng, có hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường sông nối liền cửa khẩu quốc tế Lào Cai với các cửa khầu quốc gia Mường Khuơng, Bát Xát với các thành phố Hà Nội, Hải Phòng, các tỉnh láng giềng và với cả Trung Quốc.

Vị trí địa lý của Lào Cai là một trong những thuận lợi để phát triển kinh tế cửa khẩu, giao lưu trao đổi với bên ngoài, tạo ra nhiều cơ hội cho việc phát triển kinh tế – xã hội, khai thác các nguồn lực tự nhiên, tài nguyên của tỉnh.

Địa hình

Địa hình Lào Cai rất phức tạp, phân tầng độ cao lớn, mức độ chia cắt mạnh. Hai dãy núi chính là dãy Hoàng Liên Sơn và dãy Con Voi cùng có hướng Tây Bắc - Đông Nam nằm về phía Đông và phía Tây tạo ra các vùng đất thấp, trung bình giữa hai dãy núi này và một vùng về phía Tây dãy Hoàng Liên Sơn. Ngoài ra còn rất nhiều núi nhỏ hơn phân bố đa dạng, chia cắt tạo ra những tiểu vùng khí hậu khác nhau.

Do địa hình chia cắt nên phân đai cao thấp khá rõ ràng, trong đó độ cao từ 300m - 1.000m chiếm phần lớn diện tích toàn tỉnh.

Dải đất dọc theo sông Hồngsông Chảy gồm thành phố Lào Cai - Cam Đường - Bảo Thắng - Bảo Yên và phần phía đông huyện Văn Bàn thuộc các đai độ cao thấp hơn (điểm thấp nhất là 80m thuộc địa phận huyện Bảo Thắng), địa hình ít hiểm trở hơn, có nhiều vùng đất đồi thoải, thung lũng, là địa bàn thuận lợi cho sản xuất nông lâm nghiệp hoặc xây dựng, phát triển cơ sở hạ tầng.

Lào Cai còn có các cao nguyên cacxtơ thích hợp trồng các loại cây công nghiệp, trồng rừng, chăn nuôi đại gia súc.

Địa hình Lào Cai với nhiều loại theo các độ cao khác nhau tạo điều kiện thuận lợi để bố trí một cơ cấu cây trồng đa dạng.

Khí hậu

Lào Cai có khí hậu nhiệt đới gió mùa, song do nằm sâu trong lục địa, bị chi phối bởi yếu tố địa hình phức tạp nên diễn biến thời tiết có phần thay đổi, khác biệt theo thời gian và không gian.

Khí hậu Lào Cai chia làm hai mùa: mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Nhiệt độ trung bình nằm ở vùng cao từ 15oC - 20oC, lượng mưa trung bình từ 1.800mm đến 2.000mm. Nhiệt độ trung bình nằm ở vùng thấp từ 23oC - 29oC, lượng mưa trung bình từ 1.400mm - 1.700mm.

Những dãy núi cao chạy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam tạo thành những bức tường thiên nhiên ngăn chặn gió bão. Vì thế ở Lào Cai ít bão và ít bị ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc. Những yếu tố khí hậu đó tạo thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, phát triển các cây trồng nhiệt đới, á nhiệt đới và phát triển du lịch.

Đặc điểm khí hậu Lào Cai rất thích hợp với các loại cây ôn đới, vì vậy Lào Cai có lợi thế phát triển các đặc sản xứ lạnh mà các vùng khác không có được như hoa quả, thảo dược và cá nước lạnh.

Tài nguyên thiên nhiên

Đất

Lào Cai có diện tích tự nhiên rộng 805.708,5 ha, độ phì nhiêu cao, rất màu mỡ, đa dạng bao gồm 10 nhóm đất với 30 loại đất chính, phù hợp với nhiều loại cây trồng khác nhau.

Nhóm đất phù sa diện tích nhỏ, chiếm 1,47% diện tích tự nhiên, phân bố chủ yếu dọc sông Hồng và sông Chảy, có độ phì tự nhiên khá cao, thích hợp đối với các loại cây lương thực, cây công nghiệp.

Nhóm đất đỏ vàng thường có màu nâu đỏ, đỏ vàng rực rỡ, hình thành và phân bố rộng khắp trên địa bàn toàn tỉnh ở độ cao 900m trở xuống, diện tích chiếm trên 40% diện tích tự nhiên. Nhóm đất này có độ phì nhiêu khá cao, thích hợp với cây công nghiệp dài ngày, cây hàng năm.

Nhóm đất mùn vàng đỏ chiếm trên 30% diện tích tự nhiên, phân bố tập trung tại các huyện Sa Pa, Mương Khương, Bắc Hà, Bát Xát, Văn Bàn. Nhóm đất này thích hợp trồng các loại cây dược liệu quý, cây ăn quả và nhiều loại rau ôn đới quan trọng của tỉnh. Đồng thời, ở vùng đất này có thảm thực vật rừng phong phú, đa dạng bậc nhất của tỉnh.

Nhóm đất mùn alit trên núi chiếm 11,42% diện tích tự nhiên, tập trung ở huyện Sa Pa, Văn Bàn... có thảm rừng đầu nguồn khá tốt, thích hợp với một số loại cây trúc cần câu, đỗ quyên, trúc lùn, rừng hỗn giao.

Nhóm đất đỏ vàng bị biến đổi màu do trồng lúa. Đây là các loại đất feralitic hoặc mùn feralitic ở các sườn và chân sườn ít dốc được con người bỏ nhiều công sức tạo thành các ruộng bậc thang để trồng trọt hoa màu. Diện tích nhóm đất này chiếm khoảng 2% diện tích tự nhiên, phân bố rải rác ở các huyện, tạo nên những cảnh quan ruộng bậc thang rất đẹp mà tiêu biểu là hai huyện Bắc Hà và Sa Pa.

Nước

Lào Cai có hệ thống sông suối dày đặc được phân bố khá đều trên địa bàn tỉnh với 2 con sông lớn chảy qua là sông Hồng (130 km chiều dài chảy qua tỉnh) và sông Chảy bắt nguồn từ Vân Nam (Trung Quốc) có chiều dài đoạn chảy qua tỉnh là 124 km. Ngoài 2 con sông lớn, trên địa bàn tỉnh còn có hàng nghìn sông, suối lớn nhỏ (trong đó có 107 sông, suối dài từ 10 km trở lên). Đây là điều kiện thuận lợi cho Lào Cai phát triển các công trình thuỷ điện vừa và nhỏ.

Theo các tài liệu điều tra, trên địa bàn tỉnh có bốn nguồn nước khoáng, nước nóng có nhiệt độ khoảng 40oC và nguồn nước siêu nhạt ở huyện Sa Pa, hiện chưa được khai thác, sử dụng.

Rừng

Rừng có 278.907 ha, chiếm 43,87% tổng diện tích tự nhiên, trong đó có 229.296,6 ha rừng tự nhiên và 49.604 ha rừng trồng. Thực vật rừng rất phong phú cả về số lượng loài và tính điển hình của thực vật. Riêng tại khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên Sơn đã phát hiện được 847 loài thực vật thuộc 164 họ, 5 ngành, trong đó có nhiều loại quý hiếm như Lát Hoa, Thiết Sam, Đinh, Nghiến,... Động vật rừng, theo các tài liệu nghiên cứu, Lào Cai có 442 loài chim, thú, bò sát, ếch nhái, trong đó thú có 84 loài thuộc 28 họ, 9 bộ; chim có 251 loài thuộc 41 họ, 14 bộ; bò sát có 73 loài thuộc 12 họ,...

Vườn quốc gia Hoàng Liên Sơn (Sa Pa) với hệ sinh thái tự nhiên rất phong phú (có trên 2.000 loài thực vật, trên 400 loài chim, thú, bò sát, rất nhiều loài động, thực vật đặc biệt quý hiếm, có kho tàng quỹ gen thực vật quý hiếm, chiếm 50% số loài thực vật quý hiếm của Việt Nam).

Khoáng sản

Lào Cai là một trong những tỉnh giàu tài nguyên khoáng sản nhất Việt Nam với 35 loại khoáng sản khác nhau và trên 150 điểm mỏ. Trong đó có nhiều loại khoáng sản như apatít, đồng, sắt, graphít, nguyên liệu cho gốm, sứ, thuỷ tinh,… với trữ lượng lớn nhất cả nước. Apatit là loại khoáng sản duy nhất chỉ có ở Lào Cai với trữ lượng 1,4 tỉ tấn.

Một số mỏ khoáng sản có trữ lượng lớn dễ khai thác, dễ vận chuyển và đang có thị trường quốc tế đã tạo thuận lợi cho phát triển công nghiệp chế biến khoáng sản ở địa phương.

Du lịch
 

Lào Cai không chỉ giàu về tài nguyên thiên nhiên mà còn có nhiều tài nguyên du lịch tự nhiên như các cảnh đẹp, danh thắng, hang động, trong đó nổi tiếng nhất là Sa PaPhan Xi Păng trên dãy Hoàng Liên Sơn. Lào Cai không chỉ huyền diệu với các thắng cảnh tự nhiên mà còn đầy hấp dẫn với các lễ hội, di tích và các phiên chợ vùng cao.

Lễ hội của các dân tộc trên đất Lào Cai rất nhiều như hội chơi núi mùa xuân, hội Lồng Tồng, hội Gầu Tào, hội Róng Boọc, hội khu già già… Mỗi lễ hội đều có nét riêng nhưng lại có những sắc thái văn hoá, tín ngưỡng từ xa xưa của cư dân địa phương còn giữ được cho đến ngày nay. Các di tích như đền Thượng, đền Mẫu và các phiên chợ vùng cao ở Bắc Hà, chợ tình Sa Pa đã nổi tiếng từ lâu.

Lào Cai có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch với những Thác Bạc, Cầu Mây, hang động Tả Phìn, chợ tình Sa Pa, nước khoáng Tắc Kô, chợ phiên Bắc Hà, dinh thự cổ Hoàng A Tưởng (Hoàng Yến Chao), hang Mường Vi, thác Cốc San…

Hành chính và các đơn vị trực thuộc
 

Tỉnh lị của tỉnh là thành phố Lào Cai

Các đơn vị hành chính của tỉnh bao gồm thành phố tỉnh lị và 8 huyện Mường Khương, Bát Xát, Bắc Hà, Bảo Thắng, Sa Pa, Bảo Yên, Văn Bà, Si Mai Ca.

Lịch sử hình thành và phát triển
 

Lào Cai nguyên là đất Lão Nhai (phố Cũ) đọc trại ra mà thành. Tỉnh Lào Cai được thành lập năm 1907 gồm châu Thuỷ Vĩ và châu Bảo Thắng.

Năm 1945, Lào Cai là một trong 23 tỉnh thuộc Bắc Kỳ. Ngày 7/05/1955, khu tự trị Thái Mèo được thành lập, huyện Phong Thổ của tỉnh Lào Cai chuyển sang khu tự trị Thái Mèo, sau này thuộc tỉnh Lai Châu. Nghĩa Lộ sáp nhập thành tỉnh Hoàng Liên Sơn. Ngày 27/03/1975, tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa V đã nghị quyết hợp nhất ba tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Nghĩa Lộ thành tỉnh mới, lấy tên là Hoàng Liên Sơn.

Ngày 17/04/1979, Hội đồng Chính phủ ra quyết định hợp nhất thị xã Lào Cai và Cam Đường thành thị xã Lào Cai trực thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn. Ngày 12/08/1991, Quốc hội khoá VII, kỳ họp thứ 9 đã phê chuẩn việc chia tỉnh Hoàng Liên Sơn thành 2 tỉnh lấy tên là Yên BáiLào Cai. Ngày 9/06/1992, Hội đồng Bộ trưởng quyết định tách thị xã Lào Cai thành hai thị xã Lào Cai và Cam Đường. Ngày 30/12/2000, huyện Bắc Hà được tách thành hai huyện Si Ma CaiBắc Hà.

Ngày 31/01/2002, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định sáp nhập thị xã Lào Cai và thị xã Cam Đường thành thị xã tỉnh lỵ Lào Cai. Ngày 30/11/2004, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 195/2004/NĐ-CP về việc thành lập Thành phố Lào Cai thuộc tỉnh Lào Cai.

Kinh tế
 

Tỉnh Lào Cai có nền kinh tế tăng trưởng và phát triển nhưng chưa thực sự ổn định. Hiện nay, nhịp độ tăng trưởng kinh tế bình quân của tỉnh đạt khoảng 12%. GDP/ người còn thấp. Cơ cấu nền kinh tế của tỉnh có sự chuyển dịch song chưa thực sự ổn định, chưa phù hợp với tiềm năng phát triển kinh tế của tỉnh. Tỉ trọng ngành nông, lâm, ngư nghiệp có chiều hướng tăng, chiếm gần 50%.

Trong những năm qua, ngành nông nghiệp của tỉnh có sự phát triển theo xu hướng sản xuất hàng hoá. Nhiều sản phẩm nông nghiệp của tỉnh đã được tiêu thụ khắp thị trường trong nước. Trong cơ chế nông, lâm, ngư nghiệp thì ngành thuỷ sản có vai trò gần như không đáng kể, chủ yếu là từ nuôi trồng. Gần đây, một số mặt hàng thuỷ sản của tỉnh được chú ý phát triển như nuôi ba ba.

Lào Cai là một tỉnh giàu tài nguyên khoáng sản và nguồn tài nguyên rừng rất phong phú và đa dạng, là cơ sở để phát triển công nghiệp chế biến nông - lâm sản. Hoạt động lâm nghiệp chủ yếu của tỉnh là khai thác, quản lí và trồng rừng trong đó ngành khai thác gỗ và lâm sản chiếm tỉ trọng lớn (trên 80%). Sản phẩm xuất khẩu của ngành lâm nghiệp gồm các sản phẩm được chế biến từ gỗ pơ mu và các loại gỗ khác. Ngoài ra, dưới các tán rừng, tỉnh còn cho trồng và khai thác cây làm thuốc.

Về công nghiệp thì Lào Cai là tỉnh có giá trị công nghiệp cao nhưng vẫn còn đang ở trình độ thấp. Đóng góp của công nghiệp vào GDP của toàn tỉnh chiếm khoảng 15-18%. Trong cơ cấu GDP của toàn ngành công nghiệp thì công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản chiếm tỉ trọng cao nhất, gần 70%. Các ngành công nghiệp chủ yếu của tỉnh là khai thác và chế biến khoáng sản, sản xuất vật liệu xây dựng dựa trên việc khai thác các nguồn nguyên liệu tại chỗ, chế biến nông, lâm sản và thực phẩm, sản xuất hàng tiêu dùng.

Lào Cai có vị trí địa lý thuận lợi, có hai con sông Hồngsông Chảy, cửa khẩu quốc tế Lào Cai và nhiều tiềm năng khác thuận lợi cho việc phát triển kinh tế đối ngoại và du lịch. Lào Cai nổi tiếng với khu du lịch Sa Pa, là nơi có khí hậu, thời tiết mát mẻ vào mùa hè, hấp dẫn du khách nhiều nơi trên thế giới.

Cặp cửa khẩu quốc tế Lào Cai - Hà Khẩu nằm trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh - Hải Phòng, là cửa ngõ lớn và thuận lợi nhất để phát triển thương mại, du lịch giữa Việt Nam với vùng Tây Nam - Trung Quốc; là con đường ngắn nhất, thuận tiện nhất từ tỉnh Vân Nam, vùng Tây Nam - Trung Quốc ra cảng Hải Phòng và nối với vùng Đông Nam Á. Hiện nay, cửa khẩu quốc tế Lào Cai đã và đang được tập trung xây dựng thành cửa khẩu văn minh, hiện đại, đủ điều kiện trở thành nơi trung chuyển hàng hoá lớn giữa Việt Nam với Trung Quốc và các nước ASEAN, từng bước chuẩn bị cho khu vực mậu dịch tự do ASEAN – Trung Quốc. Dịch vụ khai thác kinh tế cửa khẩu của Lào Cai ngày càng phát triển nhằm tổ chức mối quan hệ tốt giữa Lào Cai và Trung Quốc, đảm bảo việc phát triển kinh tế ổn định, giữ gìn an ninh, quốc phòng, trật tự xã hội, làm tăng thêm nguồn thu ngân sách của tỉnh và chuẩn bị các điều kiện để thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Văn hoá
 

Cư dân ở Lào Cai thuộc thành phần của 20 dân tộc cùng sinh sống nên tỉnh trở thành mảnh đất phong phú về bản sắc văn hoá, truyền thống lịch sử, di sản văn hoá.

Nét văn hoá đặc sắc nhất của tỉnh là những phiên chợ vùng cao. Chợ không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hoá mà phiên chợ ở đây còn là một nơi giao lưu, hát múa, chơi khèn, thổi sáo… Chợ còn là nơi trai gái hò hẹn, gặp gỡ, tìm hiểu bạn đời.

Các dân tộc trong tỉnh có một kho tàng văn hoá văn nghệ dân gian rất đa dạng như truyện cổ, thơ ca, tục ngữ. Người Tày có lối hát giao duyên khá phổ biến với các làn điệu lượn, phong slư. Người Mường có hát xéc bùa, hát bọ mẹng, hát đồng dao, hát ru… Người Dao thích múa, thổi khèn, dùng khèn lá, đàn môi để trao đổi tâm tình.

Đặc biệt tại huyện Sa Pa có bãi đá cổ được chạm khắc hoa văn thể hiện các hình tượng, bản đồ, chữ ký, ký hiệu,... Hơn nữa, những biến động trong lịch sử đã để lại cho Lào Cai nhiều di tích nổi tiếng như đền Bảo Hà, đền Thượng, dinh thự cổ Hoàng A Tưởng,... Tỉnh không chỉ có nhiều di sản vật thể và phi vật thể được phát hiện, bảo tồn mà còn có một kho tàng văn học dân gian đồ sộ đến nay vẫn chưa được khám phá hết.

Giao thông
 

Lào Cai là một tỉnh cửa ngõ biên cương phía Tây Bắc của Tổ quốc có 203km đường biên giới với Trung Quốc, có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế - chính trị - an ninh - quốc phòng. Lào Cai nằm ở vị thế “đầu cầu” nối liền tỉnh Vân Nam và cả vùng Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc với Đồng bằng Bắc Bộ.

Lào Cai có điều kiện thuận lợi về giao thông, có cả đường thuỷ, đường bộ và đường sắt. Trên địa phận tỉnh Lào Cai có 3 tuyến quốc lộ, 6 tuyến tỉnh lộ, đường ôtô đã về đến 163 xã, phường, thị trấn. Sông Hồng là tuyến đường huyết mạch thời cổ đại và phong kiến.

Lào Cai hiện có một cửa khẩu quốc tế, một cửa khẩu quốc gia và nhiều cửa khẩu phụ thông thương với Trung Quốc.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt