<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Tỉnh Bình Thuận

Thông tin sơ lược

Diện tích: 7.828,5 km2

Dân số: 1.050.800 người (2004)

Dân tộc: Kinh, Hoa, Chăm; Cơ Ho; Chu Ru, Hrê, Nùng; K'mer; Gia Rai

Tỉnh lị: Thành phố Phan Thiết

Bao gồm thành phố tỉnh lị và 8 huyện khác là Tuy Phong; Tánh Linh; Hàm Tân; Hàm Thuận Bắc; Hàm Thuận Nam; Bắc Bình; Đức Linh và huyện đảo Phú Quý

Vị trí

Bình Thuận là tỉnh duyên hải cực Nam Trung Bộ, thuộc vùng kinh tế Đông Nam Bộ và nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng của địa bàn kinh tế trọng điểm phía Nam. Bắc giáp tỉnh Lâm ĐồngNinh Thuận. Tây giáp tỉnh Đồng Nai. Nam giáp Bà Rịa-Vũng Tàu. Đông và Đông Nam giáp biển Đông với đường bờ biển dài 192 km.

Địa hình

Bình Thuận bao gồm 4 dạng cơ bản: núi thấp, gò đồi, đồng bằng, đồi cát và cồn cát ven biển. Ngoài khơi có một số đảo, trong đó có 10 đảo của huyện đảo Phú Quý, cách thành phố Phan Thiết 120 km. Trên địa bàn tỉnh có một số núi cao như: Đa My (1.642 m), Dang Sruin (1.302 m), Ông Trao (1.222 m), Gia Bang (1.136 m), núi Ông (1.024 m) và Chi Két (1.017 m). Một số nhánh mũi chạy ra sát biển tạo nên các mũi La Gàn, Khê Gà, Mũi Né, Mũi Rơm và Mũi Nhỏ. Sông ngòi ngắn, sông La Ngà  là phụ lưu sông Đồng Nai nguồn từ cao nguyên Di Linhtỉnh Lâm Đồng chảy qua phần Tây Bắc của tỉnh.

Khí hậu

Tỉnh Bình Thuận nằm trong khu vực có vùng khô nhất cả nước, nhiều gió, nhiều nắng, không có mùa đông, nhiệt độ trung bình là 26,50C – 27,50C; lượng mưa trung bình là 800 - 1600 mm/năm, thấp hơn trung bình cả nước (1.900 mm/năm).

Tài nguyên thiên nhiên

Đất: Bình Thuận có 10 loại đất với 20 tổ đất khác nhau: đất cát, cồn cát ven biển và đất mặn phân bố dọc theo bờ biển từ Nam Tuy Phong đến Hàm Tân, diện tích là 146,5 nghìn ha (18,3% diện tích đất toàn tỉnh), với loại đất này có thể phát triển mô hình trồng cây ăn quả và các loại hoa mùa như dưa, hạt đậu các loại….Đất lợ có thể làm muối hoặc nuôi tôm nước lợ. Đất phù sa với diện tích 75.400 ha (9,43% đất toàn tỉnh) phân bố ở vùng đồng bằng ven biển và vùng thung lũng sông La Ngà, diện tích đất này trồng được lúa nước, hoa màu và cây ăn quả…Đất xám có diện tích là 151.000 ha (19,22% diện tích đất toàn tỉnh), phân bố hầu hết trên địa bàn các huyện, thuận lợi cho việc phát triển cây điều, cao su, cây ăn quả và các loại cây có giá trị kinh tế cao. Diện tích còn lại chủ yếu là đồi núi, đất đỏ vàng, đất nâu vùng bán khô hạn… Những loại đất này sử dụng vào mục đích nông - lâm nghiệp.

Rừng: Năm 1999, diện tích đất rừng của tỉnh là 368.319 ha. Các kiểu rừng chủ yếu bao gồm: rừng gỗ lá rộng, rừng rụng lá, rừng hỗn giao lá kim, rừng hỗn giao và tre nứa thuần loại. Rừng có gỗ quý, mây, tre, dược liệu. Lâm sản: ngà voi, sừng tê giác, sáp ong, nhựa tràm, chim muông, hươu nai, trâu rừng, voi, hổ, gấu, công.

Khoáng sản: Bình Thuận có nhiều tích tụ khoáng sản đa dạng về chủng loại: vàng, wolfram, chì, kẽm, nước khoáng và các phi khoáng khác. Trong đó, nước khoáng, sét, đá xây dựng có giá trị thương mại và công nghiệp. Nguồn khoáng sản rất lớn của Bình Thuận là thuỷ tinh với tổng trữ lượng 496 triệu m3 cấp P2, hàm lượng SiO2. Nó có thể đáp ứng được yêu cầu sản xuất thuỷ tinh cao cấp và kính dân dụng hoặc sản xuất nguyên liệu. Bên cạnh đó, tỉnh còn có nhiều mỏ nước khoáng có trữ lượng lớn và chất lượng tốt, có khả năng khai thác thương mại sản xuất nước giải khát, sản xuất tảo; phục vụ dịch vụ tắm chữa bệnh và nghỉ dưỡng. Riêng 3 điểm nước suối Vĩnh Hảo, Văn Lâm, Hàm Cường và Đa Kai là các mỏ nước khoáng loại cácbonát - natri được dùng sản xuất nước giải khát với khả năng khai thác hàng năm khoảng 300 triệu lít.

Sản vật: yến sào, kỳ nam, trầm hương. Nghề biển: đánh bắt đồi mồi, xà cừ, ốc tai tượng, sò, vây cá. Hiện nay chỉ có khoảng 10% đất canh tác. Nhiều suối nước khoáng nổi tiếng nhất là Vĩnh Hảo

Lịch sử hình thành và phát triển

Đất Bình Thuận nguyên thuộc nước Nhật Nam ngày xưa, sau là đất của Chiêm Thành. Vì chiến tranh liên miên nên Chiêm Thành mất dần đất đai. Năm 1653, chúa Nguyễn Phúc Tần đánh lấy đất Phan Lang (sau gọi là Phan Rang), chỉ còn để lại mảnh đất phía Tây cho Chiêm Thành. Năm 1692, chúa Nguyễn Phúc Chu lấy luôn mảnh đất còn lại và đặt là trấn Thuận Thành. Năm 1697, đặt phủ Bình Thận gồm huyện An Phước và Hòa Đa. Sau cải làm Bình Thuận dinh và lập các đạo Phan Lang, Phan Thiết, Ma Ly và Phố Hài...

Đời Gia Long vẫn giữ Bình Thuận dinh, đến Minh Mạng đổi lại Bình Thuận phủ. Năm 1827, Minh Mạng đặt ra hai phủ Ninh Thuận và Hàm Thuận và hai huyện Tuy Phong và Tuy Định. Năm 1832, Bình Thuận được đặt thành tỉnh và giao cho quan Tuần phủ Thuận Khánh kiêm nhiệm luôn tỉnh Khánh Hòa.

Năm 1883 ký hiệp ước Harmand cắt Bình Thuận nhập vào thuộc địa Nam kỳ của Pháp, sau 1884 trả tỉnh Bình Thuận về Trung kỳ. Năm 1888, Đồng Khánh chuyển phủ Ninh Thuận vào Khánh Hòa. Năm 1900, vua Thành Thái đặt huyện Tuy Lý và lấy huyện Tánh Linh của tỉnh Đồng Nai Thượng sát nhập vào Bình Thuận. Năm 1905, phủ Di Linh cũng được trích thuộc về Bình Thuận.

Thời Việt Nam Cộng Hoà, chính quyền Sài Gòn cắt phần Nam tỉnh Bình Thuận hợp với phía Bắc tỉnh Phước Tuy lập ra tỉnh Bình Tuy. Tỉnh Bình Thuận năm 1965 chỉ có 7 quận: Hải Ninh, Hải Long, Hàm Thuận, Hoà Đa, Phan Lý Chàm, Tuy Phong, Thiện Giáo với 58 xã, 191 ấp, dân số 225523 người. Bắc giáp tỉnh Tuyên Đức, Đông Bắc giáp tỉnh Ninh Thuận, Đông nam giáp biển Đông, Tây Bắc giáp tỉnh Lâm Đồng, Tây giáp tỉnh Bình Tuy. Tỉnh lị là thành phố Phan Thiết. Đầu năm 1976, tỉnh Bình Thuận nhập với tỉnh Bình Tuy và tỉnh Ninh Thuận thành tỉnh Thuận Hải, tỉnh lị vẫn là Phan Thiết.  Cuối năm 1991, Bình Thuận lại tách ra thành tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận

Văn hoá

Bình Thuận có một nền văn hóa đa dạng và lâu đời của nhiều dân tộc. Toàn tỉnh có hơn 30 dân tộc chung sống, trong đó 6 dân tộc đông nhất là: Kinh, Chăm, Hoa, Ra Glai, Cơ Ho và Tày. Đặc biệt nơi đây còn lưu giữ nền kiến trúc của người Chăm rất phong phú với những tháp cao bằng đất nung, vừa thanh thoát, vừa bền vững với dáng đứng hiên ngang. Những tác phẩm điêu khắc Chăm như tượng các thần, các vị vua, hoàng hậu, vũ nữ,...đã thể hiện trình độ điêu luyện về kỹ thuật chạm, khắc, với những đường nét chắc, khoẻ, lãng mạn, giàu trí tưởng tượng. Trang phục, nhạc cụ, điệu múa, lời ca là những di sản quý của nền văn hóa cổ Sa Huỳnh và văn hóa Chăm cổ còn được đồng bào lưu giữ đến ngày nay. Các công trình kiến trúc cổ có đền, tháp, đình, chùa, lăng, miếu đan xen với các di tích khảo cổ học, di tích lịch sử cách mạng, các lễ hội truyền thống của người Việt, người Chăm...đã đem lại cho mảnh đất Bình Thuận những nét văn hóa riêng và độc đáo.

Giao thông

Trung tâm tỉnh cách thành phố Hồ Chí Minh 200 km, cách thành phố Nha Trang 250 km, Bình Thuận có hệ thống giao thông khá thuận lợi với các tuyến đường bộ, đường sắt và đường biển.

Đường bộ: Tỉnh nằm trên trục giao thông trọng yếu Bắc - Nam, hiện nay, Bình Thuận có ba tuyến quốc lộ chạy qua, tất cả đều đã được nâng cấp, mở rộng hoàn toàn. Quốc lộ 1A xuyên Việt (chiều dài đi qua tỉnh là 178 km); Quốc lộ 55 đi Bà Rịa-Vũng tàu và Quốc lộ 28 từ thành phố Phan Thiết đi Huyện Di Linh tỉnh Lâm Đồng. Các tuyến đường đến các trung tâm huyện, xã, vùng núi và các vùng kinh tế quan trọng khác cũng đang được chính quyền địa phương huy động các nguồn vốn để đầu tư nâng cấp, mở rộng và kéo dài thêm đảm bảo cho sản xuất, lưu thông hàng hóa và đi lại của nhân dân.

Đường sắt: Đường sắt Bắc - Nam qua tỉnh với chiều dài 190 km và 11 ga, quan trọng nhất là ga Mương Mán. Trong thời gian tới, tỉnh sẻ xây mới ga Phan Thiết nhằm phục vụ du lịch.

Đường biển: Là một tỉnh duyên hải có vùng biển rộng, bờ biển dài 192 km, có hải đảo và nằm cạnh đường hàng hải quốc tế. Hiện tại, cảng biển Phú Quý  đã xây dựng xong, tiếp nhận tàu 10.000 tấn ra vào. Cảng Phan Thiết đang được xây dựng tiếp nhận tàu 2.000 tấn.

Đường hàng không: Để phục vụ nhu cầu đi lại, nhất là đối với khách du lịch, nhà đầu tư ngày càng nhiều, tỉnh Bình Thuận đang kêu gọi đầu tư để khôi phục lại sân bay Phan Thiết.

Du lịch

Bình Thuận là một tỉnh có nhiều tiềm năng, tài nguyên lợi thế cho phát triển du lịch: tiềm năng về nhân văn, tín ngưỡng, di tích lịch sử phục vụ cho phát triển loại hình du lịch tham quan nghiên cứu như: lịch sử văn hoá về dân tộc Chăm, chùa Hang, dinh Thầy Thím, lầu ông Hoàng gắn với nhà thơ Hàn Mặc Tử, di tích và lễ hội Nghinh Ông… Có bờ biển dài gần 200 km với nhiều bãi biển sạch đẹp, đồi cát, rừng cây ven biển, có suối nước nóng, nước khoáng… phát triển nhiều loại hình du lịch nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và chữa bệnh. Có nhiều hồ, thác nước và rừng thích hợp cho các loại hình du lịch sinh thái.

Với vị trí nằm giữa tam giác du lịch thành phố Hồ Chí Minh, Vũng Tàu-Đà Lạt-Nha Trang, với khoảng cách di chuyển không dài (2-4 tiếng đồng hồ), với hệ thống giao thông, đường bộ vừa được nâng cấp rất thuận lợi cho việc di chuyển và cùng với tiềm năng, tài nguyên du lịch như trên, trong những năm gần đây tỉnh đã tập trung quy hoạch, nâng cấp tôn tạo kết cấu hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ trong các khu du lịch, thực hiện nhiều giải pháp, chính sách tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư... Những việc làm này đã và đang tạo cho tỉnh một lợi thế so sánh rất lớn về du lịch, có sức hấp dẫn, thu hút nhiều nhà đầu tư.

Du lịch tỉnh đã và đang đạt mức độ phát triển nhanh cả về đầu tư cơ sở vật chất và lượng khách đến ngày càng được nâng lên. Hiện nay, toàn tỉnh đã thu hút được trên 250 dự án đầu tư phát triển du lịch, tập trung tại các khu du lịch Phan Thiết – Mũi Né, Tiến Thành – Hàm Thuận Nam. Trong đó, khoảng 60 dự án đã đi vào hoạt động. Nhiều dự án có quy mô lớn từ 50 – 200 ha. Lượng khách đến tham quan, nghỉ dưỡng tăng bình quân hàng năm 25 – 30%, trong đó khách du lịch quốc tế chiếm 7 – 8%; công suất huy động buồng, phòng bình quân đạt trên 60%.

Bình Thuận nổi tiếng khắp nơi với 7 địa danh được xếp vào hàng bậc nhất nước ta như:

  • Khu vực đồi cát Mũi Né đẹp nhất và hoạt động du lịch dã ngoại sôi động nhất. (Phan Thiết)

  • Tháp nước có kiến trúc đẹp nhất (cao 32m, do Hoàng thân Lào Xuvanuvông thiết kế). (Phan Thiết)

  • Đền thờ cá voi lớn nhất mang tên Vạn Thuỷ Tú, nơi lưu giữ hơn 100 bộ xương cá voi. (Phan Thiết)

  • Ngọn hải đăng Khê Gà bằng đá cao nhất (cao 100 m). (Hàm Thuận Nam)

  • Tượng Phật trên núi Tà Cú là tượng Phật nằm lớn và dài nhất (49 m). (Hàm Thuận Nam)

  • Bãi đá Cổ Thạch nhiều hình hài màu sắc nhất. (Tuy Phong)

  • Bình Thuận còn là vùng trồng cây thanh long hiều và ngon nhất, sò điệp nhiều và có giá trị nhất.

  • Bình Thuận là địa phương có nhiều cuộc thi, lễ hội dân gian độc đáo nhất như: đua thuyền trên sông Cà Ty (mồng 2 Tết hằng năm), chinh phục núi Tà cú, chạy việt dã vượt đồi cát Mũi Né và lễ hội rước đèn Trung thu (Phan Thiết) có quy mô lớn nhất dành cho trẻ em được ghi vào sách Kỉ lục Guiness Việt Nam.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt