<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Tỉnh Điện Biên

Điều kiện tự nhiên

Vị trí

Điện Biên là một tỉnh miền núi biên giới phía Tây Bắc. Phía Đông giáp tỉnh Sơn La. Phía Tây giáp Lào. Phía Nam giáp Lào và Sơn La. Phía Bắc giáp Lai Châu và Trung Quốc. Điện Biên nằm trong tọa độ từ 20054’- 22033’ vĩ độ Bắc và 102010’ - 103036’ kinh độ Đông.

Điện Biên là tỉnh duy nhất có chung đường biên giới với 2 quốc gia Trung Quốc và Lào, trong đó biên giới với Lào dài 360 km và biên giới với Trung Quốc dài 38,5 km.

Địa hình

Điện Biên có địa hình tương đối phức tạp, được cấu tạo bởi những dãy núi chạy dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam với độ cao biến đổi từ 200m đến hơn 1.800m.

Địa hình thấp dần từ Bắc xuống Nam và nghiêng dần từ Tây sang Đông. Xen lẫn các dãy núi cao là các thung lũng, sông suối nhỏ hẹp và dốc phân bố khắp nơi trên địa bàn tỉnh.

Khí hậu

Điện Biên có khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao. Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 21 - 230C.

Lượng mưa hàng năm tương đối cao, trung bình từ 1.700 - 2.500mm nhưng phân bố không đều trong năm. Mưa lớn thường tập trung vào các tháng 6, 7, 8 và chiếm tới 80% lượng mưa cả năm. Các tháng khô hạn bắt đầu từ tháng 12 năm trước đến tháng 3 năm sau và chỉ chiếm khoảng 20% lượng mưa hàng năm.

Độ ẩm không khí trung bình hàng năm từ 80 - 85%. Số giờ nắng hàng năm bình quân từ 1.500 -1.800 giờ.

Do diện tích tự nhiên rộng, địa hình lại bị chia cắt nên khí hậu ở đây bị phân hoá thành 3 tiểu vùng rõ rệt: tiểu vùng khí hậu Mường Nhé, tiểu vùng khí hậu Mường Lay và tiểu vùng khí hậu cao nguyên Sơn La và thượng nguồn sông Mã.

Tài nguyên thiên nhiên

- Đất

Đất chưa sử dụng của Điện Biên còn rất lớn, tới 466.245ha, chiếm 48,8% tổng diện tích tự nhiên, trong đó chủ yếu là đất dốc chỉ có khả năng phát triển lâm nghiệp.

Điện Biên có các nhóm đất chính là: nhóm đất phù sa, nhóm đất đen, nhóm đất mùn vàng đỏ trên núi. Những loại đất này rất phù hợp để phát triển các loại cây lương thực, hoa màu và cây công nghiệp ngắn ngày, trồng và khoanh nuôi tái sinh rừng.

Ngoài ra, Điện Biên còn có 55,3% tổng diện tích đất tự nhiên chưa sử dụng, trong đó chủ yếu là đất đồi núi chiếm 96,9%.

- Rừng

Điện Biên có tiềm năng rừng và đất rừng rất lớn. Hầu hết rừng ở Điện Biên hiện nay là rừng phòng hộ. Trong rừng có nhiều loại gỗ quý hiếm, giá trị kinh tế cao như lát, trò chỉ, nghiến, táu, pơ-mu… Ngoài ra còn có các loại cây đặc sản khác như cánh kiến đỏ, song mây…

Không chỉ có nhiều loại thực vật quý hiếm, rừng Điện Biên còn có các loài chim, cá, thú, động vật lưỡng cư, loài bò sát đang sinh sống. Trong những năm gần đây do nạn đốt rừng và săn bắt chim thú tự do nên lượng chim thú quý trong rừng ngày càng giảm, một số loài đang có nguy cơ bị tuyệt chủng.

- Khoáng sản 

Điện Biên là một tỉnh giàu khoáng sản, chủ yếu là than mỡ, cao lanh, đá đen, vàng sa khoáng, nước khoáng và các loại vật liệu xây dựng khác.

Đến nay trên địa bàn tỉnh đã xác định được 32 điểm quặng sắt và kim loại, 14 điểm mỏ than, trong đó có 2 điểm đã được đánh giá trữ lượng cấp C1 và nhiều điểm khoáng sản vật liệu xây dựng, nước khoáng... nhưng chưa được thăm dò đánh giá sâu về trữ lượng và chất lượng.

Hiện nay Điện Biên có một số mỏ khoáng sản như :

- Mỏ than mỡ Thanh An (huyện Điện Biên) có trữ lượng khoảng 156.000 tấn.

- Mỏ cao lanh ở Huổi Phạ (huyện Điện Biên) trữ lượng khoảng 51.000 tấn

- Mỏ đá xây dựng ở Tây Trang; vàng sa khoáng ở thượng nguồn sông Đà.

Tuy các mỏ này có trữ lượng không lớn nhưng đây là nguồn lực khá quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp ở địa phương.

- Nước

Với lượng mưa hàng năm khá lớn, hệ thống ao hồ và sông suối nhiều nên nguồn nước mặt ở Điện Biên rất phong phú theo ba hệ thống sông chính là sông Đà, sông Mã và sông Mê Kông. Đặc điểm chung của các sông suối trong tỉnh là có độ dốc lớn, nhiều thác ghềnh, nhất là các sông suối thuộc hệ thống sông Đà và sông Nậm Rốm. Chất lượng nước tương đối cao, ít bị ô nhiễm.

Du lịch

Tỉnh Điện Biên có Khu di tích lịch sử Điện Biên Phủ, Sở chỉ huy chiến dịch Mường Phăng… là tài sản vô cùng quý giá có nhiều tiềm năng để khai thác, phát triển và nghiên cứu lịch sử. Bên cạnh đó Điện Biên còn có nhiều  điểm du lịch rất hấp dẫn. Ngoài ra, Điện Biên còn là nơi cư trú của 21 dân tộc anh em khác cùng sinh sống với những nét văn hoá đặc trưng riêng, rất thích hợp để phát triển du lịch văn hoá kết hợp với du lịch sinh thái.

Đến với Điện Biên du khách có thể tham quan những khu di tích lịch sử như:

- Quần thể khu di tích lịch sử chiến thắng Điện Biên Phủ

- Đồi A1 và Nghĩa trang liệt sĩ đồi A1

- Đồi Him Lam

- Đồi Độc Lập

- Sân bay Mường Thanh (sân bay Điện Biên Phủ)

- Hầm chỉ huy tướng De Castries

- Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ

- Bảo tàng chiến thắng Điện Biên Phủ

- Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ

- Thành Bản Phủ

- Đền thờ Hoàng Công Chất

- Di tích Noọng Nhai

Ngoài ra du khách còn có thể tham quan các danh lam thắng cảnh của tỉnh như:

- Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Phăng

- Động Pa Thơm

- Hang Thẩm Báng

- Đèo Pha Đin

- Hồ Pá Khoang

- Suối khoáng nóng Hua Pe

- Khu di chỉ khảo cổ và suối khoáng nóng U Va

- Tháp cổ Mường Luân

- Đền Đại Giá Đại Vương

Bên cạnh đó, hằng năm Điện Biên còn tổ chức các lễ hội lớn như: lễ kỷ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ, lễ hội thành Bản Phủ – đền Hoàng Công Chất, hội Hoa Ban và một số lễ hội của đồng bào dân tộc ở đây.

Hành chính và các đơn vị trực thuộc

Tỉnh có tỉnh lị là thành phố Điện Biên Phủ. Ngoài ra, các đơn vị hành chính của tỉnh còn có thị xã Mường Lay và 6 huyện gồm Điện Biên, Điện Biên Đông, Mường Chà, Mường Nhé, Tủa ChùaTuần Giáo.

Lịch sử hình thành và phát triển

Thuở xưa, Điện Biên có tên gọi là Mường Thanh (tên gọi này đọc theo âm Hán - Việt của từ  Mường Theng, hay Mường Then có nghĩa là Mường Trời) do Hoàng Công Chất chiếm của người Lự vào thế kỷ thứ XVIII. Năm 1778, nhà Lê đặt làm châu Ninh Biên thuộc phủ Gia Hưng. Tên gọi Điện Biên do Thiệu Trị  đặt vào năm 1841, từ châu Ninh Biên (Điện nghĩa là vững chãi, Biên nghĩa là vùng biên giới, biên ải), thuộc tỉnh Hưng Hoá (sau đổi thành tỉnh Vạn Bú).

Năm 1955, tỉnh được đặt tên là châu Điện Biên, trực thuộc Khu tự trị Đông Bắc. Tháng 12/1962, châu Điện Biên đổi thành huyện Điện Biên, thuộc tỉnh Lai Châu (cũ). Năm 1990, trung tâm tỉnh lỵ Lai Châu được chuyển về Điện Biên.

Ngày 26/9/2003, Chính phủ ra Nghị định thành lập thành phố Điện Biên Phủ (thành phố đầu tiên của vùng Tây Bắc Việt Nam).

Ngày 26/11/2003, Quốc Hội  khoá XI đã thông qua Nghị quyết tại kỳ họp thứ 4 về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh Lai Châu thành tỉnh Lai Châu và tỉnh Điện Biên.

Kinh tế

Điện Biên có lợi thế lớn về tiềm năng đất đai, đặc biệt là diện tích đất chưa sử dụng còn rất lớn. Đây chính là tiềm năng lợi thế lớn để tỉnh đầu tư phát triển lâm nghiệp, trồng cây công nghiệp, chăn nuôi đại gia súc. Ngoài ra, cánh đồng Điện Biên rộng lớn với đất đai màu mỡ, được coi là vựa lúa của vùng Tây Bắc, nếu được đầu tư thoả đáng và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật thì sẽ trở thành nơi sản xuất lúa gạo chất lượng cao của cả nước để xuất khẩu.

Trên địa bàn tỉnh còn có rất nhiều di tích lịch sử có giá trị văn hoá, du lịch cao, trong đó đáng chú ý là di tích Điện Biên Phủ và nhiều danh lam thắng cảnh gắn với nền văn hoá truyền thống của các dân tộc anh em, đây là lợi thế lớn để tỉnh phát triển mạnh ngành du lịch, dịch vụ.

Ngoài những tiềm năng trên Điện Biên còn có đường biên giới chung với nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào và Trung Quốc. Tại đây có các cửa khẩu Tây Trang (đang đề nghị được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế), cửa khẩu Pa Thơm, cửa khẩu Mường Lói, cửa khẩu A Pa Chải…là những cửa khẩu quan trọng để tỉnh Điện Biên mở mang phát triển kinh tế và giao lưu với các nước. Tỉnh có sân bay Điện Biên đang được nâng cấp và mở rộng, đồng thời còn nhiều tiềm năng để phát triển thuỷ điện và các nguồn điện năng khác.

Văn hoá

Tỉnh Điện Biên có các dân tộc cư trú là Việt, Thái, H’Mông, Dao, Giáy... Mỗi dân tộc đều có nét riêng trong đời sống văn hoá truyền thống.

Dân tộc Thái có tiếng nói, chữ viết riêng và nghề dệt vải truyền thống. Họ có nhiều tác phẩm cổ viết về lịch sử, phong tục, luật tục và văn học; có hát thơ, đối đáp giao duyên phong phú.

Dân tộc H’Mông có trang phục đa dạng về màu sắc, kiểu dáng; vốn văn học nghệ thuật dân gian đặc sắc, nhiều nhạc cụ độc đáo như kèn môi, kèn lá, khèn bè…, những điệu múa khoẻ mạnh duyên dáng.

Tất cả những áng dân ca trữ tình; những âm sắc của các loại nhạc cụ cổ truyền như trống, khèn; những điệu múa Xoè, múa Sạp; những truyện thơ trữ tình là những di sản quý và là niềm tự hào của các dân tộc sống ở vùng Tây Bắc Việt Nam nói chung và nhân dân Điện Biên nói riêng.

Giao thông

- Đường bộ

Điện Biên cách thủ đô Hà Nội 500 km theo đường bộ. Trong đó đoạn Quốc lộ 6 từ Hà Nội đi Sơn La dài 320 km đã được xây dựng hoàn chỉnh theo quy mô đường cấp III, đoạn từ Sơn La đến Điện Biên đang được nâng cấp xây dựng theo tiêu chuẩn đường cấp IV, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2007.

- Đường hàng không

Điện Biên có sân bay Điện Biên Phủ được đầu tư nâng cấp năm 2004, hiện đang khai thác đường bay Hà Nội – Điện Biên với tần suất trung bình 2 chuyến máy bay ATR72/ngày, định hướng trong thời gian tới sẽ tiếp tục nâng cấp để trở thành sân bay có hoạt động quốc tế tiểu vùng.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt