<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Sông Hương

Vị trí
 

Sông Hương - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Sông Hương từ lâu đã trở thành biểu tượng gắn bó với tiến trình phát triển lịch sử văn hóa của xứ Huế. Sông Hương có nhiều tên gọi khác nhau như: Linh Giang, Kim Trà, Bồ Đài, Tam Kỳ, nhưng phổ biến nhất là sông Hương.

Trong Đại Nam nhất thống chí, sông Hương cũng được chọn là núi và sông tiêu biểu của kinh thành Huế.

Nguồn và dòng chảy
 

Sông Hương bắc đầu từ ngã ba Tuần xưa gọi là Bằng Lãng chạy dài ngoằn ngoèo cho đến phía nam thành Trấn Hải rồi ra đổ cửa Thuận An. Sông Hương có hai nguồn: Tả Trạch và Hữu Trạch. Sông Tả Trạch xuất phát từ dãy núi Trường Sơn chảy về hướng Tây Bắc qua 55 ngọn thác hùng vĩ, rồi từ từ chảy qua ngã ba Bằng Lãng; sông Hữu Trạch ngắn hơn sau khi vượt 14 ngọn thác hiểm trở và qua bến đò Tuần thì đến ngã ba Bằng Lãng hợp dòng với sông Tả Trạch thành sông Hương.

Dòng chính của sông Tả Trạch dài khoảng 67 km, bắt nguồn từ các dãy núi chạy quanh khu vực từ núi Ta Lou cho đến vườn quốc gia Bạch Mã. Tả Trạch đổ dòng theo hướng Tây Bắc với 55 thác nước hùng vĩ như thác Tổ Sa, thác Ngựa, thác Cá, thác Phun Huyết, thác Nước Nóng, thác Vàng, thác Mễ Tuyết, thác Dài...

Nguồn Hữu Trạch dài khoảng 60km chảy theo hướng Đông Bắc, khởi nguyên từ động Ruy Sát ở vùng biên giới Lào chảy đến phía Đông nguồn Hữu Trach qua 14 ghềnh thác. Hai nguồn hữu trạch và tả trạch hợp lưu với nhau ở ngả ba Tuần, là điểm khởi nguồn của sông Hương.

Những kênh, khe đổ vào sông Hương gồm có kênh La Khê ở phía Tây huyện Hương Trà, kênh Châu Ê ở phía Tây ấp Châu Chử, khe Ngọc Trản, khe Đinh Môn, khe Sãi...

Đoạn sông Hương từ ngã ba Bằng Lãng đến ngã ba Thanh Phước có tên là sông Bồ Đài hay sông Cái. Tại đây có điểm hợp lưu với sông Bồ. Đoạn từ ngã ba Thanh Phước, còn gọi là ngã ba Sình, đến bến Thái Dương có tên gọi là Linh Giang, hay sông Tam Kỳ, tại đây là điểm sông đổ nước vào phá Tam Giang.

Từ ngã ba Tuần đến cửa sông, dòng chảy rất chậm vì đô dốc của lòng sông không còn đáng kể. Có thể chia sông Hương làm 5 đoạn mà mổi khúc sông đều có một nét duyên dáng đặc biệt, một nét lịch sử hào hùng của nó.

Đoạn từ ngã ba Tuần đến Đồi Vọng Cảnh – Ngọc Trản: Nơi nhìn ngắm cảnh quan phía Tây của Huế với những đồi núi chập chùng, với dãy Trường Sơn Đông hùng vĩ cao ngất phía sau lưng, nơi an nghỉ của các vị thần linh và tổ tiên lúc hoàng hôn, lúc mà những tia nắng cuối cùng gợi nhớ một chút về quá khứ

Đoạn từ Đồi Vọng Cảnh đến cửa sông Bạch Yến - Xước Dũ – chùa Linh Mụ, nơi dòng sông uốn mình như điệu múa như một câu hò ru em da diếc của người con gái Huế với cảnh quan của Nguyệt Biều, Long Hồ, Xước Dũ Long Thọ với tiếng ngân vang êm đềm của tiếng chuông chùa Linh Mụ

Đoạn từ Linh Mụ đến Đập Đá – Vĩ Dạ - Gia Hội Đông Ba: Ở đây một kết hợp hài hòa với một tổng thể Sông Hương – Kinh thành Huế - Núi Ngư Bình – Bến Văn Lâu

Đoạn từ Cồn Hến đến Ngã Ba Sình: Sư phồn vinh của một trung tâm thương mại thời các chúa Nguyễn với cảng Thanh Hà

Đoạn từ Ngã Ba Sình đến Cửa Sông – Thành Trấn Hải - Phá Thuận An: Nơi chứng kiến trận chiến bảo vệ hào hùng kinh thành Huế của quân và dân trước sự xâm lược của nước Pháp năm 1885

Sông Hương dài 30 km nếu chỉ kể từ Bằng Lãng đến cửa biển Thuận An, độ dốc của dòng nước so với mặt biển không chênh lệch nhiều nên nước sông chảy chậm. Sắc nước sông Hương trở nên xanh hơn khi vượt qua chân núi Ngọc Trản - điện Hòn Chén, tạo nên một lòng vực sâu thẳm.

Cảnh quan
 

Con đò sông Hương - Ảnh: Đào Hoa Nữ

Sông Hương uốn lượn quanh co giữa núi rừng, đồi cây mang theo những mùi vị hương thơm của thảo mộc rừng nhiệt đới. Dòng sông chầm chậm lướt qua các làng mạc xanh tươi, rợp bóng cây của Kim Long, Nguyệt Biều, Vĩ Dạ, Ðông Ba, Gia Hội, Chợ Dinh, Nam Phổ, Bao Vinh, quyện theo mùi thơm của các loài hoa xứ Huế. Dòng sông xanh trong vắt lung linh như ngọc bích dưới ánh mặt trời, những con thuyền Huế xuôi ngược, dọc ngang với điệu hò man mác, trầm tư, sâu lắng giữa đêm khuya. Ði thuyền để được ngắm cảnh Hương giang thơ mộng, nghe những điệu hò, dân ca xứ Huế lúc trời đêm thanh vắng là thú vui của bao du khách....

Hai bên bờ sông có nhiều di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng như điện Hòn Chén, chùa Thiên Mụ, chùa Sùng Hóa, thành Hóa Châu, Kinh Thành Huế. Trên sông có nhiều cồn bãi, trong đó có cồn Hếncồn Dã Viên án ngữ trước Kinh Thành. Những cây cầu bắc qua sông Hương hiện nay là cầu Bạch Hổ, cầu Phú Xuân, cầu Tràng Tiền, cầu Tuần, cầu Chợ Dinh. Năm Minh Mạng 17, tức năm 1836, sông Hương được khắc hình vào Nhân đỉnh.

Để chiêm ngưỡng sông Hương và nét đẹp dịu dàng của nó, du khách thường hay thả thuyến chèo từ bến Vĩ Dạ Thượng, nơi cuối cùng có những ghềnh đá của thác Dài của nguồn tả trạch hay từ bến Bình Điền của hữu trạch để thuyền trôi chầm chậm từ thượng nguồn qua lăng các tiên triều nhà Nguyễn, rồi qua Lăng Gia Long ,qua ngả ba Bằng Lăng đến lăng Minh Mạng, Lăng Sọ ,Thiệu Trị, Điện Hòn Chén, Vũng Nước Sâu, Lăng Tự Đức, Đồi Vọng Cảnh, Xước Dũ , Bạch Yến, ngôi nhà của thi hào Nguyễn Du, chùa Linh Mụ, Nguyệt Biều Long Thọ kinh đô Phật Thệ - Thành Lồi của vương quốc Champa cổ, Hổ Quyền , Điện Voi Ré, Vương đảo Kim Long, Cồn Dã Viên, cửa sông Kẻ Vạn - Kim Long, cửa sông An Cựu, Kinh thành Huế, trường Quốc Hoc - Trường Đồng Khánh, bến đò Thừa Phủ, Kỳ Đài Thương Bạc, cầu Trường Tiền, bến đò Tòa Khâm, chợ Đông Ba – Gia Hội , Đập Đá Vĩ Dạ, cửa sông Như Ý, Cồn Hến , cửa sông Phổ Lợi…rồi đổ ra phá Thuận An.

Hương Giang là một tặng phẩm của thiên nhiên ban tặng cho Huế để rồi nơi đây làm nao lòng bao nhiêu thi sĩ, đến cả Nguyễn Du cũng phải thốt lên:

Hương Giang nhất phiến nguyệt

Kim cổ hứa đa sầu


©2021 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt