<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Khu di tích Nhà Vương

Sơ lược
 

Nằm ở thung lũng Sà Phìn, cách trung tâm huyện lỵ Đồng Văn 15km trên tuyến đường Đồng Văn - Hà Giang là dinh thự (nhà Vương) của Vương Chính Đức, người một thời được coi là  vua Mèo cai quản cả khu vực cao nguyên đá Đồng Văn.

Lịch sử
 

Nhà Vương tức là dinh thự kiêm pháo đài của Vương Chính Đức (1865-1947) vốn là một Thổ ty lớn nhất của dân tộc H’Mông. Vương Chính Đức vốn là người lao động của Thổ ty Hoàng Tự Bình nhưng lại có uy tín trong vùng nên được Pháp cất nhắc lên làm Chánh Tổng. Khi Hoàng Tự Bình già yếu (vào đầu thế kỷ 20), Vương Chính Đức được cho làm bang tá.

Kiến trúc nhà Vương. Ảnh: tuoitre.

Vương Chính Đức là người giàu có nhất vùng nhờ buôn bán thuốc phiện. Sà Phìn chính là nơi trung chuyển thuốc phiện từ tam giác vàng Miến Điện với vùng Vân Nam (Trung Quốc) sang Đông Dương. Để khuếch trương thanh thế, ông Vương Chính Đức đã mua vũ khí và xây dựng lực lượng quân đội riêng gồm những trưởng họ người H’Mông trung thành trong vùng.

Khi bắt tay xây dựng cơ dinh cho dòng họ Vương, Vương Chính Đức đã mời thầy địa lý đi khảo sát khắp vùng. Khi tới thung lũng Sà Phìn, thấy địa thế ở đây nổi lên như mai rùa, thầy địa lý đã chọn vùng đất này và lý giải: 2 ngọn núi phía trước có hình dáng như 2 mâm xôi có thể nuôi sống con cháu muôn đời; còn phía sau là bức tường thành vòng cung ôm lấy dinh thự, nếu dựa lưng vào đó dòng họ sẽ vững mãi mãi.

Nhà Vương được xây dựng trong khoảng thời gian 8 năm và tốn khoảng 150.000 đồng bạc trắng. Hầu hết thợ xây dựng là người Hồi vùng Vân Nam (Trung Quốc) và những tốp thợ giỏi nhất người H’Mông.

Đặc điểm
 

Đoạn đường đi vào nhà Vương được lát bằng những phiến đá lớn, vuông vức, trước nhà chiếc cổng đá 15 bậc, xây ghép đá chạm khắc tinh xảo, cầu kỳ, uy nghi.

Xung quanh nhà Vương được bao bọc bởi 2 bức tường thành xây bằng đá, dày khoảng 60cm, cao từ 2,5 đến 3m. Vòng thành trong dày và kiên cố hơn vòng thành ngoài. Cả 2 vòng thành đều có những lỗ châu mai. Giữa 2 vòng tường thành là khoảng không gian rộng 50m được trồng trồng trúc và đào.

Khu nhà Vương gồm 4 nhà ngang và 6 nhà dọc cao 2 tầng với 64 buồng được chia thành tiền dinh, trung dinh và hậu dinh. Nhà Vương được xây dựng mô phỏng theo lối kiến trúc đời Thanh, Trung Quốc, có diện tích 1.120m2, nguyên liệu sử dụng xây nhà Vương là đá xanh, gỗ thông và ngói đất nung.

Tường nhà được xây bằng đá, bên trong ốp ván, cột, kèo làm bằng gỗ, sàn cũng lát gỗ, mái nhà lợp bằng ngói máng, riêng hàng hiên lợp ngói ống, trên ngói trang trí hoa văn chữ Thọ.

Bố cục ngôi nhà gồm 3 lớp, cao dần từ ngoài vào trong, hai góc trong cùng xây 2 lô cốt đá xanh, 3 tầng, trong đó tầng một thông với tầng ngầm khu nhà trong cùng. Cách 3 lớp nhà là 3 sân lát đá phiến. Khu nhà dài 56m, rộng 20m, cao 10 đến 12m, ngoài ra còn có các ngôi nhà phụ như bếp, bể nước và chuồng ngựa… Bên ngoài dinh thự, phía trái là khu mộ dòng họ Vương.

Tại ngôi nhà chính trong dinh thự họ Vương còn lưu bức hoành phi với bốn chữ Biên chinh khả phong được vua Nguyễn ban cho (bức hoành phi này do vua Khải Định tặng năm 1913, có thể dịch nghĩa là chính thức sắc phong cai trị cõi biên thùy).

Những ngôi nhà còn lại trong dinh thự dành cho 3 bà vợ, con cái và những người phục vụ, bảo vệ của vua Mèo. Trong khuôn viên dinh còn có cả kho lương thực, kho thuốc phiện, kho vũ khí và những vật dụng sinh hoạt. Đặc biệt là chiếc bể tắm sữa dê bằng đá của Vương Chính Đức và một chiếc lò sưởi được xây dựng theo kiểu châu Âu.

Bên trong khu nhà Vương. Ảnh: toquoc.

Ngoài phần chính, nhà Vương còn được thiết kế thêm nhà đón khách, nhà sinh hoạt chung, khu bể nước và chuồng gia súc. Tách hẳn khu nhà là khu thờ Phật và phần mộ của gia đình

Điểm đặc biệt là các bộ phận của ngôi nhà dù bằng đá hay gỗ đều được chạm khắc cầu kỳ, khéo léo thành hình rồng, phượng, dơi… tượng trưng cho sự trường tồn, hưng thịnh. Những cây cột cái được trạm trổ hình mai rùa, vẩy rồng từ dưới chân lên đỉnh, mái nhà cong cong như cánh bay của rồng.

Nét đặc trưng của văn hoá H’Mông thể hiện ở bờ tường đá, các phiến đá nhỏ được kè khít với nhau dày khoảng 50cm và xếp thành vòng tròn quanh khu nhà tạo thành khuôn viên riêng biệt cho dòng họ Vương.

Những vật dụng sinh hoạt thường ngày của gia đình họ Vương chỉ còn lại một bàn thờ, tủ quần áo, bàn làm việc, bể nước, gầu, gáo múc nước…

Khu Nhà Vương là một di tích kiến trúc nghệ thuật quý hiếm được xây dựng kết hợp hài hoà giữa kiến trúc cổ Trung Hoa và nghệ thuật Việt Nam, có dáng vẻ oai phong mà vẫn có nét mềm mại tinh xảo của chạm khắc gỗ đá.  

Di tích kiến trúc, nghệ thuật
 

Năm 1993, nhà Vương được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật và trùng tu lại hoàn toàn trong hai năm 2004 – 2005 với kinh phí 7,5 tỷ đồng.

Du khách muốn đến nhà Vương có thể đi từ thị xã Hà Giang, vượt 125km qua hai huyện Quản BạYên Minh đến thung lũng Sà Phìn A, xã Lũng Phìn là đến được nhà Vương.


©2023 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt