<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Huyện Tuần Giáo

Sơ lược
 

Tuần Giáo (Mường Quài, Tuân Giáo) là huyện cửa ngõ phía Nam của tỉnh Điện Biên, cách thủ đô Hà Nội khoảng 405 km.

Lịch sử hình thành
 

Thời Hùng Vương, nước Văn Lang được chia làm 15 bộ thì Tuần Giáo thuộc bộ Tân Hưng.

Thời Lý, Tuần Giáo thuộc châu Lâm Tây.

Thời Trần, Tuần Giáo thuộc châu Ninh Viễn, lộ Đà Giang.

Thời Lê, Tuần Giáo thuộc trấn Gia Hưng.

Năm 1463, trấn Hưng Hoá được thành lập gồm 3 phủ: Gia Hưng, Quy Hoá, An Tây. Phủ Gia Hưng có 1 huyện và 11 châu, Tuần Giáo là 1 châu của phủ Gia Hưng.

Thời Lê Cảnh Hưng, châu Tuần Giáo có tên là Tuân Giáo, vốn là một động của châu Thuận.

Năm 1777, nhà Trịnh tách động Tuân Giáo khỏi châu Thuận, lập châu Tuần Giáo.

Thời Lê, Tuần Giáo được chia làm 6 vùng gồm: Chiềng Cún, chiềng Khoang (nay là Quài Cang, Quài Tở, Quài Nưa và thị trấn Tuần Giáo); Chiềng On (nay là Búng Lao, Lịch Lạn, Chiềng Sinh, Nà Sáy); Chiềng Ban (nay là Ẳng Nưa, Ẳng Cang, Ẳng Tở); Chiềng Sôm (nay là Mường Đăng); Luân Châu (nay là Mường Mùn, Mùn Chung, Mường Báng, Mường Đun, Mường Thín) và các xã vùng cao, trung tâm là Pú Nhung.

Năm 1841, nhà Nguyễn lấy đất các châu Ninh Biên, Tuần Giáo và châu Lai lập thành phủ Điện Biên, châu Tuần Giáo thuộc phủ Điện Biên.

Ngày 20/8/1891, toàn quyền Đông Dương ra Nghị định thành lập Đạo quan binh thứ 4, châu Tuần Giáo nằm trong địa bàn của đạo quan binh thứ 4. Khi đạo quan binh này tách thành Tiểu quân khu Vạn Bú và Tiểu quân khu Lai Châu thì châu Tuần Giáo thuộc Tiểu quân khu Vạn Bú.

Ngày 10/0/1895, hai Tiểu quân khu trên sáp nhập thành tỉnh Vạn Bú, Tuần Giáo thuộc tỉnh Vạn Bú.

Ngày 23/8/1904 tỉnh Vạn Bú đổi thành tỉnh Sơn La.

Ngày 28/6/1909, toàn quyền Đông Dương ra Nghị định thành lập tỉnh Lai Châu gồm: Đạo Lai (châu Lai, châu Quỳnh Nhai và phủ Luân Châu), châu Điện Biên và phủ Tuần Giáo.

Ngày 27/3/1916, Pháp thành lập Đạo quan binh thứ 4 Lai Châu  gồm: Châu Lai, châu Quỳnh Nhai, Sở Đại lý và châu Điện Biên; các khu biên giới phía bắc gồm: Mường Tè, Mường Nhé, Mường Bum và Mao Xà Phình (Sình Hồ). Sở Đại lý và châu Điện Biên có hai tổng: Tuần Giáo và Sốp Cộp.

Ngày 29/4/1955, Khu tự trị Thái- Mèo được thành lập gồm 16 châu, châu Tuần Giáo trực thuộc khu tự trị Thái- Mèo.

Tháng 10/1962, tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa 2 ra Nghị quyết đổi tên khu tự trị Thái- Mèo thành khu tự trị Tây Bắc, tái lập 2 tỉnh Sơn La, Lai Châu và tỉnh mới Nghĩa Lộ, huyện Tuần Giáo thuộc tỉnh Lai Châu.

Ngày 30/3/1967, Bộ Nội vụ ra quyết định số 122/NV về việc chia xã Mường Ẳng thành 3 xã: Ắng Cang, Ắng Tở, Ắng Nưa.

Ngày 2/11/1967, Bộ Nội vụ ra Quyết định số 424/NV về việc đổi tên xã Liên Hiệp  thành xã Tênh Phông.

Ngày 19/3.1969, Bộ Nội vụ ra Quyết định số 143/NV về việc thành lập trị trấn nông trường Mường Ẳng.

Ngày 15/12/1977, Hội đồng Chính phủ ra quyết định số 328/CP sáp nhập 3 xã Mường Báng, Xá Nhè, Mường Đun của huyện Tuần Giáo vào huyện Tủa Chùa.

Ngày 26/5/1997, Chính phủ ra Nghị định số 52- CP về giải thể thị trấn Nông trường Mường Ẳng, thành lập thị trấn Mường Ẳng trên cơ sở 502 ha diện tích tự nhiên và 2.900 nhân khẩu của xã Ẳng Nưa.

Tháng 10/2003, tại kỳ họp thứ 11, Quốc hội ra Nghị quyết số 22 điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh Lai Châu. Tỉnh Lai Châu (cũ) được chia thành tỉnh Lai Châu (mới) và tỉnh Điện Biên. Tuần Giáo là một trong 8 đơn vị hành chính của tỉnh Điện Biên.

Ngày 14/11/2006, Chính phủ ra Nghị định số 135/2006/NĐ-CP về việc thành lập huyện Mường Ẳng trên cơ sở 44.320,35 ha diện tích tự nhiên và 37.077 nhân khẩu của huyện Tuần Giáo.

Điều kiện tự nhiên
 

Vị trí địa lý

Phía Đông Tuần Giáo giáp tỉnh Sơn La; phía Tây giáp huyện Mường Chà; phía Nam giáp huyện Mường Ảng; phía Bắc giáp huyện Tủa Chùa.

Địa hình

Địa hình huyện Tuần Giáo hiểm trở và đa dạng, đa số núi ở Tuần Giáo chạy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, có khoảng 70% diện tích là các dãy núi cao từ 800 m trở lên, còn lại là các dãy có độ cao 500 - 700 m, độ dốc trung bình 12-200. Cao nhất là dãy Pú Huổi Luông (2.179m), dãy Pơ Mu (1.848 m). Tuần Giáo có vùng thung lũng hẹp nằm rải rác ở các xã.

Thắng cảnh đèo Pha Đin ở Tuần Giáo. Ảnh: sggp.

Trên địa bàn Tuần Giáo có các con suối Tông Ma, Nậm Mu, Nậm Mùn, bản Phủ, Toả Tình, Tênh Phông, Nậm Pùa, Nậm Cô và sông Nậm Mức, sông Đà, sông Mã chảy qua.

Khí hậu

Khí hậu Tuần Giáo thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa, mùa hè chịu ảnh hưởng của gió gió Lào khô và nóng. Khí hậu Tuần Giáo chia thành 2 mùa, mùa mưa (từ tháng 5 - tháng 9), mùa khô (từ tháng 10 - tháng 4). Nhiệt độ trung bình 18,20c, độ ẩm 87%, lượng mưa trung bình 1.805 mm/năm.

Tài nguyên

Tuần Giáo có quặng sắt ở Nậm Din, Đề Sấu, Háng Chua, Phàng Củ; quặng bauxite ở Nậm Din. Ngoài ra, Tuần Giáo còn có chì, kẽm ở Phình Sáng, Mùn Chung; nước khoáng ở bản Mu, bản Sáng, Ta Pao.

Điều kiện kinh tế, xã hội
 

Tiềm năng kinh tế

Tuần Giáo có các loại đất pheralit vàng đỏ trên nền phiến thạch, đá vôi thuộc nhóm đá mẹ magma a xít; đất đen … rất thích hợp trồng cây lương thực, thực phẩm (ngô, đậu, đỗ, lạc) và các cây công nghiệp ngắn ngày (bông, gai), cây công nghiệp (chè, cà phê, quế, hồi, trẩu, thảo quả).

Tuần Giáo là nơi có nhiều đồi cỏ, bãi bằng, thích hợp cho chăn nuôi đại gia súc( trâu, bò, ngựa, dê).

Tuần Giáo có các trạm thuỷ điện vừa và nhỏ ở thị trấn Tuần Giáo, Ta Cơn, Nậm Mức (Mường Mùn), Nậm Pay (Mùn Chung)...

Trên địa bàn Tuần Giáo có quốc lộ số 6 (trước kia là đường số 41), quốc lộ 279 (trước kia là đường số 42) chạy qua.

Văn hoá, xã hội

Tuần Giáo có 14 đơn vị hành chính gồm thị trấn Tuần Giáo và các xã: Toả Tình, Mường Thín, Ta Ma, Quài Cang, Chiềng Sinh, Mường Mùn, Phình Sáng, Pú Nhung, Quài Nưa, Quài Tở, Tênh Phông, Mùn Chung, Nà Sáy.

Tuần Giáo là nơi sinh sống của các dân tộc: Thái, Xạ, Mông,Dao, Kinh, Kháng...

Dân tộc Kháng sống chủ yếu bằng nghề nông, họ làm rẫy theo lối chọc lỗ, tra hạt, lương thực chính là lúa nếp. Ngoài ra, người Kháng còn có nghề thủ công đan lát và làm thuyền độc mộc. Phụ nữ Kháng thường búi tóc, ăn trầu và nhuộm răng đen. Vào những dịp lễ tết, người Kháng thường đánh trống, đánh chiêng, nhảy múa tương tự như người Thái.

Hạn chế

Du khách khi đến Tuần Giáo cần chú ý tới hiện tượng mưa giông (thường tập trung từ tháng 4 - 8) gây hiện tượng xói mòn, sạt lở đất tại khu vực đồi, núi, trong cơn giông thường đi kèm theo lốc xoáy. Ngoài ra, Tuần Giáo là địa phương có nhiều sương mù (trung bình từ 80 -110 ngày/năm) thường xảy ra trong khoảng thời gian từ tháng 10 - 3.


©2023 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt