<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Cung Diên Thọ

Vị trí - Lịch sử
 

Cung Diên Thọ nằm ở phía Tây trong Hoàng Thành, phía trước cung Trường Sanh, phía sau điện Phụng Tiên, thuộc địa bàn phường Thuận Thành, Thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên - Huế ngày nay.

Cung được, được xây dựng từ năm 1803, ban đầu có tên là Trường Thọ, dùng làm nơi ở và sinh hoạt hàng ngày của hoàng thái hậu. Năm Minh Mạng nguyên niên 1820, đổi là cung Từ Thọ. Năm Tự Đức 1848, đổi là cung Gia Thọ. Năm 1901, vua Thành Thái đổi là cung Ninh Thọ. Tên gọi Diên Thọ xuất hiện từ năm 1916, dưới triều Khải Định và được giữ nguyên cho đến ngày nay.

Quy mô - kiến trúc
 

So với các khu vực khác bên trong Hoàng thành, cung Diên Thọ có quy mô tương đối lớn. Bình diện toàn khu vực cung hình chữ nhật (126,4 x 138,5m), diện tích khoảng 17.500m2, chiếm hơn 1/20 tổng diện tích toàn bộ khu vực Hoàng thành, Tử Cấm thành (360.000m2). Cung có vòng tường gạch cao trên 2m ngăn cách. Cung mở 3 cổng, phía Nam là cổng Thọ Chỉ, phía Bắc là cổng Diễn Dịch, phía Đông là cổng Thiện Khánh. Tại đây có hành lang lợp ngói dài hơn 1km đi đến Duyệt Thị Đường.

Trong khu vực cung có khoảng 20 công trình kiến trúc lớn nhỏ. Trong đó nổi bậc nhất là ngôi điện chính. Điện là một tòa nhà kép kiểu trùng thiềm điệp ốc rất đồ sộ, có diện tích nền đến 960m2. Chính điện 7 gian 2 chái, tiền điện 5 gian 2 chái kép, được nối liền với nhau bằng bộ vì vỏ cua chạm trổ tinh xảo.

Phía sau điện chính của cung là điện Thọ Ninh, ngôi điện thường dành cho bà thái hậu thứ hai. Xưa, kiến trúc điện khá lớn, có đến 7 gian, sau thu hẹp còn 3 gian 2 chái. Từ điện Thọ Ninh qua ngôi điện chính có hành lang nối thông.

Phía Đông điện chính là nhà tạ Trường Du, một công trình kiến trúc gỗ xinh xắn đặt trên một cái hồ hình chữ nhật, diện tích 530m2. Tòa thủy tạ này được xây dựng năm 1849, làm nơi hóng mát, tiêu giao cho các bà thái hậu. Ở mặt nam, Tạ Trường Du lại được gắn liền với một ngôi đình nhỏ mang tên đình Lương Phong. Từ đình Lương Phong, có cầu nối qua hai cụm giả sơn đặt giữa hồ. Từ Tạ Trường Du cũng có hành lang nối thông đến điện chính.

Phía Tây Bắc của điện chính là am Phước Thọ, còn có tên gọi khác là gác Khương Ninh. Đây là một tòa kiến trúc gỗ hai tầng, dựng từ năm 1831, làm nơi các bà Thái hậu thờ phật và các vị thánh thần khác. Tầng trên gồm năm gian, dành làm nơi thiết trí tượng phật, tượng thần và các án thờ. Tầng dưới, ngoài năm gian chính, còn có một hệ thống chái chạy quanh 4 mặt. Am hướng về phía Tây Nam, trước mặt có giả sơn.

Phía Tây Nam của điện chính, xưa có tòa Thông Minh Đường, một nhà hát cung đình đặc biệt dành cho hoàng thái hậu. Năm 1927, người ta xây một tòa nhà hai tầng theo kiểu mới, thay vào chỗ của Thông Minh Đường. Năm 1950, ngôi nhà mới này được cải tạo lại rộng hơn để làm nơi ở và sinh hoạt tạm thời cho quốc trưởng bù nhìn Bảo Đại.

Đối diện với Tịnh Minh Lâu là Tả Trà, dành cho khách ngồi đợi khi đến cung Diên Thọ thăm Thái hậu. Ngay phía trước điện chính là một tấm bình phong dài bằng gạch, mặt trước có trang trí đắp nổi rất sinh động, ở phía Đông của bình phong này là hành lang nối thông qua Tử Cấm thành để vua có thể qua về vấn an Thái hậu hoặc Thái hoàng Thái hậu. Hệ thống hành lang ở cung Diên Thọ đều có mái che lợp ngói, nối thông tất cả các công trình kiến trúc chính trong cung. Vì vậy, sự có mặt của hệ thống trường lang này vừa tạo nên sự thống nhất bền vững của quần thể các công trình, vừa tạo được vẻ mềm mại, uyển chuyển của tổng thể kiến trúc trong khu vực cung.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt