<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Thành phố Phan Thiết

Vị trí

Thành phố Phan Thiết là tỉnh lỵ, trung tâm hành chính, kinh tế, văn hoá, du lịch của tỉnh Bình Thuận. Bắc giáp huyện Hàm Thuận Bắchuyện Bắc Bình. Nam giáp biển Đông và huyện Hàm Thuận Nam. Tây giáp huyện Hàm Thuận Nam. Đông giáp biển.

Thông tin sơ lược

Diện tích: 206,45 km²

Dân số: 205.333 người

Mật độ: 997 người/km²

Bao gồm: 14 phường là: Mũi Né, Hàm Tiến, Phú Hải, Phú Tài, Phú Thuỷ, Phú Trung, Xuân An, Thanh Hải, Bình Hưng, Đức Nghĩa, Lạc Đạo, Đức Thắng, Hưng Long, Đức Long; và 4 xã là: Thiện Nghiệp, Phong Nẫm, Tiến Lợi, Tiến Thành

Lịch sử

TP Phan Thiết cũng như tỉnh Bình Thuận là một trong những phần đất của Vương quốc Chăm cổ. Theo một số tư liệu, vùng đất này ngày trước có tên gọi theo tiếng Chăm là Ha-mu Li-thit (nghĩa là “xóm Lithit”). Vào giữa thế kỷ 17, Nguyễn Phúc Chu đã chiếm được mảnh đất này và đặt tên là phủ Bình Thuận.

Năm 1689, đặt làm đạo Phan Thiết, do một quan văn và một quan võ cai trị dưới quyền thư dinh Bình Thuận, ngang với các đạo Phan Rang, Phố Hài, Ma Ly. Tuy nhiên, chẳng có văn bản nào chỉ rõ phạm vi lãnh thổ của đạo Phan Thiết.

Từ năm 1773 đến năm 1801, nơi đây thường diễn ra các cuộc giao tranh ác liệt giữa các lực lượng quân nhà Nguyễn và quân nhà Tây Sơn.

Năm 1825, thời Minh Mạng, khi Bình Thuận chính thức trở thành tỉnh, đạo Phan Thiết bị cắt một phần đất nhập vào một huyện thuộc Hàm Thuận (năm 1854, thời Tự Đức, huyện Hàm Thuận đổi thành huyện Tuy Lý).

Một góc TP Phan Thiết hôm nay - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Năm 1835, vùng đất Nam Trung Bộ ngày nay đợc chia làm 2 phủ Ninh Thuận và Hàm Thuận. Phủ Hàm Thuận gồm huyện Hoà Đa với 3 đạo Phố Hài, Phan Thiết và Ma Ly. Năm 1898 (năm Thành Thái thứ 10), tỉnh lỵ Bình Thuận được dời về đặt tại làng Phú Tài ở ngoại vi Phan Thiết (thời Gia Long đặt ở gần Phan Rí, huyện Hoà Đa).Ngày 20 tháng 10 cùng năm, vua Thành Thái ra đạo dụ xác lập thị xã (centre urban) Phan Thiết, tỉnh lỵ của Bình Thuận (cùng ngày thành lập các thị xã: Huế, Hội An, Quy Nhơn, Thanh Hoá, Vinh). Năm 1905, TX Phan Thiết cũng vẫn chưa xác định rõ ranh giới. Ngày 4 tháng 11 năm 1910, viên toàn quyền Đông Dương A.Klobukowski ra quyết định về địa giới hành chính của TX Phan Thiết. Lúc này Phan Thiết chính thức bao gồm 16 làng xã. Bên hữu ngạn sông Cà Ty: Đức Thắng, Thành Đức, Nhuận Đức, Nam Nghĩa, Lạc Đạo, Tú Long; bên tả ngạn sông Cà Ty: Long Khê, Phú Trinh, Trinh Tường, Đảng Bình, Quảng Bình, Thiện Mỹ, Thiện Chánh, Xuân Hoà, An Hải, Sơn Thuỷ (năm làng sau trước đây là thuộc khu vực Phố Hài). Có thêm địa danh mới như Nam Nghĩa, Quảng Bình (dân Quảng Nam, Quảng Nghĩa, Quảng Bình di cư vào Phan Thiết).

Ngày 6 tháng 1 năm 1918, Khâm Sứ Trung Kỳ Charles quyết định Phú Hài (tên gọi mới của Phố Hài) tách ra khỏi Phan Thiết để nhập về lại tổng Lại An của huyện Hàm Thuận. Pháp bắt đầu thiết lập bộ máy chính quyền ở Phan Thiết. TX Phan Thiết liên tục làm tỉnh lỵ của tỉnh Bình Thuận từ đó.

Sau năm 1975, hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận nhập thành tỉnh Thuận Hải. TX Phan Thiết tiếp tục làm tỉnh lỵ của tỉnh Thuận Hải. Năm 1992, tỉnh Thuận Hải tách thành hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận. TX Phan Thiết là tỉnh lỵ tỉnh Bình Thuận. Năm 1999, chính phủ Việt Nam quyết định nâng cấp TX Phan Thiết thành TP Phan Thiết trực thuộc tỉnh Bình Thuận.

Tài nguyên

Sản vật biển - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Phan Thiết là một thành phố có bờ biển dài với nhiều tiềm năng để phát triển nghề làm muối du lịch. Tài nguyên sinh vật biển rất phong phú và đa dạng có khả năng khai thác từ nguồn lợi thủy sản có giá trị cao. Thành phố cũng có 260 ha mặt nước triều có thể đưa vào nuôi tôm, làm muối, trong đó diện tích có khả năng nuôi tôm là 140 ha. Ven biển Phan Thiết có các bãi biển bờ thoải, cát trắng mịn, môi trường trong sạch, bãi tắm tốt như Vĩnh Thủy, Rạng, Mũi Né.

Đất phù sa chiếm diện tích khá lớn thích hợp trồng lúa, hoa màu, cây ăn quả... Đất vàng trên đá Mácmaxít-granít có diện tích 540 ha. Đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ, diện tích 350 ha (1,82% diện tích tự nhiên). Trên các loại đất này có thể sử dụng xây dựng cơ bản và các mục đích nông, lâm nghiệp.

Khoáng sản: có mỏ Imení-Zircon ven biển Hàm Tiến - Mũi Né có trữ lượng 523,5 ngàn tấn. Mỏ đá Mico-granít ở Lầu Ông Hoàng với trữ lượng 200.000 tấn có thể sản xuất men sứ. Mỏ cát thủy tinh dọc theo các đồi cát ven biển Nam Phan Thiết có trữ lượng khoảng 18 triệu tấn. Tại vùng biển ngoài khơi TP Phan Thiết đã phát hiện ra mỏ dầu và đang được tiến hành khai thác thử nghiệm.

Kinh tế

Trong những năm gần đây, nền kinh tế TP Phan Thiết có sự thay đổi mạnh từ việc chuyển dịch các loại hình cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá – hiện đại hoá, dịch vụ du lịch, ngư, nông lâm nghiệp, tiềm năng kinh tế từng bước khai thác có hiệu quả, các thành phần kinh tế được khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh. Các ngành Công nghiệp ưu tiên đầu tư trong khu công nghiệp: Chế biến nông lâm sản; chế biến lương thực, thực phẩm hoa quả, nước giải khát; sản xuất hàng tiêu dùng, may mặc, giày da, đồ dùng gia đình, đồ điện cơ, kim khí...; văn phòng phẩm, đồ chơi trẻ em, Sản xuất liệu xây dựng, trang trí nội thất; lắp ráp và chế tạo cơ khí, điện, điện tử. Bên cạnh đó còn phát triển các ngành công nghiệp dịch vụ để đáp ứng cho các ngành sản xuất công nghiệp trong toàn vùng.

Du lịch

TP Phan Thiết được cho là một nơi có đầy tiềm năng phát triển các loại hình du lịch dịch vụ do có những điều kiện thuận lợi về tự nhiên, thổ nhưỡng. Nhất là nhân sự kiện Nhật thực toàn phần xảy ra đã khiến nhiều du khách trên thế giới đổ về đây quan sát và phát hiện ra cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp của vùng đất này. Vùng biển Phan Thiết-Mũi Né từ đó thay đổi đến mức làm ngỡ ngàng cả nhân dân địa phương.

Thắng cảnh tiêu biểu

Đặc sản

  • Mực một nắng

  • Bánh căn

  • Nước mắm Phan Thiết

  • Gỏi cá

  • Mì quảng Phan Thiết

  • Bánh rế

  • Cốm hộc

  • Bánh xèo Phan Thiết

  • Thanh long

Phố Tây Phan Thiết

Phố Tây ở Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, là danh từ chỉ con đường Nguyễn Đình Chiểu trong khu du lịch Hàm Tiến. Nghe hai từ “Phố Tây”, chúng ta cũng có thể tưởng tượng được, đây là khu vực mà được nhiều khách du lịch nước ngoài đến tham quan du lịch. Nó cũng giống như khu vực Phạm Ngũ Lão, Đề Thám ở TP Hồ Chí Minh hay Nguyễn Thiện Thuật, Trần Phú ở TP Nha Trang.

Con đường bên phải bờ biển trong vắt với những resort, nhà nghỉ, khách sạn nằm san sát nhau, bên trái có khoảng vài chục cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, hàng lưu niệm, Internet, giặt ủi, cho thuê xe đạp, xe máy, giải trí với những bảng hiệu hai thứ tiếng Việt - Anh… con đường này nổi tiếng là khu vực của các nhà hàng, với các đặc sản Việt Nam, Italy, Mỹ và các món Âu-Á khác do chính người bản xứ phục vụ. Mặc dù không được sầm uất như ở TP Chí Minh và TP Nha Trang, nhưng hầu hết, những du khách nước ngoài đều thích nơi đây, vì không gian yên tĩnh, thoáng mát, khoáng đãng, … rất thích hợp cho những chuyến tham quan du lịch của họ.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt