<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đền - Chùa Tam Giang

Toạ lạc trên địa thế đắc đạo ngã ba sông thuộc phường Bạch Hạc, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, quần thể di tích đền Tam Giang – chùa Tam Giang (còn gọi là chùa Đại Bi) là một trong những địa điểm được du khách thập phương trong và ngoài tỉnh thường xuyên viếng thăm, chiêm bái.

Với những giá trị lịch sử to lớn, cụm di tích đền Tam Giang - chùa Đại Bi đã được Bộ Văn hóa,Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia vào tháng 6/2010.

Nguồn gốc
 

Đền Tam Giang – chùa Đại Bi tĩnh lặng bên dòng sông Lô cuồn cuộn. Tuy thời điểm xây dựng đền và chùa có khác nhau và trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, nhưng đến nay, đền Tam Giang và chùa Đại Bi là một quần thể di tích hoàn chỉnh, thống nhất.

Tích xưa kể lại rằng, nơi đền tọa lạc là một đạo quân Thông Thánh được thành lập vào giữa thế kỷ 7 (khoảng những năm 650). Việc hình thành đền Tam Giang khởi nguồn từ truyền thống tín ngưỡng của tổ tiên và tôn thờ các vị anh hùng - mà tên tuổi gắn liền với công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc. Lịch sử còn ghi lại rằng, trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông ở thế kỷ 13, triều đình nhà Trần đã nhiều lần lựa chọn ngã ba Bạch Hạc làm nơi huấn luyện quân sĩ. Vào ngày tết Thượng nguyên năm Ất Dậu (1285), tướng quân Trần Nhật Duật đã cắt tóc thề với thần linh, tổ tiên nguyện đem hết lòng trung thành để báo ơn vua rồi chỉ huy quân sĩ ra trận, kiên cường mưu trí ngăn cản bước tiến công và làm tiêu hao sinh lực địch, góp phần vào chiến thắng oanh liệt của quân dân nhà Trần. Để bày tỏ lòng biết ơn công lao của vị anh hùng dân tộc, người dân nơi đây đã tôn thờ ông trong đền Tam Giang. Bên cạnh đó, xuất phát từ tín ngưỡng Tam Phủ - một tín ngưỡng nguyên thủy của người Việt cổ, trong đền Tam Giang thờ các nữ thần tự nhiên như: Mẫu Thoải – cai quản sông nước, Mẫu Thượng Ngàn – cai quản núi rừng, Mẫu Cửu Trùng – cai quản bầu trời…

Thần chủ
 

Đền Tam Giang thờ nhân vật lịch sử huyền thoại thời Hùng Vương dựng nước là Vũ phụ Trung dực Uy Hiển Vương (tên húy là Thổ Lệnh) là thần làng Bạch Hạc - thần sông Bạch Hạc. Trong đền còn thờ nhân vật lịch sử triều Trần là Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật và thờ Mẫu. Đền được xây dựng vào giữa thế kỷ 7 (năm 650).

Chùa Đại Bi được xây dựng vào đầu thế kỷ 19. Ngôi chùa không chỉ là nơi các nhà sư tu hành, các tín đồ Phật giáo tới làm lễ mà còn là một trong những nơi sinh hoạt văn hóa làng xã của người dân trong khu vực qua nhiều đời.

Hiện trạng
 

Cụm di tích đền Tam Giang - chùa Đại Bi xây dựng ngay trên địa thế ngã ba Hạc - hợp điểm Tam Giang, là nơi hợp lưu của ba con sông là sông Thao, sông Đà, sông , một trong những danh thắng của vùng đất Tổ; gắn liền với những sự kiện lịch sử rất đáng trân trọng được sử sách lưu truyền, đồng thời là nơi phong cảnh hữu tình có giá trị lớn về danh thắng cổ xưa.

Trải qua bao thế kỷ, đền Tam Giang – chùa Đại Bi đã qua nhiều lần trung tu, tôn tạo nên vóc dáng và kiến trúc đẹp lộng lẫy như ngày nay. Nằm trong khuôn viên rộng hơn 1000m2, quay mặt ra sông, nhìn theo hướng tây bắc thấy núi Nghĩa Lĩnh – nơi thờ các đức Quốc tổ Hùng Vương. Với lối kiến trúc “tiền Thần, hậu Phật”, gồm 2 tòa tiền tế và hậu cung, nhà bốn mái, đao cong, nội thất chạm trổ các bộ tứ quý: long, ly, quy, phượng; tùng, cúc, trúc, mai. Các nét chạm trổ hết sức tinh tế làm toát lên vẻ linh thiêng, hoàn mỹ.

Di vật
 

Cụm di tích này còn lưu giữ được hệ thống cổ vật, di vật có giá trị lịch sử, nghệ thuật; phong phú về loại hình, đa dạng về chất lượng. Tiêu biểu như bia đá "Hậu thần bia ký" (năm 1818), chuông đồng “Thông Thánh quán chung ký” (niên đại 1830). Đặc biệt quý giá là những bài minh chuông gắn liền với di tích đền – chùa Tam Giang, đó là thác bản chuông "Thông Thánh quán" (năm 1321, đời vua Trần Minh Tông) và "Phụng Thái Thanh từ" (niên đại Gia Long năm thứ 17).

Đây là nguồn sử liệu giá trị; giúp các nhà khoa học nghiên cứu, tìm hiểu nhiều mặt kinh tế, văn hóa, xã hội thời Trần; là những di sản văn hóa quý giá góp phần quan trọng khẳng định giá trị của quần thể di tích đền – chùa Tam Giang.

Lễ thường niên
 

Hàng năm, quần thể di tích đền Tam Giang và chùa Đại Bi đón hàng nghìn lượt du khách đến viếng thăm và chiêm bái, nhưng tập trung đông nhất vẫn là thời điểm đầu năm và lễ hội Đền Hùng.

Với lòng tôn kính, bái vọng các vị thần linh, nhân dân làng Bạch Hạc và du khách thập phương thường đến viếng đền và chùa nhằm cầu mong cuộc sống an lành, mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, quốc thái dân an.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt