<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Sông Đuống
Gia Lâm - thành phố Hà Nội

Sông Đuống còn được gọi là sông Thiên Đức hay Thiên Đức Giang là con sông đào dài 68km, nối sông Hồng với sông Thái Bình. Điểm đầu là từ ngã ba Dâu (Xuân Canh - Đông Anh - Hà Nội tại địa giới giữa hai huyện Đông AnhGia Lâm (thành phố Hà Nội), điểm cuối là ngã ba Mỹ Lộc (Trung Kênh - Lương Tài - Bắc Ninh). Sông Đuống là một phân lưu của sông Hồng, chảy qua địa phận Bắc Ninh và chia tách tỉnh thành hai phần. Phía Nam có 3 huyện là Thuận Thành, Gia Bình và Lương Tài. Phía bờ Bắc là vùng đất phát tích vương triều Lý - triều đại mở đầu thời kỳ hưng thịnh của nước Đại Việt ta. Nhà Lý lên ngôi cũng là lúc đổi tên Cổ Pháp thành phủ Thiên Đức. Dòng sông chảy hơn nửa đường về phía Đông thì gặp dãy núi Thiên Thai đột khởi giữa đồng bằng Nam Phần, tạo nên phong cảnh hữu tình.

Hai bên bờ sông phong cảnh đẹp. Làng Đông Hồ ở ven sông làm tranh dân gian nổi tiếng.

Cảnh đẹp đã dệt cho nơi đây biết bao chuyện thần thoại. Thời vua Lê chúa Trịnh đã cho xây chùa Tĩnh Lư trên đỉnh núi An Quang làm một đại danh lam cho muôn đời. Linh khí sông núi cũng được chúa Trịnh Doanh ca ngợi trong bài thơ tặng Thượng thư Trần Danh Lâm khi về nghỉ hưu ở Bảo Triện:

Đức Giang thắng khái cung di dưỡng

Thai lĩnh kỳ bằng lạc dự châm.

Dịch nghĩa:

Cảnh đẹp sông Đuống thêm tuổi thọ

Bạn quý núi Thai mãi niềm vui.

Thời nhà Đường đô hộ nước ta, sông Đuống có tên là sông Nam Định, về thời Lý, được đổi tên là sông Thiên Đức. Đoạn sông phía Đông ở huyện Gia Bình trước kia quanh co và có thác Than ở xã Đại Than xưa. Hồi đầu đời Vĩnh Lạc nhà Minh, cửa sông bị lấp, sau được nạo vét và sửa dòng nhiều lần cho thẳng, lần cuối cùng vào năm 1856 đời Tự Đức.

Các loại tàu thuyền, xà lan tải trọng từ 100 tấn đến 450 tấn có thể vận tải trên sông được trong cả hai mùa. Sông Đuống cũng là điểm giao thông đường thuỷ quan trọng của khu vực Hà Nội với các vùng miền xung quanh.

Cầu Đuống bắc qua sông Đuống, trên quốc lộ 1A cũ, nối quận Long Biên với thị trấn Yên Viên (Gia Lâm), cầu Phù Đổng bắc qua sông Đuống, trên quốc lộ 1A mới đoạn qua Gia Lâm.

Sông Đuống còn được biết đến nhiều qua bài thơ Bên kia sông Đuống nổi tiếng của nhà thơ Hoàng Cầm:

... Em ơi buồn làm chi

anh đưa em về bên kia sông Đuống

Ngày xưa cát trắng phẳng lì

Sông Đuống trôi đi

Một dòng lấp lánh...


Bắc Ninh

Chi lưu của sông Hồng tách ở vùng phía Tây Bắc thành phố Hà Nội, chảy về phía Đông qua tỉnh Bắc Ninh, đổ vào sông Thái Bình ở Lục Đầu. Cũng tại đây, sông Đuống gặp sông Cầu (Nguyệt Đức) từ Thái Nguyên chảy xuống và sông Nhật Đức (sông Thương) từ Lạng Sơn chảy về, cả 3 hội lại ở Phả Lại thành sông Lục Đầu còn gọi là sông Thao Giang.

Sông Đuống dài 65km, trong đó có đến 42km chảy trên đất Bắc Ninh, qua các huyện: Tiên Du, Thuận Thành, Quế VõGia Bình. Sông Đuống chia đôi tỉnh Bắc Ninh thành hai phần Nam-Bắc. Tổng lượng nước bình quân 31,6 tỷ m³. Mực nước cao nhất tại bến Hồ tháng 8/1945 là 9,64m, cao hơn so với mặt ruộng là 3 - 4 m. Sông Đuống có hàm lượng phù sa cao, vào mùa mưa trung bình cứ 1 m³ nước có 2,8 kg phù sa.

Thời nhà Đường đô hộ nước ta, sông Đuống có tên là sông Nam Định, về thời Lý, được đổi tên là sông Thiên Đức. Đoạn sông phía Đông ở huyện Gia Bình trước kia quanh co và có thác Than ở xã Đại Than xưa. Hồi đầu đời Vĩnh Lạc nhà Minh, cửa sông bị lấp, sau được nạo vét và sửa dòng nhiều lần cho thẳng, lần cuối cùng vào năm 1856 đời Tự Đức.

Hai bên bờ sông phong cảnh đẹp. Làng Đông Hồ ở ven sông làm tranh dân gian nổi tiếng. Cầu Đuống qua sông trên quốc lộ 1, thuộc địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội, cho ô tô và xe lửa chạy lên Lào Cai, tàu thuỷ chạy từ Hà Nội theo sông Đuống ra Phả Lại.

Nhà thơ Hoàng Cầm có bài Bên kia sông Đuống:

Em ơi buồn làm chi

Anh đưa em về bên kia sông Đuống

Ngày xưa cát trắng phẳng lì

Sông Đuống trôi đi

Một dòng lấp lánh

Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kỳ


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt