<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Động Phong Nha

Vị trí

Động Phong Nha, nằm trong phạm vi của Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới, thuộc địa bàn xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Động Phong Nha, còn có tên gọi khác là động Trốc hay chùa Hang, từng được mệnh danh là "Thiên Nam đệ nhất động - 天 南 第 一 洞".

Nguồn gốc tên gọi

Bến thuyền đưa du khách thám hiểm động - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Về tên gọi Phong Nha, có  nhiều cách giải thích khác nhau. Có người cho rằng, Phong Nha là đọc chệch từ chữ Phong Gia - , có nghĩa là nhà gió. Cũng có ý kiến khác bảo rằng, Phong Nha - là răng gió, bởi ngay từ cửa động, du khách cảm nhận được những luồn gió lùa vào xuyên qua các khe thạch nhũ, tựa hồ như gió rít qua kẽ răng. Mới đây, nhà nghiên cứu văn hóa Phan Thuận An, đã sưu tầm được trong 3 cuốn sách chữ Hán, viết về địa bạ hành chính Việt Nam là Đồng Khánh địa dư chí lược; Đồng Khánh ngự lãm địa dư chí đồ (sách này in tại Nhật Bản) và Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử Quán triều Nguyễn, có viết về làng Phong Nha của tỉnh Quảng Bình, tự dạng chữ phong đều giống nhau và đều có nghĩa là đỉnh núi. Theo đó, Phong Nha được viết là - , tức là tên gọi của một địa danh miền núi thuộc tỉnh Quảng Bình. Chữ Phong, có nghĩa là đỉnh núi cao, còn Nha tức là một cơ quan hành chính, chẳng hạn như nha môn, nha phủ, quan lại xếp theo thứ bậc cũng gọi là Nha. Như vậy, theo lối tư duy này, thì Phong Nha có nghĩa là vùng núi cao điệp trùng. Sau này, khi các nhà thám hiểm phương Tây tìm ra động Phong Nha, họ đã dùng tên làng để đặt cho tên động.

Cảnh quan

Cách đây 450 năm, Dương Văn An, tác giả sách Ô châu cận lục, đã vào động mô tả: “phía dưới nước như màu chàm, phía trên có non xanh. Động có cửa ra vào, hẹp chỉ lọt một chiếc thuyền con. Với một bó đuốc, đi ven bờ nước lần vào nghe gió thổi như đàn, tiếng vang tựa sáo.  Đi 100 bộ, bỗng thấy mở ra một khoảng rộng sáng trưng, mặt trời chói lọi. Cỏ đẹp, mây êm, hoa cười đón khách, chim hót mời chào, cảnh trí riêng một bầu trời, đất. Trong động, có tảng thạch bàn nhẵn nhụi, có bàn cờ, con cờ bằng đá, vách núi chung quanh như gọt…”. Mùa hè 1929, Boussier (người Pháp) thám hiểm trong động suốt 26 giờ, nhưng cũng chỉ mới đi cách cửa động 3 km.  Trước đó, một đoàn thám hiểm khác do Rarton (người Anh) dẫn đầu làm việc suốt 14 ngày, nhưng vẫn chưa tìm ra chỗ tận cùng của hang động.

Ðộng Phong Nha, có rất nhiều nhánh với tổng chiều dài lên đến khoảng 20km, nhưng hiện nay, người ta mới khám phá nhánh dài nhất là một phần của con sông ngầm, có tên là Nậm Aki, mà sông Son là phần lộ ra mặt đất. Nó chui ngầm dưới đất, ở vùng núi Pu-Pha-Ðam cách đó hơn 20km về phía Nam. Trước cửa động, cảnh núi non sông nước quyến rũ, thiên nhiên hùng vĩ, với vô vàn hình ảnh kỳ thú hiện ra như khêu gợi trí tưởng tượng của con người. Vào mùa nước lớn, nước sông Son dâng cao che khuất cửa hang, thuyền du lịch không vào đây được. Tương truyền, hơn một trăm năm về trước, ông vua trẻ Hàm Nghi, đã ẩn mình ở đây, cùng một số cận thần và ra lời kêu gọi Cần Vương.

Cửa động rộng khoảng 20m, cao 10m, thạch nhũ từ trên vòm buông xuống tua tủa như những chiếc răng cực lớn. Gió từng đợt thổi ào ào, luồn lách qua nhiều hang hốc, khe đá, đôi lúc thoát ra những tiếng rú, rền rĩ, vang động kéo dài theo vách đá âm u. Bơi thuyền qua cửa hang, động rộng như một cái bát úp trên mặt nước. Bên cửa động, có bàn thờ sơn thần và dấu tích một tượng Chàm. Nước sông trong veo và phẳng lặng như mặt gương, càng vào sâu, ánh sáng càng nhạt dần rồi mất hẳn. Xen lẫn với tiếng mái chèo như có tiếng chiêng vẳng lên. Tất cả hợp thành tiếng nhạc, lúc âm u như tiếng chiêng, lúc bập bùng như tiếng trống.

Thạch nhũ trong động - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Phong Nha, có trên 20 buồng, với hành lang chính dài tới 1500m và nhiều hành lang phụ dài hàng trăm mét. Các hang ngoài cùng, có trần cao hơn mặt nước rộng khoảng 10m. Các hang phía trong, từ hang thứ 4 trở vào trần hang cao đến 25-50m. Sâu vào phía trong khoảng 600m, có lối rẽ ngang phía phải, dẫn vào một nhánh động phụ hình thước thợ, có một cạnh gần song song với động chính, dài chừng 300m. Trong động phụ này, cách chỗ rẽ vào khoảng 200m, có một bàn thờ của người Chăm đặt giữa hai cột đá thiên nhiên, dưới một cái vòm tuyệt đẹp. Trên vách, có tới gần 100 mảng khắc chữ Chăm cổ. Xung quanh có nhiều bệ tượng. Dưới nền động, giữa những phế tích là những tượng nhỏ hình thù kỳ dị. Chính vì những di tích này, mà động Phong Nha còn có tên là Chùa Hang.

Từ buồng thứ 14, du khách theo các hành lang khác, đi sâu hơn nữa dưới mặt đất đến những buồng to hơn rộng hơn, nhưng có phần nguy hiểm hơn, nơi mà quá trình phong hoá đá vôi vẫn còn tiếp tục. Khó có thể mô tả vẽ đẹp hùng vĩ của những buồng, những hành lang đá vôi phủ đầy thạch nhũ long lanh dưới ánh đuốc của dòng sông ngầm. Du khách vừa xúc động, vừa ít nhiều hồi hộp lo sợ khi thấy mình như đang nằm trong miệng một con quái vật khổng lồ: với những hình thù kỳ dị nguyên sơ, mà trí tưởng tượng của con người, tha hồ gán cho chúng biết bao huyền thoại, sự tích. Thuyền ngược dòng độ 800m, thì đến chỗ cạn gọi là hang nước cạn do nước biến đi nhường chỗ cho đá cát. Nhũ đá từ trên rủ xuống, măng đá từ dưới nhô lên tua tủa như cây rừng với những hình dáng kỳ lạ.

Động có 7 cái nhất thế giới

Tháng 4/1997, một cuộc hội thảo khoa học về di tích danh thắng Phong Nha, được tổ chức tại Quảng Bình. Kết quả nghiên cứu khảo sát cho biết, Phong Nha, có 7 cái nhất trên thế giới:

  • Hang nước dài nhất

  • Cửa hang cao và rộng nhất

  • Bãi cát và đá rộng đẹp nhất

  • Hồ ngầm đẹp nhất

  • Thạch nhũ tráng lệ và kỳ ảo nhất

  • Dòng sông ngầm dài nhất Việt Nam (13.969 m)

  • Hang khô rộng và đẹp nhất.

  


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt