<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Nguyễn Thái Học

Tiểu sử
 

Nguyễn Thái Học - Ảnh: internet

Liệt sĩ Nguyễn Thái Học (阮太學), quê ở làng Phổ Tang, phường Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Yên (nay là xã Phổ Tang, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc).

Xuất thân từ một gia đình nông dân, thân phụ của ông là Nguyễn Văn Hách, thân mẫu là Nguyễn Thị Quỳnh. Ông là con cả trong gia đình có 5 anh em: Nguyễn Thị Hiền, Nguyễn Văn Nho, Nguyễn Văn Lâm và Nguyễn Văn Nỉ.

Thuở nhỏ, ông được gia đình cho đi học chữ Hán. Năm 1913, ông học trường tiểu học Pháp -Việt ở tỉnh Vĩnh Yên. Năm 1921, ông thi đậu vào trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội, và nhận được học bổng Chính phủ Bảo hộ Pháp. Do tính tình cương trực và không thích khuất phục lối giáo dục của người Pháp, ông bỏ học năm thứ ba. Sau đó, ông học trường Cao đẳng thương mại Đông Dương ở Hà Nội. Trong thời gian này, ông tham gia thành lập Nam Đồng Thư Xã và tiếp xúc với một số sinh viên cùng chí hướng, trong đó có Phó Đức Chính là sinh viên trường Cao đẳng Công chánh, Hồ Văn Mịch sinh viên trường Cao đẳng sư phạm... Sau đó, ông viết thư gửi cho nhà cầm quyền Pháp ở Đông Dương là đòi một số yêu sách về xã hội, chính trị. Năm 1926, ông đề nghị Pháp cải tổ nền hành chính thuộc địa, ban hành tự do ngôn luận... Các đề nghị của ông bị thực dân không quan tâm và trả lại những bức thư đầy tâm huyết của Nguyễn Thái Học.

Tháng 10-1927, Nguyễn Thái Học thành lập Việt Nam Quốc Dân Đảng và chi bộ đảng đầu tiên mang tên là "Chi Bộ Nam Đồng Thư Xã". Ông được bầu làm chi bộ trưởng và gồm các ủy viên: Hồ Văn Mịch, Phó Đức Chính, Lê Văn Phúc, Hoàng Văn Tùng, Hoàng Phạm Trân.... Tháng 12-1927, Việt Nam Quốc Dân Đảng tổ chức đại hội đảng lần thứ nhất, ông được bầu làm Chủ tịch Tổng bộ đảng, kiêm Chủ tịch đảng. Dưới sự lãnh đạo của ông Việt Nam Quốc Dân Đảng phát triển nhanh chóng.

Từ khi xảy ra vụ ám sát Bazin (chủ mộ phu đồn điền người Pháp), năm 1929 mật thám Pháp cho người theo dõi hành động của ông, khi ấy trong đảng lại có một số tay sai của giặc lọt vào. Từ đó, ông phải lui vào hoạt động bí mật và khi thấy nguy cơ bị khủng bố trắng, ông bèn chủ trương mở cuộc khởi nghĩa may ra cứu vãn được đảng. Ngày 10-02-1930, ông tổ chức cuộc khởi nghĩa bằng cách tấn công vào các cơ sở quân sự của Pháp ở một số nơi như Yên Bái, Hưng Hoá, Lâm Thao, Hải Dương, Kiến An... nhưng bị thất bại. Ngày 20-2-1930, ông và một số chiến hữu bị bắt tại làng Cổ Vịt, huyện Đông Triều, tỉnh Hải Dương. Theo các sử liệu còn lại, hôm ấy ông bị các tên Tây chủ đồn điền Cổ Vịt bắt áp giải về Hà Nội, lúc tới nơi ông chạm mặt số tay sai và quan thầy của Pháp, trong đó có Tổng đốc Hoàng Trọng Phu (con Hoàng Cao Khải, tay sai khét tiếng của Pháp), Phu xấc láo hỏi:

"Sao lúc ở Cổ Vịt thầy sẵn khí giới trong tay, thầy không giết bọn tuần phiên mà lại chịu bắt?

"Nguyễn Thái Học đáp:

"Khí giới trong tay tôi là để giết bọn tham quan ô lại, bán nước hại dân, nỡ nào tôi lại giết những người vô tội!"

Sau khi cuộc khởi nghĩa bị thất bại, thực dân Pháp đã trả thù một cách hèn hạ là chúng cho máy bay thảm sát cả làng Cổ Am ở Hải Dương, triệt hạ 10 làng khác và giết hàng loạt các nhà yêu nước khác.

Ngày 17-06-1930, mười ba nhân vật quan trọng của Việt Nam Quốc dân đảng lên máy chém ở yên Bái vào một buổi sáng tinh sương (mười ba người này là: Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính, Bùi Tư Đoàn, Đào Văn Nhật, Nguyễn Văn Tiềm, Hà Văn Lao, Bùi Văn Chuẩn, Nguyễn Văn Thịnh, Nguyễn Văn A, Bùi Văn Cửu, Nguyễn Như Liên, Ngô Văn Du và Đỗ Văn Tú).

Người bước lên máy chém đầu tiên là Đào Văn Nhật vừa hô "Việt Nam..." thì miệng bị bịt và lần lượt mỗi người bị hành quyết đều bị lính bịt miệng. Riêng Phó Đức Chính người thứ 12 đòi nằm ngửa để xem lưỡi dao chém và hô được "Việt Nam vạn tuế", còn ông Học bị xử cuối cùng, ông mỉm cười ngâm thơ tiếng Pháp:

"Mourir pour patrie,

C'est le sort le plus beau

Le plus digne...d'envie..."

Nghĩa:

Chết vì tổ quốc,

Cái chết vinh quang,

Lòng ta sung sướng,

Trí ta nhẹ nhàng.

Ông hy sinh lúc mới 29 tuổi.

Tác phẩm
 

  • Đảng cương Việt Nam Quốc dân đảng.

  • Thư giử Toàn quyền Đông Dương.

  • Thư giử Hạ nghị viện Pháp.

Sau đây là hai bức thư lịch sử trên"

Ngày ... tháng 3 năm 1930

Gởi ông Toàn quyền Đông Dương ở Hà Nội.

Ông Toàn quyền

Tôi, Nguyễn Thái Học kí tên dưới đây, chủ tịch đảng Cách mệnh Việt Nam Quốc dân đảng, hiện bị giam ở ngục Yên Bái, trân trọng nói ông rõ rằng:

Hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp, tôi thực có trách nhiệm về mọi việc chánh biến phát sinh ở trong nước, do Đảng tôi chỉ huy từ năm 1927 tới nay, vì tôi là chủ tịch của Đảng và là người sáng lập nữa. Vậy xin ông giết một mình tôi, chứ đừng giết các người đảng viên hay gọi là đảng viên hiện bị giam ở các ngục, bởi vì người ta vô tội! Người ta vô tội vì trong số đó một phần là các đảng viên, nhưng họ vào đảng là vì tôi khuyến khích họ, cho họ biết thế nào là nghĩa vụ một người dân đối với quốc gia, thế nào là những nỗi khổ nhục của một tên dân mất nước: còn ngoài ra là những người bị vu cáo bởi bọn thù hằn, bởi lũ mật thám, bởi những bạn bè bán mình cho chính phủ Đông Dương! Tôi nhắc lại một lần nữa để ông biết cho rằng chỉ cần giết một mình tôi, vì tôi mới chính là thủ phạm. Mà nếu còn chưa đủ hả, thì xin tru di cả nhà tôi, tôi đem nước mắt mà xin ông tha cho những người khác! Sau nữa tôi mong ông nghĩ đến danh dự nước Pháp, đến công lí, đến nhân đạo mà thôi, đừng ra lệnh ném bom hay đốt phá những làng vô tôi như ông vừa mới làm! Đó là một lệnh giết người. Những đồng bào của tôi sẽ vì thế mà chết đói, chết rét mấy vạn mà kể!

Sau cùng kết luận bức thư, tôi nói cho ông biết rằng nếu người Pháp muốn ở yên ở Đông Dương mà không phải khốn đốn vì phong trào cách mệnh thì:

1) Phải thay đổi cái chương trình chính trị hung tàn và vô đạo hiện hành ở Đông Dương.

2) Phải cư xử cho ra vẻ là người bạn dân Việt Nam, chứ đừng có lên bộ ông chủ bạo ngược và áp chế.

3) Phải để lòng giúp đỡ những nỗi đau khổ về tinh thần, về vật chất của người Việt Nam, bằng cách trả lại các nhân quyền như tự do ngôn luận; đừng có dong túng bọn tham quan, ô lại, và những phong tục hủ bại ở các hương thôn; mở mang nền công thương bản xứ, cho nhân dân được học tạp những môn cần thiết.

Ông Toàn quyền, hãy nhận lấy tấm lòng tôn kính và cảm kích, với sự nhiệt liệt tạ ơn.

Kẻ thù của ông:

Nguyễn Thái Học


©2023 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt