<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Vua Lê Nhân Tông

Lê Nhân Tông (黎仁宗) là vua đời thứ ba nhà Hậu Lê, tên huý là Lê Bang Cơ, sinh ngày 09-06-1441, miếu hiệu Nhân Tông Tuyên hoàng đế, con Lê Thái Tông (黎太宗) và bà phi Nguyễn Thị Anh, quê ở làng Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá.

Ngày 16 tháng 11 năm Tân Dậu (1441), Lê Bang Cơ được lập làm thái tử. Sau vụ án Lệ Chi Viên, vua Thái Tông đột ngột qua đời khi mới 20 tuổi, ngày 12 tháng 8 năm Quý Hợi (1443), thái tử Bang Cơ được các đại thần Trịnh Khả, Lê Thụ, Nguyễn Xí lập lên ngôi vua, đổi niên hiệu là Thái Hoà (1443-1453). Do tuổi còn nhỏ nên thái hậu Nguyễn Thị Anh buông rèm nghe chính sự. Thái hậu dùng phép sẵn có từ đời trước, được các đại thần đắc lực của tiên triều phò tá nên trong khoảng hơn 10 năm giúp ấu chúa, cả nước bình yên. Trong thời gian nhiếp chính, thái hậu Nguyễn Thị giết oan hai công thần Trịnh Khả và Lê Khắc Phục, nghe lời gièm pha mà cách chức Nguyễn Xí vào năm 1445 đến năm 1448 mới cho phục chức.

Từ năm 1446 - 1448, vua Chiêm Thành hai lần mang quân vây Hoá Châu. Lê Nhân Tông đã chinh phục được Chiêm Thành và Bôn Man.

Tháng 11 năm Quý Dậu (1453), vua lên 12 tuổi, có thể tự coi chính sự, Thái hậu trả lại quyền chính cho vua rồi lui về ở cung riêng. Khi tự mình ra coi chính sự, vua đổi niên hiệu là Diên Ninh (1454-1459).

Năm Quý Hợi (1455), lần đầu tiên triều đình sai Phan Phu Tiên soạn Đại Việt Sử ký tục biên, viết tiếp quyển thời Trần từ Trần Thái Tông cho đến khi người Minh về nước.

Năm Kỷ Mão (1459), Lê Nhân Tông bị anh là Lạng Sơn vương Lê Nghi Dân giết chết để giành ngôi, hưởng dương 18 tuổi. Ở ngôi 16 năm, đổi niên hiệu 2 lần:

  • Thái Hòa 10 năm

  • Diên Ninh 6 năm

Vua Nhân Tông là người độ lượng. Ngay khi ra cầm chính sự, ông ra nhiều chiếu biểu dương công lao của các công thần khai quốc bị hại trước đây, hoặc trả lại của cải, ruộng đất cho con cháu họ như khôi phục lại quan tước và ban cho con cháu Trịnh Khả 100 mẫu ruộng; cấp 100 mẫu ruộng cho con cháu Lê Sát và Lê Ngân; trả lại điền sản trước đây cho con cháu Phạm Văn Xảo và Trần Nguyên Hãn, đặc biệt là biểu dương công lao sự nghiệp của Nguyễn Trãi như sau: "Nguyễn Trãi là người trung thành giúp đức Thái Tổ dẹp yên giặc loạn, giúp đức Thái Tông sửa sang thái bình. Văn chương và đức nghiệp của Nguyễn Trãi, các danh tướng của bản triều không ai sánh bằng". Tuy nhiên, ông vẫn chưa minh oan cho Nguyễn Trãi, điều mà vua Thánh Tông đã làm sau này.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng điều đó liên quan tới nỗi oan khuất của Nguyễn Trãi trong vụ án Lệ Chi Viên mà chính mẹ vua Nhân Tông là thủ phạm hại vua cha Thái Tông để giấu thân thế của ông; lời dị nghị của mọi người ngày càng nhiều khiến ông phần nào nhận ra thân thế của mình. Bản thân Nhân Tông cũng ở vào thế khó xử khi phải phân biệt đúng sai rành mạch.


©2023 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt