<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Vua Lê Hoàn

                                                                                

Lê Hoàn (黎桓) tức là vua Lê Đại Hành (黎大行), sinh ngày 10-08-941, vua nhà Tiền Lê, thuỵ hiệu Đại Hành hoàng đế, quê làng Xuân Lập, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá. Có sách ghi ông sinh ở làng Bảo Thái, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.

Ông xuất thân trong một gia đình nghèo thân phụ ông tên Lê Mịch, mẹ Đặng Thị Sen. Cha mẹ qua đời sớm, Lê Hoàn được một vị quan nhỏ là Lê Đột nhận về nuôi. Lớn lên Lê Hoàn đi theo Nam Việt vương Đinh Liễn. Dù chỉ là lính nhưng trí dũng khác thường, tính tình phóng khoáng nên được cha con Đinh Bộ Lĩnh yêu mến.

Trong công cuộc đánh dẹp các sứ quân, Lê Hoàn tỏ rõ là người có tài nên được Đinh Bộ Lĩnh giao cho trông coi 2000 binh sĩ. Đến khi dẹp yên các sứ quân, thống nhất đất nước, lập nên cơ nghiệp nhà Đinh, Lê Hoàn được phong chức Thập đạo tướng quân, Điện tiền Ðô chỉ huy sứ (tổng chỉ huy quân đội kiêm chỉ huy đội quân cấm vệ) của triều đình Hoa Lư. Lúc này Lê Hoàn vừa tròn 30 tuổi.

Tháng 10 năm Kỷ Mão 979, Đinh Tiên Hoàng bị Đỗ Thích giết chết, con là Đinh Duệ mới 6 tuổi lên nối ngôi. Lê Hoàn làm nhiếp chính trong một tình thế đầy khó khăn. Các đại thần Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Phạm Hạp nổi loại nhưng Lê Hoàn đã dẹp tan. Ngô Nhật Khánh, phò mã nhà Đinh, bỏ vào Nam rước vua Cham pa cùng hơn nghìn chiến thuyền định cướp kinh đô Hoa Lư nhưng bị bão đắm hết. Nhiều tướng sĩ suy tôn ông lên ngôi nối nghiệp nhà Đinh. Dương Thái hậu cũng lấy áo rồng choàng cho ông. Bấy giờ vào tháng 7, năm Canh Thìn 980.

Khi đã lên ngôi hoàng đế, Lê Hoàn triển khai lực lượng sẵn sàng chiến đấu và sai sứ đưa thư sang nhà Tống cầu hòa. Nhà Tống sai 8 tướng đem quân sang đánh. Ông phong Phạm Cự Lượng làm Đại tướng dẫn binh đi chống giữ. Quân Tống quyết tâm xâm lược Đại Việt, Lê Hoàn buộc phải cho quân đánh giặc quyết bảo vệ đất nước. Ông đã tái tạo một Bạch Đằng, sáng tạo một Chi Lăng, thắng lợi lớn trên cả hai mặt thủy bộ, giết được tướng nhà Tống là Hầu Nhân Bảo, buộc vua Tống phải xuống chiếu lui quân, giáng Đinh Duệ làm Vệ vương như tước cũ.

Năm Nhâm Ngọ 982, ông thân chinh đánh Chiêm Thành để phạt tội về việc vua Chiêm đã bắt giam hai sứ thần nước ta là Từ Mục và Ngô Tử Canh. Ông đem quân chiếm đóng kinh thành Chiêm Thành. Đây là cuộc nam phạt đầu tiên trong lịch sử dựng nước của nhân dân ta. Vua Chiêm từ ấy hàng năm phải triều cống và xưng thần.

Ông ở ngôi 26 năm, đổi niên hiệu 3 lần:

  • Thiên Phúc: tháng 7 Canh Thìn 980 - Mậu Tý 988 (9 năm).

  • Hưng Thống: Kỷ Sửu 989 - Quý Tỵ 993 (5 năm).

  • Ứng Thiên: Giáp Ngọ 994 - Ất tỵ 1005 (12 năm).

 


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt