<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Lê Chất

Võ tướng Lê Chất có sách chép là Lê Văn Chất hoặc Lê Tôn Chất (Gia Định thành thông chí), quê huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Võ tướng Tây Sơn, dưới sự chỉ huy của Tư Lệ Lê Trung, cha vợ ông làm đến chức Đô đốc.

Năm Mậu Ngọ 1798, nhà Tây Sơn suy vi, có nội biến, Lê Trung bị giết vì tình nghi phản bội. Ông bỏ trốn ít lâu, rồi theo Nguyễn Ánh, được phong làm Tả đồn Đô thống chế.

Năm Tân Dậu 1801, được phong tước Quận Công. Năm Nhâm Tuất 1802, làm Khâm sai chưởng hậu quân Bình Tây tướng quân, cùng bộ binh đi đánh ở miền Bắc.

Năm Quý Hợi 1803, ông cùng Phạm Văn Nhân, Nguyễn Văn Khiêm trông coi việc xây dựng kinh thành Huế.

Năm Canh Ngọ 1810, ông làm Hiệp Tổng trấn Bắc thành, cùng với Phó trấn là Nguyễn Huỳnh Đức, Tham hiệp Tổng trấn Phạm Như Đăng cai trị miền Bắc. Đến Mậu Dần 1818, ông lên làm Tổng trấn Bắc thành.

Năm Bính Tuất 1826, mùa thu, ông mất, hưởng dương 57 tuổi, được truy tặng Thiếu phó, thụy là Trung Nghị.

Nhưng mười năm sau khi ông mất (Bính Thân 1836), có Lê Bá Tú dâng sớ truy hặc ông về 16 tội! Minh Mạng (明命) phán quyết, sai Tổng đốc Bình Phú là Võ Xuân Cẩn san phẳng mộ ông rồi khắc bia dựng lên trên đề to mấy chữ: “Chỗ này là nơi Lê Chất phục pháp”.

Mãi đến năm Mậu Thân 1868, Tự Đức (嗣德) mới truy phục tước và chức vụ cũ cho Lê Chất. Riêng hài cốt Lê Chất, năm 1910 khi sở Công chánh Hà Nội đào quãng đường từ đền Quan Thánh đến phủ Toàn quyền để đặt trụ điện, mới tìm thấy cân đai, áo mũ hãy còn nguyên vẹn. Chính quyền đương thời cho cải táng ở bên vườn Bách thú Hà Nội. Trước năm 1945, Phan Khôi có bài thơ VIẾNG MỘ LÊ CHẤT:

Bình Tây trấn Bắc sử nghìn thu

Ải cỏ mờ rêu đất một u.

Ấy dũng ấy trung là thế thế!

Mà ân mà nghĩa ở mô mô?

Chim gào hờn xót xuân âm ỉ

Hùm thét oai lưa gió vụt vù,

Câu chuyện anh hùng ai nhắc nữa

Hồ Tây văng vẳng tiếng chuông bu

Ngoài một võ quan Lê Chất còn là một tác giả, lúc làm quan đời Gia Long ông cùng Nguyễn Văn Lý hợp soạn Bắc thành địa dư chí. Sách này nói riêng về các trấn ở Bắc Thành từ Sơn Nam đến Lạng Sơn.

Bắc Thành địa dư chí được biên soạn vào thời Gia Long (1802-1819) do sáng kiến của ông, đến năm Thiệu Trị (紹治) thứ 5 (1845) Nguyễn Văn Lý sửa chữa lại và làm bài tựa, có đề rõ: "Năm Ất Tỵ, niên hiệu Thiệu Trị thứ 5 1845 tháng 2 hồi đầu tháng, người Hà Nội, hiệu Vĩnh Xương, Nguyễn Đông Khuê tức là tên hiệu của Nguyễn Văn Lý kính cẩn đề tựa".


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt