<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Vua Hàm Nghi

Hàm Nghi - 咸宜 sinh ngày 22-7-1872 là vị vua thứ 8 của nhà Nguyễn. Năm 1884, ông được phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết đưa lên ngôi khi mới 13 tuổi. Sau khi cuộc phản công tại kinh thành Huế thất bại năm 1885, ông phát hịch Cần Vương chống thực dân Pháp. Cuộc khởi nghĩa Cần Vương kéo dài đến năm 1888 thì ông bị bắt. Sau đó, Pháp đưa ông đi an trí ở thủ đô Alger của Algérie, ông bị bệnh và mất ở đây vào năm 1943.

Tiểu sử

Vua Hàm Nghi - Ảnh: Tư liệu

Vua Hàm Nghi - 咸宜 tên huý là Nguyễn Phúc Ưng Lịch, là con trai thứ 5 của Kiến Thái vương Nguyễn Phúc Hồng Cai và bà Phan Thị Nhàn, em ruột của Nguyễn Phúc Ưng Ky (tức vua Đồng Khánh) và Nguyễn Phúc Ưng Đăng (tức vua Kiến Phúc). Sau khi vua Kiến Phúc bị đầu độc chết, ông được Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết đưa lên ngôi, lấy hiệu năm là Hàm Nghi, nên cũng gọi là vua Hàm Nghi.

Ông không phải là con nuôi của vua Tự Đức (嗣德; 18291883) nên không được kế vị. Sở dĩ ông được chọn làm vua vì còn nhỏ tuổi, vả lại lúc đó khó tìm được người hoàng tộc đủ điều kiện để làm vua. Lẽ ra Nguyễn Phúc Ưng Ky được nối ngôi, nhưng ông này không được lòng  Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết.

Ngày 23-5-1885, Tôn Thất Thuyết định đánh úp quân Pháp tại kinh thành nhưng thất bại nên phải bỏ kinh thành về Tân Sở (thuộc huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị) lập chiến khu. Chính tại đây vua Hàm Nghi đã ban chiếu Cần Vương tổ chức chống Pháp cứu nước. Nhân dân cả nước đều hưởng ứng. Lực lượng nghĩa quân đã gây nhiều thiệt hại cho quân Pháp.

Ngày 26-9-1888, ông bị Trương Quang Ngọc phản bội bắt về nộp cho Pháp. Sau đó Pháp đưa ông về Thuận An, rồi đưa lên tàu Biên Hoà đày sang Algérie. Các cận thần của ông kẻ bị Pháp bắt, người trốn vào rừng tổ chức nghĩa quân tiếp tục kháng chiến, Tôn Thất Đạm uống thuốc tự tử trong chiến khu. Vì cả ba anh em ông đều làm vua, nên dân gian hồi đó có câu hát:

Một nhà sinh đặng ba vua,

Vua còn, vua mất, vua thua chạy dài

(Vua còn là vua Đồng Khánh, vua mất là vua Kiến Phúc, vua thua tức vua Hàm Nghi).

Sau đó Trương Quang Ngọc được Pháp thưởng một số tiền lớn, phong làm Lãnh binh của đạo quân tay sai. Nhưng chẳng bao lâu, Ngọc bị nghĩa quân Phan Đình Phùng giết chết tại nhà làm gương cho mọi người.

Vua Hàm Nghi mất ở Algérie vào năm 1943, hưởng thọ 71 tuổi.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt