<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Chùa Tây Phương

Vị trí
 

Ngôi chùa nằm trên núi Câu Lậu, còn gọi là núi Tây Phương, thuộc thôn Yên, xã Cần Kiệm, nay là xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội. Chùa có tên chữ là Sùng Phúc tự và Hoành Sơn Thiếu Lâm.

Lịch sử
 

Khởi thủy, chùa Tây phương chỉ là một ngôi chùa nhỏ được xây dựng vào thế kỷ thứ III, đến thế kỷ thứ IX, chùa được xây dựng lại nhưng vẫn chỉ là một ngôi chùa nhỏ. Người xưa kể rằng, đời nhà Tấn có một người tên là Cát Hồng, nghe tin nước Giao Chỉ có thứ cây đan sa để luyện thuốc trường sinh, ông ta bèn xin sang đây làm quan huyện Câu Lậu. Cát Hồng lên đây luyện thuốc đan sa và tu tiên.

Năm Giáp dần (1554), đời vua Mạc Phúc Nguyên niên hiệu Quang Bảo nguyên niên, chùa được xây dựng lại quy mô như ngày nay. Ðến năm Canh Tý (1660) đời vua Lê Thần Tông niên hiệu Vĩnh Thọ, chúa Tây Vương Trịnh Tạc qua đây, thấy cảnh đẹp cho trùng tu lại và làm thêm Tam quan. Lúc này toàn bộ cảnh trí kiến trúc chùa Tây Phương gồm có: chùa Thượng, chùa Trung, chùa Hạ và Tam quan. Sau đó chùa bị phá.

Ðến đời Nguyễn Tây Sơn, vua Quang Toản niên hiệu là Cảnh Thịnh (1793-1801), chùa được xây lại trên nền cũ, dựng lại Tam quan, đặt tên là Tây Phương cổ tự. Riêng chiếc chuông đồng đúc năm Bính Thìn (1796), là năm Cảnh Thịnh thứ tư và bài Minh do Phan Huy Ích soạn và khắc vào chuông năm Mậu Ngọ (Cảnh Thịnh thứ 6).

Kiến trúc
 

Chùa Tây Phương xây 3 tòa xếp thành hình chữ Tam (). Tòa giữa hẹp nhưng cao hơn tòa thượng và hạ. Do xếp hình chữ tam, không nối liền mà mỗi tòa cách nhau một quãng nhất định, thềm tòa nọ cách thềm tòa kia là 1m60, nên nội thất mỗi tòa đều được chiếu sáng. Cả ba tòa nhà đều làm cổ diêm tám mái, lợp ngói mũi hài, 8 đầu đao cong vút, bờ nóc, bờ dải đều gắn hoa chanh đắp chỉ nổi, trên đắp rồng, phượng, sô (sư tử) theo cách gọi: “rồng quài, phượng mớm, sô đùa” rất sinh động.

Chùa Tây Phương là nơi hội tụ những tác phẩm xuất sắc của nghệ thuật điêu khắc dân tộc, bao gồm cả chạm trổ, phù điêu và tạc tượng. Hệ thống tượng thờ bằng gỗ hiện còn ở chùa ngày nay chủ yếu làm trong đợt trùng tu năm Giáp Dần (1794). Toàn bộ gồm 62 pho tượng như tượng Phật Tuyết Sơn, Di Lặc, Bồ tát, Kim cương…. Đặc biệt hệ thống tượng thập bát La Hán, còn gọi là tổ truyền đăng được đánh giá là những tác phẩm xuất sắc của nghệ thuật điêu khắc cổ Việt Nam. Mười tám vị La Hán là: Ma Ha Ca Diếp (Mahakasyapa), A Nan Đà (Anada), Thượng Ná Hoa Tu, Ưu Ba Cúc Đa, Đề Đa Ca, Di Gia Ca, Bà Tu Mật, Phật Đà Nan Đề, Phật Đà Mật Đa, Hiệp Tôn Giả, Mã Minh, Ca Tỳ Ma La, Long Thụ, La Hầu La Đa, Tăng Già Nan Đề, Gia Đa Xá Đa, Cưu Ma La Đa, Xà Dạ Đa.

Chùa đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hoá tháng 4/1962 và là địa danh du lịch văn hóa nổi tiếng của thành phố Hà Nội.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt