<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đặng Nguyên Cẩn

Đặng Nguyên Cẩn là chí sĩ cận đại, hiệu Thai Sơn, Tam Thai, tên cũ là Đặng Thai Nhận. Quê làng Lương Điền, tổng Bích Triều, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, con cụ Đặng Thai Giai (hay Thai Cảnh), từng tham gia phong trào Cần vương, bị Pháp bắt giam rồi an trí đến chết. Ông và em là Đặng Thúc Hứa nặng nợ nước, thù nhà, tận tụy hy sinh vì đồng bào, dân tộc.

Năm Mậu Tý (1888), ông đỗ cử nhân, năm Ất Mùi (1895), đỗ phó bảng lúc 28 tuổi. Sau đó làm quan tại Huế, rồi làm Đốc học ở Nghệ An, Bình Thuận. Nhưng ông nặng lòng yêu nước nên tham gia cổ động phong trào Đông du, Duy tân thuộc nhóm “Minh Xã” tại Nghệ An.

Trong Thi tù tùng thoại Huỳnh Thúc Kháng viết về ông: “Cụ Đặng Nguyên Cẩn là một nhà học rộng, sĩ phu Nghệ Tĩnh xem như núi Thái Sơn, sao Bắc Đẩu, là một người bạn già của cụ Sào Nam. Vóc người nhỏ bé, mặt mũi đen sạm, ngoài văn học ra không biết một thứ gì. Tướng cụ xấu, nếu như không quen biết mà mới gặp cụ lần đầu, tất cho là người không biết chữ nhất là một, mà ai có dè trong bụng như kho sách, khí áp nghìn quân; cái ngòi bút cổ kính không ai sánh, cùng cái tướng xấu quê đen sạm kia, hiệp thành cái lạ mà đời người ít có”.

Đi đày suốt 13 năm, đến năm 1921 ông mới được trả tự do một lượt với Huỳnh Thúc Kháng, Ngô Đức Kế. Nhưng về nhà chỉ được vài năm thì ông mất (1923). Thơ văn của ông được Huỳnh Thúc Kháng ghi lại trong Thi tù tùng thoại.

Em của ông là Đặng Thúc Hứa vẫn hoạt động tại Thái Lan đến khi chết.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt