<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đặng Dung

Đặng Dung là danh tướng đời Hậu Trần (Bắc thuộc lần IV), không rõ năm sinh, năm mất, quê ở làng Tả Thiên Lộc, tỉnh Hà Tĩnh (nay là huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh). Sau vào khai khẩn và lập nghiệp tại châu Thăng Hoa, tỉnh Quảng Nam.

Thân phụ ông là Đặng Tất bị vua Giản Định nghe lời gièm mà giết chết ông cùng với Nguyễn Cảnh Dị, Nguyễn Súy đem quân vào Thanh Hóa rước Trần Quý Khoáng về Nghệ An, lập làm vua tức vua Trùng Quang. Ông được phong làm Tư mã, và được giữ chức Đồng bình chương sự tiếp tục kháng Minh quyết liệt.

Trải các trận đánh lớn ở Mô Độ, Thiên Quan, Thái Già, ông từng khiến quân Minh khiếp đảm. Về sau lực lượng suy yếu dần, ông uất hận có bài Cảm Hoài. Bài Cảm Hoài cũng gọi là Thuật Hoài, một bài thơ nổi tiếng được người xưa bình là “Phi hào kiệt chi sĩ bất năng” (không phải là người hào kiệt, người anh hùng thì không thể làm được). Dưới đây là bài thơ Cảm Hoài:

Nguyên văn:

感懷

世事悠悠奈老何

無窮天地入酣歌

時來屠釣成功易

運去英 雄飲恨多

致主有懷扶地軸

洗兵無路挽天河

國讎未報頭先白

幾度龍泉戴月磨

Phiên âm:

Cảm Hoài

Thế sự du du nại lão hà

Vô cùng thiên địa nhập hàm ca

Thời lai đồ điếu thành công dị

Vận khứ anh hùng ẩm hận đa

Trí chủ hữu hoài phù địa trục

Tầy binh vô lộ vãn thiên hà

Quốc thù vị báo đầu tiên bạch

Kỷ độ long tuyền đái nguyệt ma.

Dịch nghĩa:

Cuộc đời dài dằng dặc làm sao tránh khỏi tuổi già

Trời đất vô cùng hoà vào cuộc vui ca hát

Gặp thời kẻ hàng thịt hàng cá cũng thành công dễ

Lỡ vận người anh hùng cũng nuốt hận nhiều

Trí chúa những mong phù địa trục

Muốn rửa giáp binh mà không có đường để kéo thiên hà.

Thù nước chưa báo xong mà đầu đã sớm bạc

Mấy lần mài gươm báo dưới trăng.

Danh sĩ Lý Tử Tấn phê bình bài Cảm hoài của Đặng Dung: “Phi hào kiệt chi sĩ bất năng” (không phải người hào kiệt không thể làm được).

Ông từng đóng quân ở làng Kim Tông, nay là thôn Ngọc Chấn để chặn đường quân Minh tiến vào Thanh Hoá, Nghệ An và có công giúp dân đắp đê chống lụt. Ông cùng Nguyễn Cảnh Dị nhiều lần trực tiếp chiến đấu với quân Minh, có lần bắt sống tướng Minh là Trương Phụ nhưng lại để cho Trương Phụ trốn thoát. Về sau, quân nhà Trần bị quân Minh đánh úp bắt giải về Yên Kinh. Ông chết thế nào không rõ, có thuyết nói là ông cùng Cảnh Dị nhảy xuống sông tự trầm, có thuyết lại nói là hai ông bị Trương Phụ moi gan ăn.

Con cháu ông về sau có lắm người danh tiếng, hầu hết đều đỗ tiến sĩ trong các triều Hậu Lê như: Đặng Đôn Phục, Đặng Công Thiếp, Đặng Tòng Củ, Đặng Minh Khiêm, Đặng Công Thận, Đặng Công Điềm...


©2023 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt