<
Trang chủ » Tri Thức Việt
Từ khóa Toàn văn
Đèo Hải Vân

Vị trí - Lịch sử
 

Hành trình đường bộ từ Nam ra Bắc du khách không thể không qua đèo Hải Vân. Đây là ngọn đèo dài 20 km, cao 496m nằm án ngữ trên tuyến quốc lộ 1A. Nếu đi bằng đường xe lửa, du khách phải qua 7 chiếc hầm xuyên lòng núi với tổng chiều dài 3.920m. Chân đèo phía Bắc thuộc địa bàn huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế. Chân đèo phía Nam thuộc địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.

Toàn cảnh đèo Hải Vân - Ảnh: Đào Hoa Nữ

Theo Đại Nam thực lục chính biên thì: "Năm Minh Mạng thứ 7 (1826), triều Nguyễn cho xây đắp cửa Hải Vân, ở đỉnh núi Hải Vân, phía trước phía sau đều đặt một cửa quan (ngạch trước viết ba chữ Hải Vân Quan, ngạch sau viết ba chữ Thiên hạ đệ nhất hùng quan". Cửa trước bề cao và bề dài đều 15 thước, bề ngang 17 thước 1 tấc, cửa tò vò đều cao 10 thước 8 tấc, bề ngang 8 thước 1 tấc, hai bên là tả hữu cửa quan xếp đá làm tường, trước sau liền nhau. Sai Thừa Thiên và Quảng Nam thuê dân làm, vài tháng làm xong".

Tài liệu của Quốc sử quán triều Nguyễn, công trình nghiên cứu của ông H.Cossarat (BAVH, 1921) cùng với tài liệu điền dã cho biết di tích tại đỉnh đèo Hải Vân là đồn ải kiên cố gồm có một hệ thống phòng thành, các ụ đặt súng thần công, doanh trại dành cho sĩ quan và lính giữ ải, kho thuốc súng... đặc biệt là đoạn đường giao thông nối hai cửa ải chạy giữa hai bức thành đá kiên cố hình vòng cung dài trên 60m. Cửa trước (hướng Nam Bắc, nhìn về phía Đà Nẵng, hiện còn gần như nguyên vẹn), chiều cao 15 thước (6m - BTV), dài 11 thước (4m), ngang 18 thước 1 tấc (7m). Cửa tò vò (cũng gọi là cửa vòm) của hai cửa trước sau đều cao 18 thước 8 tấc, bề ngang 8 thước 1 tấc.

Phía trên cửa vòm mặt trước có gắn một phiến đá hình chữ nhật chạm nổi theo chiều ngang ba chữ Hải Vân quan. Phía trái phiến đá chạm theo chiều dọc bảy chữ nhỏ Minh Mạng thất niên cát nhật tạo (xây dựng vào một ngày tốt năm Minh Mạng thứ 7). Phía trên cửa vòm mặt trước (hướng về Huế) có gắn một phiến đá cũng có hình chữ nhật chạm nổi theo chiều ngang 6 chữ "Thiên hạ đệ nhất hùng quan". Di tích cửa sau mang 6 chữ Hán này vẫn còn.

Phế tích đồn ải Hải Vân thuộc quyền quản lí của Trung tâm bảo tồn Di tích Cố đô Huế và đang được nghiên cứu để trùng tu.

Hình thế - cảnh quan
 

Dãy núi có đèo Hải Vân là một mạch núi của núi Trường Sơn Bắc đâm ngang ra biển với nhiều ngọn núi cao, mà ngọn cuối cùng là Hải Vân cao 1.172m. Dãy núi Hải Vân là một bức tường thành thiên nhiên quan trọng ngăn các đợt gió mạnh từ phương Bắc tràn về. Vì vậy các tỉnh từ thành phố Đà Nẵng trở vào hầu như quanh năm ấm áp và không có mùa đông.

Ngày xưa, khi Hải Vân còn gọi là nơi rừng rậm, có nhiều gỗ quí và thú rừng như: cọp, beo, nai, khỉ, heo rừng, ...đường đèo nhỏ hẹp, rừng lại nhiều thú dữ, những ai muốn vượt đèo cũng không khỏi ngần ngại trước những gian nan thế này. Dưới triều vua Minh Mạng đường đèo được sửa sang và mở rộng, có đồn lũy canh phòng, cửa ải chính nằm trên đỉnh đèo, trên cổng nhìn sang địa phận Thừa Thiên - Huế có khắc 3 chữ Hán 海 雲 關 - Hải Vân Quan, trên cổng nhìn sang Quảng Nam - Đà Nẵng có khắc sáu chữ Hán 天 下 第 一 雄 關 - Thiên hạ đệ nhất hùng quan (đây là từ đề tặng của vua Lê Thánh Tôn khi dừng chân ngắm cảnh nơi này).

Du khách qua đây đều được chiêm ngưỡng một thắng cảnh nổi tiếng từ bao thế kỉ nay. Đường đèo quanh co, khúc khuỷu men theo triền núi, uốn lượn như dải lụa vắt ngang giữa trời mây. Gió như đàn ngựa giong ruổi dặm trường, mây như từ trên trời tuôn xuống. Có những lúc mây nhiều che phủ cả đoạn đèo, quấn quýt níu lấy chân du khách làm bước chân người đến đây như lạc vào cõi nào khác lạ, huyền ảo khói sương. Cũng từ đây, vào những ngày đẹp trời, du khách có thể thấy rõ toàn cảnh thành phố Đà Nẵng, Cảng Tiên Sa - Bán đảo Sơn Trà, Cù lao Chàm... và những bãi cát vàng chạy dài ôm lấy mặt nước bao la trong xanh của biển. Càng tuyệt vời hơn khi đến chân đèo Hải Vân Bắc, gặp bãi biển Lăng Cô quyến rũ, đẹp như tranh giữa một vùng đèo cao và biển sâu. Lăng Cô được ví là chốn “Bồng lai tiên cảnh”, được xếp và cụm du lịch liên hoàn: bãi biển Lăng Cô - núi Bạch Mã - bãi biển Cảnh Dương - đèo Hải Vân - núi Non Nước, là trọng điểm của du lịch miền Trung. Đến đây du khách được hít thở không khí trong lành, ngắm cảnh đẹp và thưởng thức các món ăn ngon ngọt được nấu từ sò huyết, ghẹ, mực, tôm hùm, cua bể, lươn, cá chình…

Hầm đường bộ xuyên đèo
 

Một đoạn đèo Hải Vân dọc QL 1A - Ảnh: Hoàng Chí Hùng

Năm 2005, hầm đường bộ chui qua đèo Hải Vân được khánh thành. Đây là 1 trong 30 hầm đường bộ lớn và hiện đại nhất trên thế giới. Hệ thống đường hầm, kể cả cầu và đường dẫn vào hầm, có tổng chiều dài 12km, ngắn hơn 9km so với đường đèo hiện tại. Điểm đầu của đường hầm thuộc thị trấn Lăng Cô, huyện Phú Lộc (tỉnh Thừa Thiên - Huế) và điểm cuối thuộc phường Hoà Hiệp, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng.

Hầm đường bộ Hải Vân gồm 2 hệ thống: hầm phục vụ giao thông chính và hầm phục vụ thoát hiểm. Trong đó, hầm chính có chiều dài 6.280m, rộng 11,9m, cao 7,5m, tĩnh không thông xe 4,95m. Trong hầm có 2 làn xe, bề rộng mỗi làn 3,75m, được phân giới bởi hàng cọc cao su. Dải an toàn ở mỗi bên phần xe chạy rộng 1,25m. Phía Tây của hầm có đường đi bộ (cao 1m, rộng 1m) dành cho người bảo dưỡng hầm. Dọc theo hầm có 18 điểm mở rộng dùng cho mục đích đỗ xe khẩn cấp.

Hầm thoát hiểm nằm về phía đông của đèo, rộng 4,7m, cao 3,8m, chạy song song và cách hầm chính 30m. Hệ thống hầm ngang nối giữa hầm chính và hầm thoát hiểm gồm 15 hầm nằm cách nhau 400m, có kích thước bằng hầm thoát hiểm. Trong đó có 11 hầm ngang dành cho người đi bộ (cửa vào rộng 2,25m, cao 2m) và 4 hầm ngang dành cho xe cứu hộ (và cả người đi bộ, cửa vào rộng 4,7m, cao 3m).

Ngoài ra còn có hệ thống hầm thông gió và hầm lọc bụi tĩnh điện. Cạnh đó, còn có các hệ thống phụ trợ gồm: trạm biến áp 110/22 KV, đường truyền tải điện 110 KV hòa mạng điện lưới quốc gia, văn phòng điều khiển với các trang thiết bị hiện đại, hệ thống điện chiếu sáng, hệ thống quạt phản lực, hệ thống camera kiểm soát, thiết bị báo cháy tự động, buồng điện thoại khẩn cấp, hệ thống phát thanh, các thiết bị đếm xe, thiết bị đo khí độc, thiết bị tầm nhìn, hệ thống cọc tiêu, biển báo giao thông và nhiều thiết bị chuyên dùng khác.

Từ khi hầm đường bộ Hải Vân được khánh thành, xe cộ qua lại nơi đây dễ dàng hơn, không còn tốn nhiều thời gian leo đèo nữa, nhưng cũng từ đó, du khách không còn có dịp chứng kiến cảnh non xanh nước biếc hùng vĩ mỗi khi qua lại nơi này.


©2022 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt